«به هر كس كه بخواهد بىشمار روزى مىدهد»؛ موضوع سومين مسابقه هنری نگاره
گروه هنر: سومين مسابقه هنری «نگاره» با موضوع آيه 37 سوره مباركه آلعمران برگزار شده و آثار نقاشی، طراحی و گرافيك در توصيف اعطاء روزی بیشمار از سوی خداوند دريافت میشود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، به همت وزارت ورزش و جوانان و با همكاری شبكه دوم سيما و به منظور گسترش و تعميق ارتباط و انس بيشتر جوانان و نوجوانان با مفاهيم بلند قرآن كريم مسابقه هنری «نگاره» برای ترغيب مخاطبان به تدبر در قرآن و جذب آثار در سه رشته طراحی، نقاشی و گرافيك در سه ردههای سنی مختلف برگزار میشود.
سومين مسابقه «نگاره» با موضوع آيه 37 سوره مباركه آلعمران عنوان شده و آخرين مهلت دريافت آثار 12 خردادماه است.
در اين آيه آمده است: «فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِیَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَیْهَا زَكَرِیَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا قَالَ یَا مَرْیَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللّهِ إنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ / پس پروردگارش وى [=مريم] را با حسن قبول پذيرا شد و او را نيكو بار آورد و زكريا را سرپرست وى قرار داد؛ زكريا هر بار كه در محراب بر او وارد مىشد نزد او [نوعى] خوراكى مىيافت [مى]گفت اى مريم اين از كجا براى تو [آمده است او در پاسخ مى]گفت اين از جانب خداست كه خدا به هر كس بخواهد بىشمار روزى مىدهد».
امور فرهنگی وزارت ورزش و جوانان به توصيف تصويری اين آيات پرداخته و آورده است: مادر مريم باور نمیكرد او به عنوان خدمتگزار خانه خدا (بيت المقدس) پذيرفته شود به همين دليل آرزو داشت فرزندش پسر باشد، زيرا سابقه نداشت دخترى براى اين كار، انتخاب شود، ولى طبق آيه فوق خداوند اين دختر پاك را براى نخستين بار جهت اين خدمت روحانى و معنوى پذيرفت؛ اين احتمال نيز وجود دارد كه قبولى اين نذر و پذيرش مريم، به صورت الهام به مادرش اعلام شده باشد و سپس مىافزايد: «خداوند زكريا را سرپرست و كفيل او قرار داد» (و كفلها زكريا)..
در تاريخ آمده است، پدر مريم (عمران) قبل از تولد او چشم از جهان فرو بست و مادر او را بعد از تولد به بيتالمقدس نزد دانشمندان و علماى يهود آورد و گفت: اين كودك هديه به بيتالمقدس است، سرپرستى او را يك نفر از شما به عهده بگيرد، و چون آثار عظمت در چهره او نمايان بود و در خاندان شايستهاى متولد شده بود، گفتگو در ميان دانشمندان بنىاسرائيل در گرفت و هر يك مىخواست افتخار سرپرستى مريم، نصيب او شود، سرانجام طى مراسم خاصى كه شرح آن در تفسير آيه 44 همين سوره خواهد آمد، زكريا كفالت او را بر عهده گرفت.
هر چه بر سن مريم افزوده مىشد، آثار عظمت و جلال در وى نمايانتر میگشت و به جایى رسيد كه قرآن در ادامه اين آيه درباره او مىگويد: «هر زمان زكريا وارد محراب او مىشد غذاى جالب خاصى نزد او مىيافت (كلما دخل عليها زكريا المحراب وجد عندها رزقا).
«محراب» محل ويژهاى است كه در معبد براى امام آن معبد يا افراد خاصى در نظر گرفته مىشود، و براى نامگذارى آن به اين اسم جهاتى ذكر كردهاند كه از همه بهتر، سه جهت زير است؛ نخست اين كه از ماده «حرب» به معنى جنگ گرفته شده است، چون مؤمنان، در اين محل به مبارزه با شيطان و هوسهاى سركش بر مىخيزند. ديگر اينكه «محراب» اصولا به معنى بالاى مجلس است و چون محل محراب را در بالاى معبد قرار مىدهند به اين نام ناميده شده است در ضمن بايد توجه داشت كه وضع محراب در ميان بنىاسرائيل چنانكه گفتهاند با وضع محرابهاى ما تفاوت داشت آنها محراب را از سطح زمين بالاتر میساختند به طورى كه چند پله مىخورد و اطراف آن مانند ديوارهاى اطاق آن را محفوظ میكرد به طورى كه افرادى كه در داخل محراب بودند، از بيرون كمتر ديده مىشدند؛ سوم اينكه محراب به معنى تمام معبد است كه جايگاه مبارزه با هواى نفس و شيطان بوده است.
مريم تحت سرپرستى زكريا بزرگ شد و آن چنان غرق عبادت و بندگى خدا بود كه به گفته ابنعباس هنگامى كه 9 ساله شد، روزها را روزه ميگرفت و شبها را به عبادت مىپرداخت و آن چنان در پرهيزگارى و معرفت و شناسائى پروردگار پيش رفت كه از احبار و دانشمندان پارساى آن زمان نيز پيشى گرفت.
هنگامى كه زكريا در كنار محراب او قرار میگرفت و براى ديدار او مىآمد، غذاهاى مخصوصى كنار محراب او مشاهده میكرد كه از آن به تعجب میافتاد. روزى به او گفت: «اين غذا را از كجا آوردى؟» (قال يا مريم انى لك هذا).
مريم در جواب گفت: «اين از طرف خدا است و اوست كه هر كس را بخواهد بىحساب روزى مىدهد» (قالت هو من عند الله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب ).
اما اين غذا چه نوع غذائى بوده و از كجا براى مريم آمده در آيه شرح داده نشده است ولى از روايات متعددى كه در تفسير عياشى و غير آن از كتب شيعه و اهل تسنن آمده استفاده مىشود كه آن يك نوع ميوه بهشتى بوده كه در غير فصل، در كنار محراب مريم به فرمان پروردگار حاضر مىشده است و اين موضوع جاى تعجب نيست كه خدا از بنده پرهيزگارش اين چنين پذيرائى كند.
ثانيا پاسخ مريم كه اين از طرف خدا است، نشانه ديگرى براى اين مطلب است. ثالثا به هيجان آمدن زكريا و تقاضاى فرزندى از طرف پروردگار كه در آيه بعد به آن اشاره شده قرينه ديگرى براى اين معنى محسوب مىشود.
در تفسير عياشى روايتى از امام باقر (ع) نقل شده كه خلاصهاش چنين است: «روزى پيامبر (ص) به خانه فاطمه زهرا (ع) آمد در حالى كه چند روز در خانه او غذائى ديده نمیشد، ناگاه غذاى فراوان مخصوصى نزد او مشاهده كرد و از او پرسيد: اين غذا از كجا است؟ فاطمه (ع ) فرمود: از نزد خدا است، زيرا هر كس را بخواهد بدون حساب روزى میبخشد، پيامبر (ص) فرمود: «اين جريان همانند جريان زكريا است كه در كنار محراب مريم آمد و غذاى مخصوصى در آنجا ديد و از او پرسيد اى مريم! اين غذا از كجا است؟ او گفت از ناحيه خدا است».
دبيرخانه مسابقه «نگاره» شرح واژههای آيه را نيز برای استفاده مخاطبان از تفسير نمونه برگزفته و تهيه كرده است. در آيه آمده «هم جسم او را رشد داديم و هم سرپرستى مانند زكریّا براى او قرار داديم و هم مائده آسمانى بر او نازل كرديم» كسى كه در راه خدا گام بر دارد، دنياى او نيز تأمين مىشود. مادر مريم فرزندش را براى خدا نذر كرد.
«يرزق من يشاء بغير حساب»؛ رزق بىحساب، به معناى نداشتن حساب نيست، بلكه به معناى خارج بودن از محاسبات عمومى است.
«فانبتها نباتاً حسناً»؛ حضرت مريم از نظر ظاهرى و جسمى، رشد كامل وخوبى داشت.
مادرى همانند مريم، محل تربيتى مثل مسجد و سرپرستى همچون زكریّاى پيامبر وبا تغذيهاى بهشتى، محصولش فرزندى چون عيسى مىشود. عوامل مؤثّر در تربيت عبارتند از: روح پاك مادر «تقبّلها ربّها بقبول حسن»؛ جسم سالم «نباتاً حسناً»؛ تعليم و تربيت الهى «كفّلها زكریّا»؛ تغذيه پاك «وجد عندها رزقاً».
پيام آيه 37 سوره آل عمران حاوی مطالبی چون موارد زير است: پذيرش دعا، جلوهاى از ربوبیّت الهى است «تقبّلها ربّها». قبولى خداوند درجاتى دارد، خداوند نذر مادر مريم را به بهترين وجه پذيرفت «بقبول حسن». كسى كه با اخلاص است، خداوند كارش را به نيكى مىپذيرد «بقبول حسن». مادر مريم نذر كرد كودكش خادم خانه خدا شود، خداوند در پاسخ، پيامبرش را خادم و متكفّل اين كودك قرار داد «كفّلها زكریّا». هر كه تحت تكفّل انبيا درآيد، از شيطان دور مىشود «اعيذها... من الشيطان الرّجيم... و كفّلها زكریّا». عبادت، نبايد موسمى و مقطعى باشد «كلّما دخل». شرط تكفّل، نظارت و تفحّص است «كفّلها... دخل عليها... انّى لك هذا». عبادت، جنگ با شيطان و محلّ عبادت، مِحراب يعنى محلّ نبرد است «دخل عليها زكریّا المحراب». رزق پاك در سايه عبادت است «المحراب وجد عندها رزقا». زن مىتواند بدان مقام رسد كه پيامبر خدا را به شگفتى وادارد «اَنّى لكِ هذا». صادر شدن كرامت از اولياى الهى، كار مشكلى نيست «هو من عنداللّه». نعمتها را از او بدانيد، نه از تلاش خود «هو من عنداللّه». خداوند مىتواند خارج از اسباب مادّى روزى بدهد «هذا من عند اللّه». در شرايط و محيطى سالم، زن و مرد مىتوانند با هم سخن بگويند «انّى لك هذا قالت هو من عنداللّه».
ضمنا اين آيه اشاره به نكته لطيفى دارد و آن اينكه كار خداوند، انبات و رويانيدن است يعنى همانگونه كه در درون بذر گلها و گياهان استعدادهایى نهفته است كه زير نظر باغبان پرورش مىيابد و آشكار مىشود، در درون وجود آدمى و اعماق روح و فطرت او نيز همه گونه استعدادهاى عالى نهفته شده است كه اگر انسان خود را تحت تربيت مربيان الهى كه باغبانهاى باغستان جهان انسانيتاند قرار دهد، به سرعت پرورش مىيابد و آن استعدادهاى خداداد آشكار مىشود، و انبات به معنى واقعى كلمه صورت مىگيرد.
داوطلبين شركت در اين مسابقه میتوانند با توجه به مفهوم آياتی كه هر هفته از طريق شبكه 2 سيما و سايت نگاره اعلام میشود به خلق آثار هنری و تصويرگری مفاهيم آيات در قالب نقاشی، طراحی و گرافيك بپردازند. فرم آنلاين شركت در مسابقه در زير ارائه میشود.
سومين مسابقه «نگاره» با موضوع آيه 37 سوره مباركه آلعمران عنوان شده و آخرين مهلت دريافت آثار 12 خردادماه است.
در اين آيه آمده است: «فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِیَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَیْهَا زَكَرِیَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا قَالَ یَا مَرْیَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللّهِ إنَّ اللّهَ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ / پس پروردگارش وى [=مريم] را با حسن قبول پذيرا شد و او را نيكو بار آورد و زكريا را سرپرست وى قرار داد؛ زكريا هر بار كه در محراب بر او وارد مىشد نزد او [نوعى] خوراكى مىيافت [مى]گفت اى مريم اين از كجا براى تو [آمده است او در پاسخ مى]گفت اين از جانب خداست كه خدا به هر كس بخواهد بىشمار روزى مىدهد».
امور فرهنگی وزارت ورزش و جوانان به توصيف تصويری اين آيات پرداخته و آورده است: مادر مريم باور نمیكرد او به عنوان خدمتگزار خانه خدا (بيت المقدس) پذيرفته شود به همين دليل آرزو داشت فرزندش پسر باشد، زيرا سابقه نداشت دخترى براى اين كار، انتخاب شود، ولى طبق آيه فوق خداوند اين دختر پاك را براى نخستين بار جهت اين خدمت روحانى و معنوى پذيرفت؛ اين احتمال نيز وجود دارد كه قبولى اين نذر و پذيرش مريم، به صورت الهام به مادرش اعلام شده باشد و سپس مىافزايد: «خداوند زكريا را سرپرست و كفيل او قرار داد» (و كفلها زكريا)..
در تاريخ آمده است، پدر مريم (عمران) قبل از تولد او چشم از جهان فرو بست و مادر او را بعد از تولد به بيتالمقدس نزد دانشمندان و علماى يهود آورد و گفت: اين كودك هديه به بيتالمقدس است، سرپرستى او را يك نفر از شما به عهده بگيرد، و چون آثار عظمت در چهره او نمايان بود و در خاندان شايستهاى متولد شده بود، گفتگو در ميان دانشمندان بنىاسرائيل در گرفت و هر يك مىخواست افتخار سرپرستى مريم، نصيب او شود، سرانجام طى مراسم خاصى كه شرح آن در تفسير آيه 44 همين سوره خواهد آمد، زكريا كفالت او را بر عهده گرفت.
هر چه بر سن مريم افزوده مىشد، آثار عظمت و جلال در وى نمايانتر میگشت و به جایى رسيد كه قرآن در ادامه اين آيه درباره او مىگويد: «هر زمان زكريا وارد محراب او مىشد غذاى جالب خاصى نزد او مىيافت (كلما دخل عليها زكريا المحراب وجد عندها رزقا).
«محراب» محل ويژهاى است كه در معبد براى امام آن معبد يا افراد خاصى در نظر گرفته مىشود، و براى نامگذارى آن به اين اسم جهاتى ذكر كردهاند كه از همه بهتر، سه جهت زير است؛ نخست اين كه از ماده «حرب» به معنى جنگ گرفته شده است، چون مؤمنان، در اين محل به مبارزه با شيطان و هوسهاى سركش بر مىخيزند. ديگر اينكه «محراب» اصولا به معنى بالاى مجلس است و چون محل محراب را در بالاى معبد قرار مىدهند به اين نام ناميده شده است در ضمن بايد توجه داشت كه وضع محراب در ميان بنىاسرائيل چنانكه گفتهاند با وضع محرابهاى ما تفاوت داشت آنها محراب را از سطح زمين بالاتر میساختند به طورى كه چند پله مىخورد و اطراف آن مانند ديوارهاى اطاق آن را محفوظ میكرد به طورى كه افرادى كه در داخل محراب بودند، از بيرون كمتر ديده مىشدند؛ سوم اينكه محراب به معنى تمام معبد است كه جايگاه مبارزه با هواى نفس و شيطان بوده است.
مريم تحت سرپرستى زكريا بزرگ شد و آن چنان غرق عبادت و بندگى خدا بود كه به گفته ابنعباس هنگامى كه 9 ساله شد، روزها را روزه ميگرفت و شبها را به عبادت مىپرداخت و آن چنان در پرهيزگارى و معرفت و شناسائى پروردگار پيش رفت كه از احبار و دانشمندان پارساى آن زمان نيز پيشى گرفت.
هنگامى كه زكريا در كنار محراب او قرار میگرفت و براى ديدار او مىآمد، غذاهاى مخصوصى كنار محراب او مشاهده میكرد كه از آن به تعجب میافتاد. روزى به او گفت: «اين غذا را از كجا آوردى؟» (قال يا مريم انى لك هذا).
مريم در جواب گفت: «اين از طرف خدا است و اوست كه هر كس را بخواهد بىحساب روزى مىدهد» (قالت هو من عند الله ان الله يرزق من يشاء بغير حساب ).
اما اين غذا چه نوع غذائى بوده و از كجا براى مريم آمده در آيه شرح داده نشده است ولى از روايات متعددى كه در تفسير عياشى و غير آن از كتب شيعه و اهل تسنن آمده استفاده مىشود كه آن يك نوع ميوه بهشتى بوده كه در غير فصل، در كنار محراب مريم به فرمان پروردگار حاضر مىشده است و اين موضوع جاى تعجب نيست كه خدا از بنده پرهيزگارش اين چنين پذيرائى كند.
ثانيا پاسخ مريم كه اين از طرف خدا است، نشانه ديگرى براى اين مطلب است. ثالثا به هيجان آمدن زكريا و تقاضاى فرزندى از طرف پروردگار كه در آيه بعد به آن اشاره شده قرينه ديگرى براى اين معنى محسوب مىشود.
در تفسير عياشى روايتى از امام باقر (ع) نقل شده كه خلاصهاش چنين است: «روزى پيامبر (ص) به خانه فاطمه زهرا (ع) آمد در حالى كه چند روز در خانه او غذائى ديده نمیشد، ناگاه غذاى فراوان مخصوصى نزد او مشاهده كرد و از او پرسيد: اين غذا از كجا است؟ فاطمه (ع ) فرمود: از نزد خدا است، زيرا هر كس را بخواهد بدون حساب روزى میبخشد، پيامبر (ص) فرمود: «اين جريان همانند جريان زكريا است كه در كنار محراب مريم آمد و غذاى مخصوصى در آنجا ديد و از او پرسيد اى مريم! اين غذا از كجا است؟ او گفت از ناحيه خدا است».
دبيرخانه مسابقه «نگاره» شرح واژههای آيه را نيز برای استفاده مخاطبان از تفسير نمونه برگزفته و تهيه كرده است. در آيه آمده «هم جسم او را رشد داديم و هم سرپرستى مانند زكریّا براى او قرار داديم و هم مائده آسمانى بر او نازل كرديم» كسى كه در راه خدا گام بر دارد، دنياى او نيز تأمين مىشود. مادر مريم فرزندش را براى خدا نذر كرد.
«يرزق من يشاء بغير حساب»؛ رزق بىحساب، به معناى نداشتن حساب نيست، بلكه به معناى خارج بودن از محاسبات عمومى است.
«فانبتها نباتاً حسناً»؛ حضرت مريم از نظر ظاهرى و جسمى، رشد كامل وخوبى داشت.
مادرى همانند مريم، محل تربيتى مثل مسجد و سرپرستى همچون زكریّاى پيامبر وبا تغذيهاى بهشتى، محصولش فرزندى چون عيسى مىشود. عوامل مؤثّر در تربيت عبارتند از: روح پاك مادر «تقبّلها ربّها بقبول حسن»؛ جسم سالم «نباتاً حسناً»؛ تعليم و تربيت الهى «كفّلها زكریّا»؛ تغذيه پاك «وجد عندها رزقاً».
پيام آيه 37 سوره آل عمران حاوی مطالبی چون موارد زير است: پذيرش دعا، جلوهاى از ربوبیّت الهى است «تقبّلها ربّها». قبولى خداوند درجاتى دارد، خداوند نذر مادر مريم را به بهترين وجه پذيرفت «بقبول حسن». كسى كه با اخلاص است، خداوند كارش را به نيكى مىپذيرد «بقبول حسن». مادر مريم نذر كرد كودكش خادم خانه خدا شود، خداوند در پاسخ، پيامبرش را خادم و متكفّل اين كودك قرار داد «كفّلها زكریّا». هر كه تحت تكفّل انبيا درآيد، از شيطان دور مىشود «اعيذها... من الشيطان الرّجيم... و كفّلها زكریّا». عبادت، نبايد موسمى و مقطعى باشد «كلّما دخل». شرط تكفّل، نظارت و تفحّص است «كفّلها... دخل عليها... انّى لك هذا». عبادت، جنگ با شيطان و محلّ عبادت، مِحراب يعنى محلّ نبرد است «دخل عليها زكریّا المحراب». رزق پاك در سايه عبادت است «المحراب وجد عندها رزقا». زن مىتواند بدان مقام رسد كه پيامبر خدا را به شگفتى وادارد «اَنّى لكِ هذا». صادر شدن كرامت از اولياى الهى، كار مشكلى نيست «هو من عنداللّه». نعمتها را از او بدانيد، نه از تلاش خود «هو من عنداللّه». خداوند مىتواند خارج از اسباب مادّى روزى بدهد «هذا من عند اللّه». در شرايط و محيطى سالم، زن و مرد مىتوانند با هم سخن بگويند «انّى لك هذا قالت هو من عنداللّه».
ضمنا اين آيه اشاره به نكته لطيفى دارد و آن اينكه كار خداوند، انبات و رويانيدن است يعنى همانگونه كه در درون بذر گلها و گياهان استعدادهایى نهفته است كه زير نظر باغبان پرورش مىيابد و آشكار مىشود، در درون وجود آدمى و اعماق روح و فطرت او نيز همه گونه استعدادهاى عالى نهفته شده است كه اگر انسان خود را تحت تربيت مربيان الهى كه باغبانهاى باغستان جهان انسانيتاند قرار دهد، به سرعت پرورش مىيابد و آن استعدادهاى خداداد آشكار مىشود، و انبات به معنى واقعى كلمه صورت مىگيرد.
داوطلبين شركت در اين مسابقه میتوانند با توجه به مفهوم آياتی كه هر هفته از طريق شبكه 2 سيما و سايت نگاره اعلام میشود به خلق آثار هنری و تصويرگری مفاهيم آيات در قالب نقاشی، طراحی و گرافيك بپردازند. فرم آنلاين شركت در مسابقه در زير ارائه میشود.
