گفتمان دينی «تفسير نماز» در قم برگزار شد
گفتمان دينی «تفسير نماز» با حضور سرگروههای طرح ياوران نماز در دارالقرآن ادارهكل تبليغات اسلامی استان قم برگزار شد.
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، حجتالاسلام محمود لطفيان سرگزی، مدير كانون نويسندگان نماز استان قم در اين گفتمان با حضور سرگروههای طرح ياوران نماز برگزار شد، با اشاره به نكاتی درباره نماز جماعت گفت: همسايه مسجد و كسی كه صدای اذان را میشنود، بايد نسبت به نماز جماعت عنايت بيشتری داشته باشد، همچنين اهتمام به جماعت، در نماز صبح و مغرب و عشا بيشتر مورد توصيه بوده چراكه مستحب مؤكد است.
وی افزود: امام صادق(ع) در اين باره میفرمايند «مَنْ صَلَّی الْغَدَاةَ وَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فِی جَمَاعَةٍ فَهُوَ فِی ذِمَّةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ ظَلَمَهُ فَإِنَّمَا یَظْلِمُ اللَّهَ وَ مَنْ حَقَّرَهُ فَإِنَّمَا یُحَقِّرُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَل» كسی كه نماز صبح و نماز عشا را به جماعت بگذارد، در پناه خدای عزوجل خواهد بود و اگر كسی به او ستم كند، به خدا ستم كرده است و هر كس او را كوچك بشمارد، خدای عزوجل را كوچك شمرده است، همچنين رسول اكرم(ص) میفرمايند«فَمَنْ صَلَّی الْمَغْرِبَ وَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ وَ صَلَاةَ الْغَدَاةِ فِی الْمَسْجِدِ فِی جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا أَحْیَا اللَّیْلَ كُلَّه» هر كس نماز مغرب و عشا و نماز صبح را در مسجد به جماعت به جای آورد، مثل اين است كه تمام شب را به عبادت گذرانده باشد.
استاد معارف دانشگاه علوم پزشكی قم با بيان اينكه در نماز جماعت، نزديك به امام ايستادن، در صف اول ايستادن و در سمت راست صفوف ايستادن، مورد توصيه است، عنوان كرد: رسول خدا(ص) فرمودند «آن كه پيوسته در صف اول میايستد و از آغار نماز و هنگام تكبيرةالاحرام با جماعت همراه میشود، بدون آنكه به مسلمانی آسيب برساند، خداوند پاداش اذانگويان در دنيا و آخرت را به او عطا فرمايد». سهل بن زياد از امام صادق(ع) نقل میكند كه فرمودند «قَالَ فَضْلُ مَیَامِنِ الصُّفُوفِ عَلَی مَیَاسِرِهَا كَفَضْلِ الْجَمَاعَةِ عَلَی صَلَاةِ الْفَرْدِ» برتری طرف راست صفوف بر طرف چپ آنها همچون برتری نماز جماعت بر فرادا است.
مدير كانون نويسندگان نماز استان قم بيان كرد: در نماز جماعت خوب است كسانی كه شايستگی امامت را دارند، در صف اول نزديك امام بايستند. جابر از امام باقر(ع) نقل میكند كه فرمودند «لِیَكُنِ الَّذِينَ یَلُونَ الْإِمَامَ أُولِی الْأَحْلَامِ مِنْكُمْ وَ النُّهَی فَإِنْ نَسِیَ الْإِمَامُ أَوْ تَعَایَا قَوَّمُوهُ» در كنار امام جماعت و نزديك به او بايد انسانهای بالغ و برخوردار از عقل و درايت بايستند كه اگر امام جماعت دچار نسيان و اشتباه شد او را متذكر سازند.
كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان قم ادامه داد: از ديگر مواردی كه در كامل كردن نماز، نقش بسزايی دارد، خواندن تعقيبات است. در تعريف تعقيب آمده است «و هو الاشتغال عقيب الصلاة بالدعاء أو الذكر أو التلاوة أو غيرها من الأفعال الحسنة مثل التفكر فی عظمة اللّه و نحوه و مثل البكاء لخشية اللّه أو للرغبة إليه و غير ذلك و هو من السنن الأكيدة و منافعه فی الدين و الدنيا كثيرة» تعقيب عبارت است از اينكه نمازگزار پس از ادای نماز به دعا، ذكر، تلاوت قرآن و اموری از اين قبيل همچون تفكر در عظمت خداوند، گريه از ترس او به خاطر اشتياق به او، بپردازد.
حجتالاسلام لطفيان با اشاره به اينكه تعقيب از مستحبات مؤكد است و منافع و آثار دنيوی و اخروی فراوانی دارد، اظهار كرد: همانگونه كه گفته شد انجام تعقيبات يكی از مستحباتی است كه تأكيد فراوانی بر آن شده است و دارای بهرههای دنيوی و اخروی فراوانی است. امام صادق(ع) میفرمايند «التَّعْقِيبُ أَبْلَغُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ مِنَ الضَّرْبِ فِی الْبِلَاد» اثر تعقيب در طلب كردن و به دست آوردن روزی، از مسافرت كردن در شهرهها بيشتر است. همچنين ايشان فرمودند «خداوند نمازها را در بهترين زمانهای شبانهروز بر شما واجب كرده است، پس از فرصت استفاده كنيد و نيازهای خود را پس از نمازهای واجب از خداوند درخواست كنيد».
كارشناس مركز تربيت مربی دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم با اشاره به احكام تعقيبات عنوان كرد: تعقيب، بعد از نمازهای مستحب هم مستحب است و اگرچه بر استحباب آن بعد از نمازهای واجب بيشتر تأكيد شده است. تعقيب بايد عرفا متصل به نماز باشد، البته صدق اتصال به حسب مقامات مثل سفر و حضر و اضطرار و اختيار مختلف است، بنابراين در سفر و در حال اضطرار ممكن است اتصال، بر حالت سواره و پياده هم صادق باشد. ظاهرا تعقيب بر نشستن بعد از نماز بدون دعا خواندن يا دعا كردن بدون نشستن در غير حال سفر و اضطرار صادق نيست. همچنين بهتر است انسان در حال تعقيب هم، رو به قبله و با طهارت باشد و ذكرها و دعاها را به عربی بگويد و دعاهای وارده را بخواند.
وی با بيان اينكه تسبيح حضرت زهرا(س) افضل تعقيبات است، اذعان كرد: امام صادق(ع) فرمودند «تسبيح فاطمه زهرا(س) از جمله همان ذكر كثير است كه خداوند عزوجل فرموده است (خدا را بسيار ياد كنيد)». همچنين امام باقر(ع) فرمودند «خداوند در مقام ستايش، به چيزی برتر از تسبيح حضرت فاطمه(س) ستايش نشده است و اگر از اين تسبيح چيزی برتر بود پيامبر(ص) همان را به فاطمه(س) میبخشيدند.
استاد معارف دانشگاه علوم پزشكی قم گفت: گفتن 30 يا 40 مرتبه تسبيحات اربعه از مصاديق باقيات صالحات و ذكر كثير شمرده شده و موجب آمرزش گناهان و موجب استجابت دعا است. مرحوم طبرسی در تفسير شريف مجمعالبيان آورده است امامان ما(ع) فرمودهاند «هركس تسبيحات اربعه را 30 بار بگويد قطعا خداوند را بسيار ياد كرده؛ و به آيه (اذكروا الله ذكراً كثيراً) عمل كرده است. حارث بن مغيره میگويد از امام صادق(ع) شنيدم كه فرمودند «هر كس پس از هر نماز قبل از آنكه پاهايش را برگرداند، 40 بار تسبيحات اربعه بگويد و سپس از خداوند درخواست كند، آنچه درخواست كرده به او عطا میشود». همچنين امام صادق(ع) فرمودند «هر كس پس از به جا آوردن نماز واجب 30 مرتبه تسبيح بگويد، همه گناهانش فرو میريزد و آمرزيده میشود.
وی افزود: امام صادق(ع) در اين باره میفرمايند «مَنْ صَلَّی الْغَدَاةَ وَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فِی جَمَاعَةٍ فَهُوَ فِی ذِمَّةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ ظَلَمَهُ فَإِنَّمَا یَظْلِمُ اللَّهَ وَ مَنْ حَقَّرَهُ فَإِنَّمَا یُحَقِّرُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَل» كسی كه نماز صبح و نماز عشا را به جماعت بگذارد، در پناه خدای عزوجل خواهد بود و اگر كسی به او ستم كند، به خدا ستم كرده است و هر كس او را كوچك بشمارد، خدای عزوجل را كوچك شمرده است، همچنين رسول اكرم(ص) میفرمايند«فَمَنْ صَلَّی الْمَغْرِبَ وَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ وَ صَلَاةَ الْغَدَاةِ فِی الْمَسْجِدِ فِی جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا أَحْیَا اللَّیْلَ كُلَّه» هر كس نماز مغرب و عشا و نماز صبح را در مسجد به جماعت به جای آورد، مثل اين است كه تمام شب را به عبادت گذرانده باشد.
استاد معارف دانشگاه علوم پزشكی قم با بيان اينكه در نماز جماعت، نزديك به امام ايستادن، در صف اول ايستادن و در سمت راست صفوف ايستادن، مورد توصيه است، عنوان كرد: رسول خدا(ص) فرمودند «آن كه پيوسته در صف اول میايستد و از آغار نماز و هنگام تكبيرةالاحرام با جماعت همراه میشود، بدون آنكه به مسلمانی آسيب برساند، خداوند پاداش اذانگويان در دنيا و آخرت را به او عطا فرمايد». سهل بن زياد از امام صادق(ع) نقل میكند كه فرمودند «قَالَ فَضْلُ مَیَامِنِ الصُّفُوفِ عَلَی مَیَاسِرِهَا كَفَضْلِ الْجَمَاعَةِ عَلَی صَلَاةِ الْفَرْدِ» برتری طرف راست صفوف بر طرف چپ آنها همچون برتری نماز جماعت بر فرادا است.
مدير كانون نويسندگان نماز استان قم بيان كرد: در نماز جماعت خوب است كسانی كه شايستگی امامت را دارند، در صف اول نزديك امام بايستند. جابر از امام باقر(ع) نقل میكند كه فرمودند «لِیَكُنِ الَّذِينَ یَلُونَ الْإِمَامَ أُولِی الْأَحْلَامِ مِنْكُمْ وَ النُّهَی فَإِنْ نَسِیَ الْإِمَامُ أَوْ تَعَایَا قَوَّمُوهُ» در كنار امام جماعت و نزديك به او بايد انسانهای بالغ و برخوردار از عقل و درايت بايستند كه اگر امام جماعت دچار نسيان و اشتباه شد او را متذكر سازند.
كارشناس فرهنگی ستاد اقامه نماز استان قم ادامه داد: از ديگر مواردی كه در كامل كردن نماز، نقش بسزايی دارد، خواندن تعقيبات است. در تعريف تعقيب آمده است «و هو الاشتغال عقيب الصلاة بالدعاء أو الذكر أو التلاوة أو غيرها من الأفعال الحسنة مثل التفكر فی عظمة اللّه و نحوه و مثل البكاء لخشية اللّه أو للرغبة إليه و غير ذلك و هو من السنن الأكيدة و منافعه فی الدين و الدنيا كثيرة» تعقيب عبارت است از اينكه نمازگزار پس از ادای نماز به دعا، ذكر، تلاوت قرآن و اموری از اين قبيل همچون تفكر در عظمت خداوند، گريه از ترس او به خاطر اشتياق به او، بپردازد.
حجتالاسلام لطفيان با اشاره به اينكه تعقيب از مستحبات مؤكد است و منافع و آثار دنيوی و اخروی فراوانی دارد، اظهار كرد: همانگونه كه گفته شد انجام تعقيبات يكی از مستحباتی است كه تأكيد فراوانی بر آن شده است و دارای بهرههای دنيوی و اخروی فراوانی است. امام صادق(ع) میفرمايند «التَّعْقِيبُ أَبْلَغُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ مِنَ الضَّرْبِ فِی الْبِلَاد» اثر تعقيب در طلب كردن و به دست آوردن روزی، از مسافرت كردن در شهرهها بيشتر است. همچنين ايشان فرمودند «خداوند نمازها را در بهترين زمانهای شبانهروز بر شما واجب كرده است، پس از فرصت استفاده كنيد و نيازهای خود را پس از نمازهای واجب از خداوند درخواست كنيد».
كارشناس مركز تربيت مربی دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم با اشاره به احكام تعقيبات عنوان كرد: تعقيب، بعد از نمازهای مستحب هم مستحب است و اگرچه بر استحباب آن بعد از نمازهای واجب بيشتر تأكيد شده است. تعقيب بايد عرفا متصل به نماز باشد، البته صدق اتصال به حسب مقامات مثل سفر و حضر و اضطرار و اختيار مختلف است، بنابراين در سفر و در حال اضطرار ممكن است اتصال، بر حالت سواره و پياده هم صادق باشد. ظاهرا تعقيب بر نشستن بعد از نماز بدون دعا خواندن يا دعا كردن بدون نشستن در غير حال سفر و اضطرار صادق نيست. همچنين بهتر است انسان در حال تعقيب هم، رو به قبله و با طهارت باشد و ذكرها و دعاها را به عربی بگويد و دعاهای وارده را بخواند.
وی با بيان اينكه تسبيح حضرت زهرا(س) افضل تعقيبات است، اذعان كرد: امام صادق(ع) فرمودند «تسبيح فاطمه زهرا(س) از جمله همان ذكر كثير است كه خداوند عزوجل فرموده است (خدا را بسيار ياد كنيد)». همچنين امام باقر(ع) فرمودند «خداوند در مقام ستايش، به چيزی برتر از تسبيح حضرت فاطمه(س) ستايش نشده است و اگر از اين تسبيح چيزی برتر بود پيامبر(ص) همان را به فاطمه(س) میبخشيدند.
استاد معارف دانشگاه علوم پزشكی قم گفت: گفتن 30 يا 40 مرتبه تسبيحات اربعه از مصاديق باقيات صالحات و ذكر كثير شمرده شده و موجب آمرزش گناهان و موجب استجابت دعا است. مرحوم طبرسی در تفسير شريف مجمعالبيان آورده است امامان ما(ع) فرمودهاند «هركس تسبيحات اربعه را 30 بار بگويد قطعا خداوند را بسيار ياد كرده؛ و به آيه (اذكروا الله ذكراً كثيراً) عمل كرده است. حارث بن مغيره میگويد از امام صادق(ع) شنيدم كه فرمودند «هر كس پس از هر نماز قبل از آنكه پاهايش را برگرداند، 40 بار تسبيحات اربعه بگويد و سپس از خداوند درخواست كند، آنچه درخواست كرده به او عطا میشود». همچنين امام صادق(ع) فرمودند «هر كس پس از به جا آوردن نماز واجب 30 مرتبه تسبيح بگويد، همه گناهانش فرو میريزد و آمرزيده میشود.
