دعا كردن در جهانبينی اسلامی از شروط توفيق اقتصادی قلمداد میشود
گروه اقتصاد: در نگاه كردن به اقتصاد از زوايه جهانبينی اسلامی و براساس اخلاق بندگی، دعا كردن و موارد ديگری همچون توكل و شكر، در كنار سرمايه و تدبير و تلاش شروط موفقيت را تشكيل میدهند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، پانزدهمين نشست از سلسله جلسات نظريهپردازی در حوزه اقتصاد اسلامی در ادامه بحث از «اخلاق اقتصادی اسلام» با حضور حجتالاسلام والمسلمين سيدحسين ميرمعزی، عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت و عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، عصر امروز، دوشنبه 9 ارديبهشتماه، در سالن كنفرانس سازمان فعاليتهای قرآنی دانشگاهيان كشور برگزار شد.
بنا بر اين گزارش، ميرمعزی با اشاره مباحث جلسات پيشين گفت: ما بحث اخلاق اقتصادی را از اينجا آغاز كرديم كه بخش اخلاقی نظام اقتصادی كه نظام رفتارها و روابط در عرصه توليد و توزيع و مصرف است، بخشی است كه انسان با اراده خود انجام میدهد و به نوعی گفته میشود كه اقتصاد را دو دست تدبير میكنند؛ يكی دست مرئی و ديگر دست نامرئی. دست مرئی دولت است و دست نامرئی اخلاق حاكم بر جامعه است كه در حقيقت انگيزهها و رفتارها را شكل میدهد.
وی با اشاره به اين كه اخلاق حاكم بر نظام سرمايهداری اخلاق مبتنی بر نفعپرستی و لذتجوئی است، در ادامه با مرور برخی از مباحث جلسات پيشين در توضيح ارتباط اخلاق اسلامی و نظام اقتصادی گفت: اخلاق را در چهار محور رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با طبيعت، رابطه انسان با ديگران و رابطه انسان با خودش تقسيمبندی میكنند كه ما در جلسات گذشته بحث تأثيرات اخلاق در محور ارتباط با خدا را در اقتصاد مطرح كرديم.
عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت از توكل، شكر، رضايت به قضای الهی و روزی مقدر به عنوان مباحثی از اخلاق كه در جلسات پيش از آنها سخن گفته بود، ياد كرد و در ادامه مباحث خود به «دعا» به عنوان يكی از موارد مطرح در اخلاق در محور ارتباط با خدا، يا به عبارت ديگر اخلاق بندگی پرداخت.
ميرمعزی با بيان اين مطلب كه انسان بايد حالت دعا داشته و اين صفت در نفس او باشد كه هميشه با خدای خود در نيازهای خود دعا كند، در باب اهميت دعا گفت: خداوند در قرآن میفرمايد «قُلْ مَا یَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ؛ بگو اگر دعاى شما نباشد پروردگارم هيچ اعتنایى به شما نمیكند» (فرقان/77). نكتهای كه در اين آيه مطرح شده است بر اين باور و اعتقاد خداشناختی مبتنی است كه خداوندی كه نسبت به انسان و اين جهان مالك و حافظ است و همه چيز ما از اوست اگر به ما اعتنا نكند، ما هيچ چيز نخواهيم داشت. اما از سوی ديگر و در صورت دعا وعده استجابت نيز داده شده است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با بيان اين كه پيشنياز دعا تواضع و خشوع و احساس نياز به يك قدرت مطلق و تام است، به سخنانی از ائمه معصومين(ع) اشاره كرد و سپس در مورد آثار دعا گفت: دعا شفای همه دردها و دفعكننده انواع بلاهاست و قضای حتمی را برمیگرداند. منتها آن چه كه در ارتباط با مباحث اقتصادی مطرح است، اين است كه دعا روزی را زياد میكند و اين هم در زندگی فردی جاری است و هم در زندگی اجتماعی.
وی با اشاره به اين مطلب كه ارتباط با كمال مطلق از طريق دعا، خود رسيدن به كمال است، گفت: نگاه ما به دعا در اين جا اقتصادی است و براساس مبانی خداشناسیمان، اگر معتقد شديم كه خداوند مسبب الاسباب است و تدبير اين عالم را از دو طريق علل مادی و معنوی انجام میدهد و همه چيز ملك اوست و او حاكم مسلط بر همه چيز است و حتی بر نفس ما احاطه دارد، اگر با اين بينش به سراغ فعاليت اقتصادی بخواهيم برويم، طبيعتاً بايد به طرف كسی رفت كه مالك اصلی است و بیواسطه اجازه داده است كه از او بخواهيم و خود همين خواستن را كليد خزانه خود قرار داده است.
اين پژوهشگر با بيان اينكه اولين كار در انجام هر فعاليتی بايد طلب خير باشد، ادامه داد: انجام اين كار علاوه بر ايجاد اطمينان و تكيهگاه در نفس ما، موجب بهرهمندی از امدادهای غيبی و نصرت خداوند میشود و قطعاً فعاليت ما را با موفقيت همراه خواهد كرد. بنابراين بايد هر كاری را با دعا ابتدا كنيم و پس از آن به سراغ تدبير برويم و در بخش دولتی هم بايد به همين شكل باشد و مسئولان برای جاری كردن تدبيرها در سطح كشور بايد حالت التجا و دعا و طلب خير كردن از خدا داشته باشند تا موفق شوند.
ميرمعزی حماسهآفرينی در عرصههای مختلف را وابسته به ياری الهی دانست و با اشاره به سخن مقام معظم رهبری كه فرمودهاند حماسه روحيه جهاد میخواهد، عنوان كرد: روحيه جهاد روحيهای است كه در آن همه ويژگیهايی كه به آنها اشاره شد، يعنی توكل، شكر، دعا و ... جود دارد و يك فرد اگر با چنين روحيهای به هر كاری وارد شود، خداوند او را كمك میكند و موفق میشود.
وی افزود: اين حالات گر چه به نظر میرسد كه مرتبط با بحثهای اخلاقی هستند، اما با زاويه نگاهی كه اين جهانبينی به ما میدهد و با اين نگاه به مباحث اقتصادی میپردازيم، آنها را به عنوان شرط موفقيت میيابيم و همچنان كه در نگاههای ديگر شرطهايی برای موفقيت برشمرده میشود، در نگاه جهانبينی اسلامی دعا كردن، توكل كردن و داشتن روحيه شكر، در كنار سرمايه و تدبير و تلاش شروط موفقيت را تشكيل میدهند.
وی در خاتمه اين نشست، با اعلام پايان مباحث مربوط به نقش اخلاق عبادی در اقتصاد اسلامی در اين سلسله نشست و اشاره به موضوع جلسه آينده خاطرنشان كرد: انشاءالله در جلسه آينده به بحث از «اخلاق اجتماعی و اقتصاد از ديدگاه قرآن كريم» خواهيم پرداخت.
بنا بر اين گزارش، ميرمعزی با اشاره مباحث جلسات پيشين گفت: ما بحث اخلاق اقتصادی را از اينجا آغاز كرديم كه بخش اخلاقی نظام اقتصادی كه نظام رفتارها و روابط در عرصه توليد و توزيع و مصرف است، بخشی است كه انسان با اراده خود انجام میدهد و به نوعی گفته میشود كه اقتصاد را دو دست تدبير میكنند؛ يكی دست مرئی و ديگر دست نامرئی. دست مرئی دولت است و دست نامرئی اخلاق حاكم بر جامعه است كه در حقيقت انگيزهها و رفتارها را شكل میدهد.
وی با اشاره به اين كه اخلاق حاكم بر نظام سرمايهداری اخلاق مبتنی بر نفعپرستی و لذتجوئی است، در ادامه با مرور برخی از مباحث جلسات پيشين در توضيح ارتباط اخلاق اسلامی و نظام اقتصادی گفت: اخلاق را در چهار محور رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با طبيعت، رابطه انسان با ديگران و رابطه انسان با خودش تقسيمبندی میكنند كه ما در جلسات گذشته بحث تأثيرات اخلاق در محور ارتباط با خدا را در اقتصاد مطرح كرديم.
عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت از توكل، شكر، رضايت به قضای الهی و روزی مقدر به عنوان مباحثی از اخلاق كه در جلسات پيش از آنها سخن گفته بود، ياد كرد و در ادامه مباحث خود به «دعا» به عنوان يكی از موارد مطرح در اخلاق در محور ارتباط با خدا، يا به عبارت ديگر اخلاق بندگی پرداخت.
ميرمعزی با بيان اين مطلب كه انسان بايد حالت دعا داشته و اين صفت در نفس او باشد كه هميشه با خدای خود در نيازهای خود دعا كند، در باب اهميت دعا گفت: خداوند در قرآن میفرمايد «قُلْ مَا یَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ؛ بگو اگر دعاى شما نباشد پروردگارم هيچ اعتنایى به شما نمیكند» (فرقان/77). نكتهای كه در اين آيه مطرح شده است بر اين باور و اعتقاد خداشناختی مبتنی است كه خداوندی كه نسبت به انسان و اين جهان مالك و حافظ است و همه چيز ما از اوست اگر به ما اعتنا نكند، ما هيچ چيز نخواهيم داشت. اما از سوی ديگر و در صورت دعا وعده استجابت نيز داده شده است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با بيان اين كه پيشنياز دعا تواضع و خشوع و احساس نياز به يك قدرت مطلق و تام است، به سخنانی از ائمه معصومين(ع) اشاره كرد و سپس در مورد آثار دعا گفت: دعا شفای همه دردها و دفعكننده انواع بلاهاست و قضای حتمی را برمیگرداند. منتها آن چه كه در ارتباط با مباحث اقتصادی مطرح است، اين است كه دعا روزی را زياد میكند و اين هم در زندگی فردی جاری است و هم در زندگی اجتماعی.
وی با اشاره به اين مطلب كه ارتباط با كمال مطلق از طريق دعا، خود رسيدن به كمال است، گفت: نگاه ما به دعا در اين جا اقتصادی است و براساس مبانی خداشناسیمان، اگر معتقد شديم كه خداوند مسبب الاسباب است و تدبير اين عالم را از دو طريق علل مادی و معنوی انجام میدهد و همه چيز ملك اوست و او حاكم مسلط بر همه چيز است و حتی بر نفس ما احاطه دارد، اگر با اين بينش به سراغ فعاليت اقتصادی بخواهيم برويم، طبيعتاً بايد به طرف كسی رفت كه مالك اصلی است و بیواسطه اجازه داده است كه از او بخواهيم و خود همين خواستن را كليد خزانه خود قرار داده است.
اين پژوهشگر با بيان اينكه اولين كار در انجام هر فعاليتی بايد طلب خير باشد، ادامه داد: انجام اين كار علاوه بر ايجاد اطمينان و تكيهگاه در نفس ما، موجب بهرهمندی از امدادهای غيبی و نصرت خداوند میشود و قطعاً فعاليت ما را با موفقيت همراه خواهد كرد. بنابراين بايد هر كاری را با دعا ابتدا كنيم و پس از آن به سراغ تدبير برويم و در بخش دولتی هم بايد به همين شكل باشد و مسئولان برای جاری كردن تدبيرها در سطح كشور بايد حالت التجا و دعا و طلب خير كردن از خدا داشته باشند تا موفق شوند.
ميرمعزی حماسهآفرينی در عرصههای مختلف را وابسته به ياری الهی دانست و با اشاره به سخن مقام معظم رهبری كه فرمودهاند حماسه روحيه جهاد میخواهد، عنوان كرد: روحيه جهاد روحيهای است كه در آن همه ويژگیهايی كه به آنها اشاره شد، يعنی توكل، شكر، دعا و ... جود دارد و يك فرد اگر با چنين روحيهای به هر كاری وارد شود، خداوند او را كمك میكند و موفق میشود.
وی افزود: اين حالات گر چه به نظر میرسد كه مرتبط با بحثهای اخلاقی هستند، اما با زاويه نگاهی كه اين جهانبينی به ما میدهد و با اين نگاه به مباحث اقتصادی میپردازيم، آنها را به عنوان شرط موفقيت میيابيم و همچنان كه در نگاههای ديگر شرطهايی برای موفقيت برشمرده میشود، در نگاه جهانبينی اسلامی دعا كردن، توكل كردن و داشتن روحيه شكر، در كنار سرمايه و تدبير و تلاش شروط موفقيت را تشكيل میدهند.
وی در خاتمه اين نشست، با اعلام پايان مباحث مربوط به نقش اخلاق عبادی در اقتصاد اسلامی در اين سلسله نشست و اشاره به موضوع جلسه آينده خاطرنشان كرد: انشاءالله در جلسه آينده به بحث از «اخلاق اجتماعی و اقتصاد از ديدگاه قرآن كريم» خواهيم پرداخت.
