نماز، تجسمی از خضوع و خاكساری است
امامجمعه نيكشهر گفت: نماز، بر اثر داشتن اجزائی چون ركوع و سجود، تجسمی از خضوع و خاكساری است و هر كسی حاضر به انجام آن نيست.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، حجتالاسلام احمد لطفيان سرگزی، امامجمعه نيكشهر در همايش «نماز، بندگی و خانواده متعالی» كه با حضور جمعی از جوانان و خانوادههايشان در نيكشهر برگزار شد، گفت: خداوند نماز را همچون قرآن و معاد، امر وزين و سنگين برشمرده است. «وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعِينَ» از صبر و نماز كمك بجوئيد و آن بسى سنگين است، مگر براى خشوع پيشگان. ضمير در «إنّها» به قرينه استعمال واژه خشوع در قرآن درباره نماز به «الصلوة» باز میگردد. اين بيان، نشان از جايگاه نماز در منظومه دين دارد.
وی افزود: نماز، بر اثر داشتن اجزايی چون ركوع و سجود، تجسمی از خضوع و خاكساری است و هر كسی حاضر به انجام آن نيست. از اينرو امری دشوار و سنگين معرفی شده است «وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ». با وجود وزانت و گرانی نماز، تنها كسانی قادر به تحمل نماز، برپادارنده آن و استعانت جوينده به اين فريضهاند كه به خشوع قلبی رسيده باشند، اين خشوع نيز حاصل نمیشود مگر با اعتقاد به معاد. بنابراين در ادامه، خاشعان را اينگونه توصيف مینمايد «الَّذِينَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَیْهِ راجِعُونَ» خاشعان كسانى هستند كه به قيامت و ملاقات پروردگارشان و بازگشت به او ايمان دارند.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر ادامه داد: رمز اهتمام به نماز را نيز در همين اعتقاد بايد يافت، چون خاشعان اين حقيقت را يافتهاند كه والاتر بودن انسان از دنيا، نشانگر آن است كه انسان برای اين دنيا خلق نشده و محدود به آن نيست، بلكه ادامه و استمرار دارد.
حجتالاسلام لطفيان با بيان اين پرسش كه چه زاد و توشهايی دربردانده و تأمينكننده ابديت آدمی است؟، اظهار كرد: در پاسخی كوتاه میتوان گفت از بهترينِ توشهها برای ابديت آدمی نماز است، چراكه نماز رهتوشهايی است سبب رستگاری «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى»، وسيله محو گناهان «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَیِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ»، چهره دين و معرف آئين الهی «لكلّ شیء وجهٌ و وجه دينكم الصلاة»، مرز ميان ايمان و كفر «ما بين الكفر و الإيمان إلاّ ترك الصلاة»، پناهگاه محكم در برابر وسوسهها و سلطهطلبیهای شيطان «الصلاة حصنٌ من سطوات الشيطان»، مركب كوچ به سوی خدای سبحان و ايستادن در پيشگاه او «حق الصلاة أن تعلم أنّها وفادةٌ إلی الله عزّ وجلّ و أنّك فيها قائمٌ بين يدی الله عزّ وجلّ».
امامجمعه نيكشهر با اشاره به اينكه ستون دين، اولين پرسش صحنه قيامت و معيار قبول يا عدم قبول ساير اعمال است، عنوان كرد: اولين اقدام صالحان صادق پس از مكنت يافتن در زمين اقامه نماز است «اَلَّذينَ اِن مَكَّنّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلوة...»، چنان كه طالحان سقرنشين نخستين دليل جهنمی شدن خود را ترك نماز میدانند «ما سَلَكَكُم فی سَقَر قالوا لَم نَكُ مِنَ المُصَلّين».
وی ادامه داد: مسئوليت ما در ارتباط با نماز به مقدار دارايی ماست «ولتسئلن يومئذ عن النعيم»، «وقفو هم انهم مسئولون»، از طرفی شهادت به كتاب و سنت از بزرگترين دارائیها، نماز است.
به رغم اين مسئوليت گزارش قرآن از نماز در ميان امتها، مسئله ضايع شدن نماز در بين بسياری از آنهاست «فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ یَلْقَوْنَ غَیًّا» و مسئوليت ما در مقابل اين اضاعه «اقامه» است «الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ». آنچه مسئوليت ما را جهت میدهد، ارائه مطالب بايستهای است در راستای اقامه نماز، و طرح مطالب به گونهای كه نتيجه آن جذابيت و تعالی انگيزه و تقويت كاستیها در امر نماز باشد.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر با اشاره به معنای اقامه نماز گفت: اكثر مورادی كه لفظ «صلوة» در قرآن آمده؛ به دنبال آن كلماتی از جنس اقامه همچون «أقِم» و «أقيموا» و ديگر مشتقات آن آمده است. واژه اقامه از ماده «قوم» اشتقاق يافته است كه به معنای پابرجايی، دوام بخشيدن و ادای حق هر چيز به تمام و كمال است و مقصود از اقامه، برپا داشتن هر برنامهای و تعطيل نكردن آن است.
حجتالاسلام لطفيان با اشاره به معنای اصطلاحی اقامه اذعان كرد: معنای تركيب «اقامة الصلاة» عبارت است از حضور دائمی و فعال نماز و استمرار آثار و بركات آن در زندگی فردی و اجتماعی انسان. در تفسير منسوب به امام عسكری(ع) آمده است كه مقصود از «اقامة صلاة» اتمام ركوع، سجده و حفظ وقت و حدود آن است و همچنين پرهيز كردن از چيزهايی كه آن را فاسد يا ناقص میكند.
امامجمعه نيكشهر افزود: به اين نكته نيز بايد عنايت داشت كه نماز را ستون دين خواندهاند «الصلاة عمود الدين» و آنچه با ستون تناسب دارد، به پاداشتن است، نه خواندن به تنهايی. از اينرو، تعبير قرآن كريم درباره نماز، اقامه است و نه قرائت، زيرا ستون هر چيزی را اقامه كرده و به پا میدارند، عمود دين چون از سنخ عين خارجی است به پاداشتنی است نه اينكه صرفا قرائت كردنی باشد. پس اقامه دين و برپايی تمدن اسلامی بدون برپايی نماز ميسر نيست.
وی با اشاره به لوازم اصلاح و اقامه نماز عنوان كرد: دو مشكل اساسی نماز ما اين است كه 1) نماز برای ما كار مهمی نيست و 2) نمازهای ما ناقص است. ما به نمازهايمان اهميت نمیدهيم و عملا قبول نداريم نمازهايمان ناقص است؛ چراكه برای برطرفشدن نقصش تلاشی نمیكنيم. كمال و نقصان هر چيز حداقل از دو جهت 1) بررسی حقيقت آن و 2) با توجه به آثار آن قابل ارزيابی است.
حجتالاسلام لطفيان اظهار كرد: حسابرسى اعمال بندگان، از نماز آنان شروع میشود، اگر نماز كسى پذيرفته شود، ساير اعمال او پذيرفته خواهد شد. اگر نماز كسى در اول وقت به درگاه خدا بالا رود، درخشان و تابان به سوى صاحبش باز میگردد و میگويد «حقوق مرا نگهبان شدى، خدايت نگهبان باد» و اگر نماز كسى در خارج از وقت ويژه به درگاه خدا بالا رود و از حدود و مقررات لازمه عارى باشد، سياه و تاريك بهسوى صاحبش باز میگردد و میگويد «حقوق مرا پايمال كردى، خدايت پايمال كند».
وی افزود: نماز، بر اثر داشتن اجزايی چون ركوع و سجود، تجسمی از خضوع و خاكساری است و هر كسی حاضر به انجام آن نيست. از اينرو امری دشوار و سنگين معرفی شده است «وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ». با وجود وزانت و گرانی نماز، تنها كسانی قادر به تحمل نماز، برپادارنده آن و استعانت جوينده به اين فريضهاند كه به خشوع قلبی رسيده باشند، اين خشوع نيز حاصل نمیشود مگر با اعتقاد به معاد. بنابراين در ادامه، خاشعان را اينگونه توصيف مینمايد «الَّذِينَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَیْهِ راجِعُونَ» خاشعان كسانى هستند كه به قيامت و ملاقات پروردگارشان و بازگشت به او ايمان دارند.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر ادامه داد: رمز اهتمام به نماز را نيز در همين اعتقاد بايد يافت، چون خاشعان اين حقيقت را يافتهاند كه والاتر بودن انسان از دنيا، نشانگر آن است كه انسان برای اين دنيا خلق نشده و محدود به آن نيست، بلكه ادامه و استمرار دارد.
حجتالاسلام لطفيان با بيان اين پرسش كه چه زاد و توشهايی دربردانده و تأمينكننده ابديت آدمی است؟، اظهار كرد: در پاسخی كوتاه میتوان گفت از بهترينِ توشهها برای ابديت آدمی نماز است، چراكه نماز رهتوشهايی است سبب رستگاری «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى»، وسيله محو گناهان «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَیِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ»، چهره دين و معرف آئين الهی «لكلّ شیء وجهٌ و وجه دينكم الصلاة»، مرز ميان ايمان و كفر «ما بين الكفر و الإيمان إلاّ ترك الصلاة»، پناهگاه محكم در برابر وسوسهها و سلطهطلبیهای شيطان «الصلاة حصنٌ من سطوات الشيطان»، مركب كوچ به سوی خدای سبحان و ايستادن در پيشگاه او «حق الصلاة أن تعلم أنّها وفادةٌ إلی الله عزّ وجلّ و أنّك فيها قائمٌ بين يدی الله عزّ وجلّ».
امامجمعه نيكشهر با اشاره به اينكه ستون دين، اولين پرسش صحنه قيامت و معيار قبول يا عدم قبول ساير اعمال است، عنوان كرد: اولين اقدام صالحان صادق پس از مكنت يافتن در زمين اقامه نماز است «اَلَّذينَ اِن مَكَّنّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلوة...»، چنان كه طالحان سقرنشين نخستين دليل جهنمی شدن خود را ترك نماز میدانند «ما سَلَكَكُم فی سَقَر قالوا لَم نَكُ مِنَ المُصَلّين».
وی ادامه داد: مسئوليت ما در ارتباط با نماز به مقدار دارايی ماست «ولتسئلن يومئذ عن النعيم»، «وقفو هم انهم مسئولون»، از طرفی شهادت به كتاب و سنت از بزرگترين دارائیها، نماز است.
به رغم اين مسئوليت گزارش قرآن از نماز در ميان امتها، مسئله ضايع شدن نماز در بين بسياری از آنهاست «فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ یَلْقَوْنَ غَیًّا» و مسئوليت ما در مقابل اين اضاعه «اقامه» است «الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ». آنچه مسئوليت ما را جهت میدهد، ارائه مطالب بايستهای است در راستای اقامه نماز، و طرح مطالب به گونهای كه نتيجه آن جذابيت و تعالی انگيزه و تقويت كاستیها در امر نماز باشد.
استاد دانشگاه آزاد اسلامی نيكشهر با اشاره به معنای اقامه نماز گفت: اكثر مورادی كه لفظ «صلوة» در قرآن آمده؛ به دنبال آن كلماتی از جنس اقامه همچون «أقِم» و «أقيموا» و ديگر مشتقات آن آمده است. واژه اقامه از ماده «قوم» اشتقاق يافته است كه به معنای پابرجايی، دوام بخشيدن و ادای حق هر چيز به تمام و كمال است و مقصود از اقامه، برپا داشتن هر برنامهای و تعطيل نكردن آن است.
حجتالاسلام لطفيان با اشاره به معنای اصطلاحی اقامه اذعان كرد: معنای تركيب «اقامة الصلاة» عبارت است از حضور دائمی و فعال نماز و استمرار آثار و بركات آن در زندگی فردی و اجتماعی انسان. در تفسير منسوب به امام عسكری(ع) آمده است كه مقصود از «اقامة صلاة» اتمام ركوع، سجده و حفظ وقت و حدود آن است و همچنين پرهيز كردن از چيزهايی كه آن را فاسد يا ناقص میكند.
امامجمعه نيكشهر افزود: به اين نكته نيز بايد عنايت داشت كه نماز را ستون دين خواندهاند «الصلاة عمود الدين» و آنچه با ستون تناسب دارد، به پاداشتن است، نه خواندن به تنهايی. از اينرو، تعبير قرآن كريم درباره نماز، اقامه است و نه قرائت، زيرا ستون هر چيزی را اقامه كرده و به پا میدارند، عمود دين چون از سنخ عين خارجی است به پاداشتنی است نه اينكه صرفا قرائت كردنی باشد. پس اقامه دين و برپايی تمدن اسلامی بدون برپايی نماز ميسر نيست.
وی با اشاره به لوازم اصلاح و اقامه نماز عنوان كرد: دو مشكل اساسی نماز ما اين است كه 1) نماز برای ما كار مهمی نيست و 2) نمازهای ما ناقص است. ما به نمازهايمان اهميت نمیدهيم و عملا قبول نداريم نمازهايمان ناقص است؛ چراكه برای برطرفشدن نقصش تلاشی نمیكنيم. كمال و نقصان هر چيز حداقل از دو جهت 1) بررسی حقيقت آن و 2) با توجه به آثار آن قابل ارزيابی است.
حجتالاسلام لطفيان اظهار كرد: حسابرسى اعمال بندگان، از نماز آنان شروع میشود، اگر نماز كسى پذيرفته شود، ساير اعمال او پذيرفته خواهد شد. اگر نماز كسى در اول وقت به درگاه خدا بالا رود، درخشان و تابان به سوى صاحبش باز میگردد و میگويد «حقوق مرا نگهبان شدى، خدايت نگهبان باد» و اگر نماز كسى در خارج از وقت ويژه به درگاه خدا بالا رود و از حدود و مقررات لازمه عارى باشد، سياه و تاريك بهسوى صاحبش باز میگردد و میگويد «حقوق مرا پايمال كردى، خدايت پايمال كند».
