فرشتگان آماده ميزبانیاند/ جا نمانيد
اعتكاف آغاز مسير رسيدن به ميهمانی خدا در رمضان است؛ لذا از اين مراسم بهعنوان درس پيشنياز دانشگاه رمضان ياد میشود.
هرگز نمیتوان ارزش همه زمانها را برابر دانست، چنانكه نمیتوان همه مكانها را برابر شمرد. برخی زمانها و مكانها ارزشی والا دارند. ماه رجب ارزشمند است. در روايات رسيده از ناحيه معصومين(ع) اين ماه، ماه اميرالمؤمنين(ع) است، چنانكه ماه شعبان ماه پيامبر گرامی اسلام(ص) و ماه رمضان ماه خدا خوانده میشود. تعبير و دريافت از اين عبارات آسمانی اين است كه شناخت و معرفت نسبت به مولايمان حضرت اميرمؤمنان(ع) و وجود اشرف مخلوقات رسول هدايت حضرت محمد(ص) راه شناخت و معرفت به ذات ربوبی حقتعالی است.
رجبالمرجب ماه سلوك و زدودن زنگارهای شيطانی از آئينه دل است، ماه ولايت و برافروختن چراغ معرفت در شبستان وجود است. ماه رجب گاه اعتكاف است. در اين ماه كه هنگامه تحول است، عاكفان كوی دوست با حضور در صحن و سرای دوست، پلههای سلوك را پيموده و پلهپله به خدا نزديكتر میشوند.
معتكف روزهاش، نمازش، حضورش در مسجد و ديگر اعمالش مايه تقرب است. در خانه دوست، سفرهای از مغفرت و بخشايش گسترده شده و عاكف با صيقل روح و روان، زنگار گناه از دل میزدايد و مهيای ضيافت بزرگ در ماه وصال میشود. ماهی كه عشاق از سفره پرفيض الهی لقمههای راز برمیچينند و عطر قرآن از ژرفای دل باريافتگان مشام جان را مینوازد.
اعتكاف پرورش جسم و جان است، انسان آميزهای است از اين دو و نيازمند پرورش در ابعاد وجودی خود. انسان به دنبال سعادت و كمال و روح او نيازمند نيايش است. مناجاتی شيرين و زيبا، همكلامی موجودی ضعيف با منشأ قدرتها. از آغاز خلقت تا صحنه رستاخيز، راز و نياز، زيباترين هنر آدمی است.
غفلت بد است و در برخی موارد بدتر؛ جريان زمان در گذر است و به از دست دادن آهی ماند و افسوسی كه به هيچ نيرزد. انسان دشمنی دارد در اوج حيلهگری، با چنين دشمنی هوشياری بايد و سرعت در خيرات.
خالق مهربان قرب خلايق را میطلبد. در فكر پرورش روح و روان انسان است و مقررات دينی را تشريع میكند. تنوع عبادات به دليل نيازهای گوناگون انسانی است، هر عبادتی جوابگوی نيازی از اوست. نماز، زنگار غفلت از روان میزدايد و صيقل روح و روان است. روزه، پالايشگاه خلوص و نردبان صعود است.
روزهدار پرواز در آسمان عبادت و عبوديت را میآزمايد و آئينه قلبش را نورستان خدايی میكند. حج، شركت در آزمون الهی و قطع تعلقات و دلبستگی دنيوی است. عبادات مالی، چون خمس، زكات و صدقات، دميدن روح ايثار و گذشت در وجود آدمی است؛ اما اعتكاف، آميزهای از چند عبادت با فضيلت است.
روزه كه خود عبادتی ارزشمند است شرط اعتكاف است. حضور در مسجد و خواندن نماز هم شرط آن است. عاكف سه روز در مسجد جامع مقيم میشود و جز برای ضروريات، كوی دوست را ترك نمیگويد. خود را از حلال باز میدارد تا با تمرين بندگی، جهاد با نفس را بيازمايد. اعتكاف عهد مودت و ميثاق مجدد با پروردگار است.
در فضيلت اعتكاف اين بس كه معادل طواف كعبه و همتای ركوع و سجود است. خدای منان میفرمايد «... وَ عَهَدنا اِلی ابراهيمَ وَ اِسمعيلَ اَن طَهّرا بَيتی لِلطّائِفينَ وَ العاكِفينَ وَ الرُكّعِ السُجود» (آيه 125، سوره بقره)؛ و ما به ابراهيم و اسماعيل فرمان داديم كه خانه مرا برای طوافكنندگان و معتكفان و ركوعكنندگان و سجدهكنندگان از هرگونه آلودگی تطهير كنند».
اساساً ارزش آدمی را عملش میرساند. معتكف انسانی بزرگ و شريف بهاندازه شرافت و فضل عملش است. مقدس اردبيلی يگانه زمان در علم و عمل در شرافت و فضيلت اعتكاف گويد «مبادا كسی گمان كند كه اعتكاف مقدمه عبادتی ديگر است. كسی كه با طهارت و در حال روزه در مسجد مقيم میشود و تعهد قربت در اعتكاف میكند، اين عمل عبادت است. اعتكاف عبادتی مستقل است به مثابه حج و عمره و روزه و نماز و هر عبادت مستقل ديگر».
و ايام بيض در پيش است. زمان عرشی شدن فرشيان و اعتكاف با همه فضيلتش زن و مرد را به خود میخواند و انسانيت را میخواند تا در دنيای هایوهوی و دود و دم، معراج خويشتن را به تماشا بنشيند. فرصت طلايی عمر در پيش است و ايام در گذر؛ پس همتی بايد تا با حضوری نورانی از همسفران كوی دوست شويم.
رجبالمرجب ماه سلوك و زدودن زنگارهای شيطانی از آئينه دل است، ماه ولايت و برافروختن چراغ معرفت در شبستان وجود است. ماه رجب گاه اعتكاف است. در اين ماه كه هنگامه تحول است، عاكفان كوی دوست با حضور در صحن و سرای دوست، پلههای سلوك را پيموده و پلهپله به خدا نزديكتر میشوند.
معتكف روزهاش، نمازش، حضورش در مسجد و ديگر اعمالش مايه تقرب است. در خانه دوست، سفرهای از مغفرت و بخشايش گسترده شده و عاكف با صيقل روح و روان، زنگار گناه از دل میزدايد و مهيای ضيافت بزرگ در ماه وصال میشود. ماهی كه عشاق از سفره پرفيض الهی لقمههای راز برمیچينند و عطر قرآن از ژرفای دل باريافتگان مشام جان را مینوازد.
اعتكاف پرورش جسم و جان است، انسان آميزهای است از اين دو و نيازمند پرورش در ابعاد وجودی خود. انسان به دنبال سعادت و كمال و روح او نيازمند نيايش است. مناجاتی شيرين و زيبا، همكلامی موجودی ضعيف با منشأ قدرتها. از آغاز خلقت تا صحنه رستاخيز، راز و نياز، زيباترين هنر آدمی است.
غفلت بد است و در برخی موارد بدتر؛ جريان زمان در گذر است و به از دست دادن آهی ماند و افسوسی كه به هيچ نيرزد. انسان دشمنی دارد در اوج حيلهگری، با چنين دشمنی هوشياری بايد و سرعت در خيرات.
خالق مهربان قرب خلايق را میطلبد. در فكر پرورش روح و روان انسان است و مقررات دينی را تشريع میكند. تنوع عبادات به دليل نيازهای گوناگون انسانی است، هر عبادتی جوابگوی نيازی از اوست. نماز، زنگار غفلت از روان میزدايد و صيقل روح و روان است. روزه، پالايشگاه خلوص و نردبان صعود است.
روزهدار پرواز در آسمان عبادت و عبوديت را میآزمايد و آئينه قلبش را نورستان خدايی میكند. حج، شركت در آزمون الهی و قطع تعلقات و دلبستگی دنيوی است. عبادات مالی، چون خمس، زكات و صدقات، دميدن روح ايثار و گذشت در وجود آدمی است؛ اما اعتكاف، آميزهای از چند عبادت با فضيلت است.
روزه كه خود عبادتی ارزشمند است شرط اعتكاف است. حضور در مسجد و خواندن نماز هم شرط آن است. عاكف سه روز در مسجد جامع مقيم میشود و جز برای ضروريات، كوی دوست را ترك نمیگويد. خود را از حلال باز میدارد تا با تمرين بندگی، جهاد با نفس را بيازمايد. اعتكاف عهد مودت و ميثاق مجدد با پروردگار است.
در فضيلت اعتكاف اين بس كه معادل طواف كعبه و همتای ركوع و سجود است. خدای منان میفرمايد «... وَ عَهَدنا اِلی ابراهيمَ وَ اِسمعيلَ اَن طَهّرا بَيتی لِلطّائِفينَ وَ العاكِفينَ وَ الرُكّعِ السُجود» (آيه 125، سوره بقره)؛ و ما به ابراهيم و اسماعيل فرمان داديم كه خانه مرا برای طوافكنندگان و معتكفان و ركوعكنندگان و سجدهكنندگان از هرگونه آلودگی تطهير كنند».
اساساً ارزش آدمی را عملش میرساند. معتكف انسانی بزرگ و شريف بهاندازه شرافت و فضل عملش است. مقدس اردبيلی يگانه زمان در علم و عمل در شرافت و فضيلت اعتكاف گويد «مبادا كسی گمان كند كه اعتكاف مقدمه عبادتی ديگر است. كسی كه با طهارت و در حال روزه در مسجد مقيم میشود و تعهد قربت در اعتكاف میكند، اين عمل عبادت است. اعتكاف عبادتی مستقل است به مثابه حج و عمره و روزه و نماز و هر عبادت مستقل ديگر».
و ايام بيض در پيش است. زمان عرشی شدن فرشيان و اعتكاف با همه فضيلتش زن و مرد را به خود میخواند و انسانيت را میخواند تا در دنيای هایوهوی و دود و دم، معراج خويشتن را به تماشا بنشيند. فرصت طلايی عمر در پيش است و ايام در گذر؛ پس همتی بايد تا با حضوری نورانی از همسفران كوی دوست شويم.
