نخستين جشنواره ـ همايش روحانی در قاب سينما/ 8
پرداختن صرف به خطوط قرمز برای جذب گيشه در فيلمهای مربوط به روحانيون آسيبزا است
گروه هنر: تهيهكننده فيلمهای «زير نور ماه»، « طلا ومس» و «مارمولك» گفت: صرف پرداختن به برخی خط قرمزها تنها برای جذب گيشه آسيبی جدی برای فيلمهايی است كه درباره روحانيت ساخته میشود و نكته ديگر اينكه فيلمسازانی كه با اين حوزه آشنايی ندارند به اين موضوعات ورود نكنند.
منوچهر محمدی، تهيهكننده فيلمهای «زير نور ماه»، « طلا ومس» و «مارمولك» در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) درباره علل پرداختن به روحانيت در اين سه فيلم اظهار كرد: «زير نور ماه» اولين اثری بود كه در سينما به موضوع روحانيت و طلبهها میپرداخت. در اين فيلم به ترديدهای يك طلبه جوان كه مردد است لباس روحانيت را تن كند يا خبر، توجه شده بود. برای ساخت اين فيلم ابتدا با رضا ميركريمی برای كارگردانی كار به توافق رسيديم، سپس مراحل تحقيقاتی كار آغاز شد. در اين ميان با روحانيون و طلبههای بسياری صحبت شد تا بتوانيم به درستی دغدغههای آنها را در سينما به تصوير كشيم.
وی افزود: در ادامه «زير نور ماه» ساخت فيلم «مارمولك» پيش آمد. در اين كار هم پرداختن به اخلاقيات و برخی باورهای اعتقادی چه از ديدگاه مثبت و چه از ديدگاه آسيبشناسانه برای من دغدغه ذهنی بود. به عبارتی ديگر در اين كار نگاهی به لباس روحانيت شده مبنی بر اينكه چگونه ممكن است برخی مواقع مورد سوءاستفاده قرار گيرد. اتفاقی كه برای تمامی مشاغل ممكن است روی دهد، همچنين انگيزه ديگر من در كار اين بود كه نشان دهم فردی چون رضا كه در «مارمولك» نقشش را پرويز پرستويی ايفا میكرد چگونه به واسطه قرار گرفتن در مقابل كنشهای سالم، ناخودآگاه به سوی تغيير تحول روحی سوق پيدا میكند.
تهيه كننده فيلم «ميم مثل مادر» درباره حاشيههايی كه برای اكران اين فيلم پيش آمد، گفت: در كشور ما يك رويكرد نادرست سابقه دارد كه بدون اينكه فيلمی ديده شود درباره آن قضاوت انجام میشود. همانند اين فيلم كه فضای سنگينی برايش پيش آمد كه به هيچ وجه با معنا و مفهوم فيلم همخوان نبود. اين فضا به گونهای بود كه بدون اينكه فيلم توقيف شود به سرعت از پرده سينماها برداشته شد، در صورتی كه وقتی ما فيلم را برای برخی از افراد از جمله روحانيون كه به فيلم اعتراض داشتند نمايش میداديم، میگفتند آن چيزی كه برايشان درباره فيلم تعريف كرده بودند به هيچ وجه با آنچه كه در فيلم ديدند همخوان نيست.
محمدی درباره فيلم «طلا و مس» هم چنين گفت: در اين فيلم نيز خواستيم به تفاوت اخلاق نظری و عملی توجه داشته باشيم و در كلامی ديگر در اين فيلم در پی تصويریگری اسلام عملی بوديم كه تا چه اندازه با آنچه كه در حرف ادعا میشود متفاوت است. اين هدف نيز سعی شد در پس داستانی عاشقانه تصوير شود و چگونه يك روحانی برای سلامت همسرش از همه چيز خود میگذرد تا يك مدارج اخلاقی بالاتری برسد.
اين تهيهكننده در پاسخ به اين سؤال كه وی به شخصه كداميك از اين سه فيلم (زير نور ماه، مارمولك، طلا و مس) را موفقتر میداند؟ گفت: اگر معيار شما برای موفقيت جذب مخاطب باشد، مشخص است كه «مارمولك» مخاطب بيشتری داشته است، اما به لحاظ كيفی من هر سه كار را مكمل يكديگر میدانم. كارهايی كه هر كدام به نوعی يك زوايه از روحانيت را مورد توجه قرار داده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود تاكيد كرد: سينما كمك میكند كه بين تمامی اقشار از جمله روحانيت فضای مناسبی برای گفتمان و مناسبات ايجاد شود. در ضمن نبايد فضا را در سينما به گونهای رقم زد كه نتوان درباره برخی اقشار فيلمسازی كرد يا اينكه تنها پشت درهای بسته درباره آنها سخن گفت، چون اگر بخواهيم ملاحضات بیمورد را درباره برخی از اقشار از جمله روحانيت در سينما ترسيم كنيم نخواهيم توانست تصويرگر چهره واقعی و منطقی روحانيت باشيم.
وی درپاسخ به سؤال پايانی مبنی بر اينكه پرداختن به موضوع روحانيت در سينما بدون داشتن آگاهی لازم چه آسيبهايی را در پی دارد؟ خاطرنشان كرد: زمانی فيلمساز در كار خود موفق خواهد بود كه دغدغهاش برای ورود به موضوعاتی چون روحانيت متكی بر اخلاقيات و مسائل انسانی باشد. در كنار اين ويژگی بايد از تحيقات جامعهای چه به لحاظ ميدانی و كتابخانهای بهره برده باشد تا بتواند تصويرگری درست در كارش انجام دهد، والا صرف پرداختن به برخی خط قرمزها تنها برای جذب گيشه آسيبی جدی برای اينگونه آثار است. نكته ديگر اينكه من به فيلمسازانی كه در اين حوزه آشنايی و دغدغه لازم را ندارند، توصيه میكنم به چنين موضوعاتی ورود نكنند.
وی افزود: در ادامه «زير نور ماه» ساخت فيلم «مارمولك» پيش آمد. در اين كار هم پرداختن به اخلاقيات و برخی باورهای اعتقادی چه از ديدگاه مثبت و چه از ديدگاه آسيبشناسانه برای من دغدغه ذهنی بود. به عبارتی ديگر در اين كار نگاهی به لباس روحانيت شده مبنی بر اينكه چگونه ممكن است برخی مواقع مورد سوءاستفاده قرار گيرد. اتفاقی كه برای تمامی مشاغل ممكن است روی دهد، همچنين انگيزه ديگر من در كار اين بود كه نشان دهم فردی چون رضا كه در «مارمولك» نقشش را پرويز پرستويی ايفا میكرد چگونه به واسطه قرار گرفتن در مقابل كنشهای سالم، ناخودآگاه به سوی تغيير تحول روحی سوق پيدا میكند.
تهيه كننده فيلم «ميم مثل مادر» درباره حاشيههايی كه برای اكران اين فيلم پيش آمد، گفت: در كشور ما يك رويكرد نادرست سابقه دارد كه بدون اينكه فيلمی ديده شود درباره آن قضاوت انجام میشود. همانند اين فيلم كه فضای سنگينی برايش پيش آمد كه به هيچ وجه با معنا و مفهوم فيلم همخوان نبود. اين فضا به گونهای بود كه بدون اينكه فيلم توقيف شود به سرعت از پرده سينماها برداشته شد، در صورتی كه وقتی ما فيلم را برای برخی از افراد از جمله روحانيون كه به فيلم اعتراض داشتند نمايش میداديم، میگفتند آن چيزی كه برايشان درباره فيلم تعريف كرده بودند به هيچ وجه با آنچه كه در فيلم ديدند همخوان نيست.
محمدی درباره فيلم «طلا و مس» هم چنين گفت: در اين فيلم نيز خواستيم به تفاوت اخلاق نظری و عملی توجه داشته باشيم و در كلامی ديگر در اين فيلم در پی تصويریگری اسلام عملی بوديم كه تا چه اندازه با آنچه كه در حرف ادعا میشود متفاوت است. اين هدف نيز سعی شد در پس داستانی عاشقانه تصوير شود و چگونه يك روحانی برای سلامت همسرش از همه چيز خود میگذرد تا يك مدارج اخلاقی بالاتری برسد.
اين تهيهكننده در پاسخ به اين سؤال كه وی به شخصه كداميك از اين سه فيلم (زير نور ماه، مارمولك، طلا و مس) را موفقتر میداند؟ گفت: اگر معيار شما برای موفقيت جذب مخاطب باشد، مشخص است كه «مارمولك» مخاطب بيشتری داشته است، اما به لحاظ كيفی من هر سه كار را مكمل يكديگر میدانم. كارهايی كه هر كدام به نوعی يك زوايه از روحانيت را مورد توجه قرار داده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود تاكيد كرد: سينما كمك میكند كه بين تمامی اقشار از جمله روحانيت فضای مناسبی برای گفتمان و مناسبات ايجاد شود. در ضمن نبايد فضا را در سينما به گونهای رقم زد كه نتوان درباره برخی اقشار فيلمسازی كرد يا اينكه تنها پشت درهای بسته درباره آنها سخن گفت، چون اگر بخواهيم ملاحضات بیمورد را درباره برخی از اقشار از جمله روحانيت در سينما ترسيم كنيم نخواهيم توانست تصويرگر چهره واقعی و منطقی روحانيت باشيم.
وی درپاسخ به سؤال پايانی مبنی بر اينكه پرداختن به موضوع روحانيت در سينما بدون داشتن آگاهی لازم چه آسيبهايی را در پی دارد؟ خاطرنشان كرد: زمانی فيلمساز در كار خود موفق خواهد بود كه دغدغهاش برای ورود به موضوعاتی چون روحانيت متكی بر اخلاقيات و مسائل انسانی باشد. در كنار اين ويژگی بايد از تحيقات جامعهای چه به لحاظ ميدانی و كتابخانهای بهره برده باشد تا بتواند تصويرگری درست در كارش انجام دهد، والا صرف پرداختن به برخی خط قرمزها تنها برای جذب گيشه آسيبی جدی برای اينگونه آثار است. نكته ديگر اينكه من به فيلمسازانی كه در اين حوزه آشنايی و دغدغه لازم را ندارند، توصيه میكنم به چنين موضوعاتی ورود نكنند.
