ضرورت نگارش آثار در حوزه دين با تكيه بر تحقيق و توجه به منابع تاريخی
گروه ادب: در نشست «بررسی شخصيت حضرت زهرا(س) در فرهنگ ايرانی ـ اسلامی» كه ساعتی پيش در نمايشگاه كتاب برپا شد، بهترين نگارشها در حوزه كتب دينی، مربوط به آثاری مطرح شد كه با نگاهی تحقيقی و استناد به تاريخ به رشته تحرير درآمده است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، نشست «بررسی شخصيت حضرت زهرا(س) در فرهنگ ايرانی ـ اسلامی»، عصر امروز چهارشنبه، 11 ارديبهشتماه در سرای اهل قلم نمايشگاه كتاب تهران با حضور محمد اسفندياری، اكرم جودی و طوبا كرمانی برگزار شد.
محمد اسفندياری، كارشناس مسائل دينی در اين نشست با بيان اينكه تاريخ به قلم مردان نگاشته شده است، اظهار كرد: از صدر تاريخ اسلام با زنانی مواجه هستيم كه نقش برجستهای در تاريخ دارند. برای مثال با بررسی شصت سال ابتدای اسلام و مواجهه آن با زنان میبينيم كه اسلام نقش بسياری در روند حيات و ترويج اسلام داشته است.
اين كارشناس مسائل دينی ادامه داد: حضرت زهرا(س)، حضرت خديجه(س)، سميه و ... نيز همگی در شصت سال ابتدای ظهور اسلام زندگی میكردند و نقش برجسته آنان در حفظ و ترويج اسلام نقشی انكارناشدنی است.
اسفندياری افزود: متاسفانه آثار بسيار كمی در دوره آنها نگارش شده و اگر سده اخير را محسوب نكيم، در نگاه به تاريخ تنها با سه نمونه كتاب كه اختصاص به حضرت زهرا(س) دارد مواجه میشويم و نكته عجيبتر اينكه هر سه كتاب را اهل سنت نوشتهاند. هر چند در لابلای كتابهای ديگر به بانوی دوعالم بسيار اشاره شده است.
وی ادامه داد: خوشبختانه در عصر حاضر توجه ويژهای به نقش زنان به ويژه حضرت زهرا(س) در نگارش كتابها شده است و طبق بررسیها، تا سال 1386 حدود سه هزار عنوان كتاب به زبانهای فارسی و عربی، خصائص و فضائل آن حضرت نوشته شده است.
اسفندياری همچنين به لزوم آسيبشناسی آثار ضعيف و بیپايه تاكيد كرد و گفت: كتاب «فاطمه، فاطمه است» از علی شريعتی يكی از بهترين كتابها در اين حوزه محسوب میشود و مهمترين نكتهای كه اين كتاب را از ساير آثار متمايز میكند، توجه به ايشان بدون اعمال نظر درباره پدر، همسر و فرزندان گرانقدرشان است.
اين كارشناس مسائل دينی و ادبی ادامه داد: همچنين كتاب زندهياد سيدجعفر شهيدی درباره حضرت زهرا(س) بهترين كتاب در اين حوزه است؛ چرا كه در نگارش آن نه تنها از سر ارادت، بلكه با كاوش تحقيق و توجه به منابع و مأخذ تاريخی و روايی به رشته تحرير درآمده است.
وی همچنين تاكيد كرد: فعاليت در حوزه ادبيات آئينی نبايد از سر ارادت صرف يا كسب درآمد باشد كه متاسفانه موارد زيادی از آن را امروزه در بازار میبينيم.
در ادامه اين نشست اكرم جودی، كارشناس مسائل تاريخی و دينی به بررسی ريشههای ارادت ايرانيان به حضرت زهرا(س) پرداخت و عنوان كرد: تمام صفتهای نيكو در وجود دختر پيامبر(ص) جمع شده است و همين برای ابراز ارادت كفايت میكند، اما اين شدت ارادت در ميان ايرانيان جای تفكر و تفحص بيشتر دارد.
وی در ادامه با بيان اينكه قبل از اسلام، ايرانيان هيچ گاه بتپرست نبودند و به آئين زرتشت كه سبقهای سه هزار ساله دارد، ايمان داشتند، به بررسی نقش زن در جهانبينی زرتشت پرداخت و گفت: عصمت و پاكی در مركز صفات حضرت زهرا(س) قرار دارد و ايشان مَثل اعلای پاكی و نجابت در زنان بوده است و تلقی ايرانيان از پاكی ايرانيان نيز با آناهيتا، مظهر آبهای نيرومند و نيالوده معنی میشود. اسم زهرا نيز به همين معناست؛ يعنی تابناكی و درخشانی معنوی كه در وجود ايشان به تبلور رسيده است.
جودی ادامه داد: ويژگی ديگر حضرت زهرا(س) علم و دانش اوست كه در ايران باستان با الهه به نام چيستا به معنی علم و دانش معنی میشود. همچنين در صبوری حضرت زهرا(س) نماد و اسوه است و مشابه همين معنا را در آئين زرتشت مشاهد میكنيم.
اين كارشناس مسائل تاريخی و دينی در پايان اظهار كرد: با ورود اسلام به ايران، اين زمينههای مثبت فكری باعث شد كه ايرانيان ارادت ويژه به اين بانوی بزرگوار و نمونه همه صفات خوب و پسنديده داشته باشند كه آن را به خوبی میتوان در آثار آنها نيز مشاهده كرد.
در بخش پايانی اين نشست، طوبا كرمانی به ايراد سخن پرداخت و گفت: اين حقيقت كه در ميان همه كشورها تنها ايرانيان به اسلام شيعی روی میآورند، نشان از آن دارد كه اين قوم توانايی فهم زيبايیها، خوبیها و ويژگیهای برجسته را دارد.
وی در ادامه به ماجرای عزاداریهای حضرت زهرا(س) بعد از رحلت پيامبر در بيتالاحزان اشاره و اظهار كرد: به اعتقاد من و به روايت تاريخ، بيتالاحزان جای دور از محل سكونت انسانهای مدينه بوده است. طبق تاريخ، بيتالاحزان در محل عبور كاروانها قرار داشته و ايشان برای رساندن پيام ظلم بر علی(ع) و آل علی(ع) اندكی بعد از فوت پيامبر به بيتالاحزان رفته و به گريه و ذكر مصيبت میپرداخت تا كاروانهای كه از شهر مدينه عبور میكردند، پيام اين ظلم تاريخی را به شهرهای خود منتقل كنند.
محمد اسفندياری، كارشناس مسائل دينی در اين نشست با بيان اينكه تاريخ به قلم مردان نگاشته شده است، اظهار كرد: از صدر تاريخ اسلام با زنانی مواجه هستيم كه نقش برجستهای در تاريخ دارند. برای مثال با بررسی شصت سال ابتدای اسلام و مواجهه آن با زنان میبينيم كه اسلام نقش بسياری در روند حيات و ترويج اسلام داشته است.
اين كارشناس مسائل دينی ادامه داد: حضرت زهرا(س)، حضرت خديجه(س)، سميه و ... نيز همگی در شصت سال ابتدای ظهور اسلام زندگی میكردند و نقش برجسته آنان در حفظ و ترويج اسلام نقشی انكارناشدنی است.
اسفندياری افزود: متاسفانه آثار بسيار كمی در دوره آنها نگارش شده و اگر سده اخير را محسوب نكيم، در نگاه به تاريخ تنها با سه نمونه كتاب كه اختصاص به حضرت زهرا(س) دارد مواجه میشويم و نكته عجيبتر اينكه هر سه كتاب را اهل سنت نوشتهاند. هر چند در لابلای كتابهای ديگر به بانوی دوعالم بسيار اشاره شده است.
وی ادامه داد: خوشبختانه در عصر حاضر توجه ويژهای به نقش زنان به ويژه حضرت زهرا(س) در نگارش كتابها شده است و طبق بررسیها، تا سال 1386 حدود سه هزار عنوان كتاب به زبانهای فارسی و عربی، خصائص و فضائل آن حضرت نوشته شده است.
اسفندياری همچنين به لزوم آسيبشناسی آثار ضعيف و بیپايه تاكيد كرد و گفت: كتاب «فاطمه، فاطمه است» از علی شريعتی يكی از بهترين كتابها در اين حوزه محسوب میشود و مهمترين نكتهای كه اين كتاب را از ساير آثار متمايز میكند، توجه به ايشان بدون اعمال نظر درباره پدر، همسر و فرزندان گرانقدرشان است.
اين كارشناس مسائل دينی و ادبی ادامه داد: همچنين كتاب زندهياد سيدجعفر شهيدی درباره حضرت زهرا(س) بهترين كتاب در اين حوزه است؛ چرا كه در نگارش آن نه تنها از سر ارادت، بلكه با كاوش تحقيق و توجه به منابع و مأخذ تاريخی و روايی به رشته تحرير درآمده است.
وی همچنين تاكيد كرد: فعاليت در حوزه ادبيات آئينی نبايد از سر ارادت صرف يا كسب درآمد باشد كه متاسفانه موارد زيادی از آن را امروزه در بازار میبينيم.
در ادامه اين نشست اكرم جودی، كارشناس مسائل تاريخی و دينی به بررسی ريشههای ارادت ايرانيان به حضرت زهرا(س) پرداخت و عنوان كرد: تمام صفتهای نيكو در وجود دختر پيامبر(ص) جمع شده است و همين برای ابراز ارادت كفايت میكند، اما اين شدت ارادت در ميان ايرانيان جای تفكر و تفحص بيشتر دارد.
وی در ادامه با بيان اينكه قبل از اسلام، ايرانيان هيچ گاه بتپرست نبودند و به آئين زرتشت كه سبقهای سه هزار ساله دارد، ايمان داشتند، به بررسی نقش زن در جهانبينی زرتشت پرداخت و گفت: عصمت و پاكی در مركز صفات حضرت زهرا(س) قرار دارد و ايشان مَثل اعلای پاكی و نجابت در زنان بوده است و تلقی ايرانيان از پاكی ايرانيان نيز با آناهيتا، مظهر آبهای نيرومند و نيالوده معنی میشود. اسم زهرا نيز به همين معناست؛ يعنی تابناكی و درخشانی معنوی كه در وجود ايشان به تبلور رسيده است.
جودی ادامه داد: ويژگی ديگر حضرت زهرا(س) علم و دانش اوست كه در ايران باستان با الهه به نام چيستا به معنی علم و دانش معنی میشود. همچنين در صبوری حضرت زهرا(س) نماد و اسوه است و مشابه همين معنا را در آئين زرتشت مشاهد میكنيم.
اين كارشناس مسائل تاريخی و دينی در پايان اظهار كرد: با ورود اسلام به ايران، اين زمينههای مثبت فكری باعث شد كه ايرانيان ارادت ويژه به اين بانوی بزرگوار و نمونه همه صفات خوب و پسنديده داشته باشند كه آن را به خوبی میتوان در آثار آنها نيز مشاهده كرد.
در بخش پايانی اين نشست، طوبا كرمانی به ايراد سخن پرداخت و گفت: اين حقيقت كه در ميان همه كشورها تنها ايرانيان به اسلام شيعی روی میآورند، نشان از آن دارد كه اين قوم توانايی فهم زيبايیها، خوبیها و ويژگیهای برجسته را دارد.
وی در ادامه به ماجرای عزاداریهای حضرت زهرا(س) بعد از رحلت پيامبر در بيتالاحزان اشاره و اظهار كرد: به اعتقاد من و به روايت تاريخ، بيتالاحزان جای دور از محل سكونت انسانهای مدينه بوده است. طبق تاريخ، بيتالاحزان در محل عبور كاروانها قرار داشته و ايشان برای رساندن پيام ظلم بر علی(ع) و آل علی(ع) اندكی بعد از فوت پيامبر به بيتالاحزان رفته و به گريه و ذكر مصيبت میپرداخت تا كاروانهای كه از شهر مدينه عبور میكردند، پيام اين ظلم تاريخی را به شهرهای خود منتقل كنند.
