اولويتبندی سنی در توليد تئاتر دينی كودك و نوجوان/12
تصويرسازی مفاهيم ذهنی؛ اساس توليد نمايشی دينی برای كودكان
گروه هنر: كودكان از درك بسياری از مفاهيم دينی و اخلاقی كه ماهيتی غيرمادی دارند و معنايی هستند عاجزند و بايد به استفاده از مابهازاهای تصويری و تجسمبخشی به آنها در صحنه، ضمن ايجاد تنوع و تفريح در روند نمايش، اين مفاهيم را برای درك هر چه بيشتر كودك تصويرسازی كرد.
ناصر آويژه، نويسنده و كارگردان تئاتر كودك و نوجوان در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) گفت: تفاوت در مورد آثار نمايشی ويژه كودكان با آثار نمايشی ويژه نوجوانان قطعاً از فرامرزهای ايران بر فضای فرهنگی ما وارد شده است؛ چرا كه شيوه كاری هنرمندان و متخصصان علوم رفتاری در دنيا شيوهای به مراتب تخصصیتر از ماست.
وی گفت: به هر حال اين شيوه و تفكيك سنی به منظور ارائه محصولات فرهنگی و هنری برای اقشار مختلف مردم از جمله كودك و نوجوان بايد در مواجهه با سطح فرهنگی جامعه مناسب سازی شود و اينكه توقع داشته باشيم همه آن چيزی كه براساس ويژگیهای فرهنگی در ممالك خارجی قابل پياده شدن در كشور است با فرهنگ، آداب و رسوم و نوع عقايد ما همخوانی و سازگاری ندارد.
كارگردان نمايش «چهار صندوق شادی» كه هم اكنون در تالار هنر در حال اجراست، تصريح كرد: در ايران رسم بر اين است كه كودكان و نوجوانان به همراه خانوادههای خود برای ديدن نمايش به سالنهای نمايشی میآيند در نتيجه ويژگی اغلب نمايشهای توليدی اين است كه بيشتر از آنكه طيف خاصی از سنين كودكان و يا نوجوانان را در برگيرد، مناسب خانواده است و برای ايجاد تنوع و شادی در آنها توليد میشوند كه نمونه آن را نيز در نمايشهای غربی هم میتوان ديد.
آويژه گفت: تفكيك براساس موضوع نيز يكی ديگر از اصول مطرح در زمينه توليد نمايش برای كودكان و نوجوانان است كه البته در اين بين برخی از موضوعات به منظور طرح برای اين گروه سنی عموميت دارند و به اين شكل نيست كه گفته شود ويژه مقطعی خاص است و به طور مثال از اين موضوعات عام می توان به مسئله وجود خدا و اثبات آن برای كودكان و نوجوان اشاره كرد كه آنها در هر سنی بايد به نوعی با اين مسئله آشنا شوند.
كارگردان هنری برنامه «جمعه به جمعه» ويژه كودكان كه از شبكه دوم سيما پخش میشود در ادامه گفت: البته نبايد اين مسئله را از نظر دور داشت در مورد طرح موضوعات مشترك برای كودكان و نوجوانان به زبان نمايشی شيوه كار و اجرايی با يكديگر كاملاً متفاوت است چنانكه برای كودكان اين مسئله بايد با تصويرسازی معانی ذهنی همراه شود.
آويژه در ادامه تأكيد كرد: كودكان از درك بسياری از مباحث ذهنی و مفاهيمی كه هويت مادی ندارند عاجزند و بايد به آنها اين مفاهيم را با استفاده از مابهازاهای تصويری القا كرد و به طور مثال در تجربهای كه شخصاً به دست آوردم روزی در جريان توليد نمايشی برای فهماندن مفهوم دروغ و تشويق و ترغيب كودكان به دوری از آن، سعی كردم اين مفهوم كه يكی از گناهان كبيره براساس تفكر دينی است را شكل مادی بدهم در نتيجه دروغ كوچك را همچون گلوله برفی در صحنه تجسم كردم كه وقتی غلت میخورد يعنی اينكه همچنان به دروغ گفتن خود ادامه میدهيم، آرام آرام تبديل به بهمنی میشود كه همه چيز را در سر راه خود در هم میشكند و از ميان میبرد.
وی گفت:براين اساس به اين نتيجه رسيدم كه چقدر دست يك كارگردان تئاتر در تصوير كردن و فهماندن درست بسياری از مفاهيم كه در اصل اخلاقيات برای كودكان است میتواند باز باشد و لذا تلاش كردم تا در بيان مفاهيم اخلاقی و تربيتی كه ذات نمايش كودكان است از مابهازاهای تصوير استفاده كنم.
آويژه گفت: نكته ديگری را نيز كه بايد در توليد نمايش كودك و نوجوان در نظر داشت اين است كه هيچگونه ناهنجاری اخلاقی و تربيتی ولو اينكه برای كودك و يا حتی نوجوان خوشايند هم باشد نبايد در توليد نمايش به كار برد؛ به طور مثال در توليد نمايش اخيرم كه هم اكنون با نام «چهار صندوق شادی» در تالار هنر در حال اجراست با وجود آنكه شخصيت سلطان آدم زورگويی است و مانع از اجرای نمايش توسط يك گروه نمايشی دورهگرد میشود اما صحنهای را كه در آن زد و خوردی ميان آنها صورت میگيرد كه حق هم است كه بايد جلوی زورگويی سلطان ايستادگی شود را به دليل بدآموزی حذف كردم و سعی كردم به شكل ديگری به تنبيه سلطان بپردازم.
وی گفت: به هر حال اين شيوه و تفكيك سنی به منظور ارائه محصولات فرهنگی و هنری برای اقشار مختلف مردم از جمله كودك و نوجوان بايد در مواجهه با سطح فرهنگی جامعه مناسب سازی شود و اينكه توقع داشته باشيم همه آن چيزی كه براساس ويژگیهای فرهنگی در ممالك خارجی قابل پياده شدن در كشور است با فرهنگ، آداب و رسوم و نوع عقايد ما همخوانی و سازگاری ندارد.
كارگردان نمايش «چهار صندوق شادی» كه هم اكنون در تالار هنر در حال اجراست، تصريح كرد: در ايران رسم بر اين است كه كودكان و نوجوانان به همراه خانوادههای خود برای ديدن نمايش به سالنهای نمايشی میآيند در نتيجه ويژگی اغلب نمايشهای توليدی اين است كه بيشتر از آنكه طيف خاصی از سنين كودكان و يا نوجوانان را در برگيرد، مناسب خانواده است و برای ايجاد تنوع و شادی در آنها توليد میشوند كه نمونه آن را نيز در نمايشهای غربی هم میتوان ديد.
آويژه گفت: تفكيك براساس موضوع نيز يكی ديگر از اصول مطرح در زمينه توليد نمايش برای كودكان و نوجوانان است كه البته در اين بين برخی از موضوعات به منظور طرح برای اين گروه سنی عموميت دارند و به اين شكل نيست كه گفته شود ويژه مقطعی خاص است و به طور مثال از اين موضوعات عام می توان به مسئله وجود خدا و اثبات آن برای كودكان و نوجوان اشاره كرد كه آنها در هر سنی بايد به نوعی با اين مسئله آشنا شوند.
كارگردان هنری برنامه «جمعه به جمعه» ويژه كودكان كه از شبكه دوم سيما پخش میشود در ادامه گفت: البته نبايد اين مسئله را از نظر دور داشت در مورد طرح موضوعات مشترك برای كودكان و نوجوانان به زبان نمايشی شيوه كار و اجرايی با يكديگر كاملاً متفاوت است چنانكه برای كودكان اين مسئله بايد با تصويرسازی معانی ذهنی همراه شود.
آويژه در ادامه تأكيد كرد: كودكان از درك بسياری از مباحث ذهنی و مفاهيمی كه هويت مادی ندارند عاجزند و بايد به آنها اين مفاهيم را با استفاده از مابهازاهای تصويری القا كرد و به طور مثال در تجربهای كه شخصاً به دست آوردم روزی در جريان توليد نمايشی برای فهماندن مفهوم دروغ و تشويق و ترغيب كودكان به دوری از آن، سعی كردم اين مفهوم كه يكی از گناهان كبيره براساس تفكر دينی است را شكل مادی بدهم در نتيجه دروغ كوچك را همچون گلوله برفی در صحنه تجسم كردم كه وقتی غلت میخورد يعنی اينكه همچنان به دروغ گفتن خود ادامه میدهيم، آرام آرام تبديل به بهمنی میشود كه همه چيز را در سر راه خود در هم میشكند و از ميان میبرد.
وی گفت:براين اساس به اين نتيجه رسيدم كه چقدر دست يك كارگردان تئاتر در تصوير كردن و فهماندن درست بسياری از مفاهيم كه در اصل اخلاقيات برای كودكان است میتواند باز باشد و لذا تلاش كردم تا در بيان مفاهيم اخلاقی و تربيتی كه ذات نمايش كودكان است از مابهازاهای تصوير استفاده كنم.
آويژه گفت: نكته ديگری را نيز كه بايد در توليد نمايش كودك و نوجوان در نظر داشت اين است كه هيچگونه ناهنجاری اخلاقی و تربيتی ولو اينكه برای كودك و يا حتی نوجوان خوشايند هم باشد نبايد در توليد نمايش به كار برد؛ به طور مثال در توليد نمايش اخيرم كه هم اكنون با نام «چهار صندوق شادی» در تالار هنر در حال اجراست با وجود آنكه شخصيت سلطان آدم زورگويی است و مانع از اجرای نمايش توسط يك گروه نمايشی دورهگرد میشود اما صحنهای را كه در آن زد و خوردی ميان آنها صورت میگيرد كه حق هم است كه بايد جلوی زورگويی سلطان ايستادگی شود را به دليل بدآموزی حذف كردم و سعی كردم به شكل ديگری به تنبيه سلطان بپردازم.
