سياستمدار معتدل؛ مصداق «عِبَادُ الرَّحْمَنِ» و شايسته رياست جامعه
گروه انديشه: مصداق «عِبَادُ الرَّحْمَنِ» در فضای سياسی، كسی است كه اهل اعتدال باشد؛ اداره كردن جامعه نيازمند نوعی سعه صدر، تحمل بالا و تعامل معقول و مشروع است و هر يك از اين صفات در يك سياستمدار مخصوصا در حد رياست جمهوری تضعيف بشود، كشور به همان اندازه آسيب میبيند.
حجت الاسلام و المسلمين حسن رمضانی، عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بين المللی قرآنی(ايكنا)، به بيان مسائلی در رابطه با نشانههای اعتدال سياسی و سياستمدار معتدل پرداخت و اظهار كرد: به طور كلی اعتدال در هر زمينهای كه تصور بشود، چه در ابعاد سياسی و چه در ابعاد اقتصادی و چه در ابعاد اخلاقی باشد، در برابر افراط و تفريط قرار دارد. اعتدال يعنی اجتناب از افراط و تفريط و لذا در بُعد سياسی هم اعتدال سياسی به اين معنا است كه انسان در زمينه سياست نه اهل افراط و زياد روی و نه اهل تفريط باشد، به نحوی كه حقوقی كه بر عهده آنها است، به زمين بماند و آن حق و تكليفی كه به عهده ما هست، به زمين بماند و انجام نشود.
وی عنوان كرد: درباره ادای حقوق مردم و ادای حقوقی كه در خارج به عهده يك مسئول هست و مسئوليتهايی كه به ديگران واگذار میكند يا توقعی كه از نيروهای زير دست دارد يا گرايشهايی كه نسبت به جناحهای سياسی ممكن است پيدا بكند. در همه اينها بالاخره آن قضيه اعتدال تصور میشود؛ به يك طرف خاص و به يك طرف ويژه خود را وابسته نكند و خود را به يك جناح خاص وابسته قرار ندهد، به صورتی كه اطلاعات بگيرد به نحوی عمل بكند كه تمام افرادی كه در داخل هستند، از جناحهای مختلف با افكار مختلف و همه اصل نظام را پذيرفتهاند و قبول دارند و در راستای نظام حركت میكنند و دلشان برای نظام میسوزد و میخواهند آن هم در اداره نظام در انجام تكليف و وظيفهای كه به عهدهشان است، عمل كنند.
رمضانی ادامه داد: همه اينافراد را يك شخص مسئول معتدل بايد تحت حمايت خود بگيرد و از هركسی در هر حد توان و در محدوده آن تخصص و ورودی كه دارد، بهره بگيرد و استفاده بكند. به اين ترتيب، هم مملكت با اين بهرهگيری و استفاده كردن به مراحل برتر و بالاتر دست پيدا میكند و هم اين قابليتها و استعدادهای كه افراد دارند، هدر نمیرود و به فعليت میرسد. خير و بركت اعتدال در اين بُعد همهسويه است و مخصوصاً با توجه به ايجاد امنيت و آرامشی كه در ميان جامعه برگزار میشود و افراد احساس میكند كه حقشان پايمال و تضييع نشده، اين به ايجاد امنيت و كمتر شدن تنشها و تعارضها و مخالفتها میانجامد و بركاتی هم برای خود افراد و نيروها و جناحهای مختلف دارد و هم برای مملكت و هم برای اساس اين قضيه، امنيت و آرامش كمك میكند و از بروز تنشهای خانمانبرانداز و از بين برنده ناموس و مملكت و مرز و بوم جلوگيری میكند. همه اينگونه اموری كه عرض میشود، مورد ستايش عقلا است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی خاطرنشان كرد: نامزد معتدل بايد در رابطه با سياست خارجی به نحوی عمل كند كه مطابق اصل اسلاميت نظام باشد، همان طوری كه خدا در سوره فرقان میفرمايد: « وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا...، و بندگان خداى رحمان كسانیاند كه روى زمين به نرمى گام برمیدارند»(فرقان/63)؛ در اين فضا است كه خدای تبارك و تعالی نشانههای بندگان خود را برمیشمرد. واژههای عبدالله، عبدالرحيم، عبدالرزاق، عبدالخالق و عبدالرئوف تفاوت معنايی دارند. از ميان اينها عبدالرحمان معنای ويژهای دارد. همانطور كه مستحضر هستيد، رحمان در برابر رحيم است؛ رحمان همان رحمت عامه است كه شامل همه میشود و رحيم يك رحمت ويژه و خاصی است كه شامل برخی از افراد میشود و عموميت و شمول ندارد.
رمضانی افزود: رحمان به كسی گفته میشود كه نگاه نمیكند كه كسی كه میخواهد چيزی به او انفاق بكند، كيست. اين شخص كريم است و توجه به آن طرف ندارد، بلكه خودش يك صفت ذاتی دارد و آنها را به ديگران انفاق میكند، اما مهربان رحمتی ويژه و نحوه تعامل مخصوصی است.
اين مدرس حوزه و دانشگاه اظهار كرد: عبدالرحمان بندگانی هستند كه در راستای رحمت و رحمانيت حق قرار گرفتهاند. كسانی كه در راستای رحمت گسترده الهی هستند، طبق آيه شريفه «الذين يمشون علی الارض هونا»(فرقان/63)، يكی از نشانههای آنها اين است كه مشيشان بر روی زمين مشی معتدل و آرام است؛ نه تند میروند كه از طريق تندروی آسيبهايی به آنها وارد بشود و نه كند میروند تا با توجه به كندروی، آسيبهايی متوجه آنها بشود. در همين راستا وقتی كه نشانههای عبدالرحمان را بر میشمارد، میفرمايد: آنها كسانی هستند كه وقتی میخواهند انفاق بكنند در مسير انفاق اسراف نمیكنند و اهل تفريط نيستند كه در اين زمينه منفك بوده باشند و نگذارند آبی از دستشان بچكد؛ نه اين و نه آن. اين دو صفت كه میبينيد، هر دو در راستای اعتدال هستند.
وی افزود: میتوان معنای «مشی» در اين آيه را توسعه داد و آن را به ابعاد مختلف مشی سياسی، مشی تعامل با خارج، مشی تعامل با نيروهای داخل و جناحهای مختلف و ... تسری داد. همچنين انفاق را میتوان به انقاق علم، انفاق اقتصاد، انفاق وجهه، انفاق آبرو و امثال ذلك توسعه داد. به طور كلی انفاق به معنی پر كردن هر خلائی است كه در جامعه وجود دارد. از اين منظر، شخص بايد معتدل باشد و هر خلائی كه هست، به اندازه نيازی كه هست، آن خلاء مورد التفات قرار بگيرد و انفاق مربوط و مخصوص به آن انجام شود و زياد از حد هم صورت نگيرد.
اين استاد حوزه با بيان اينكه اگر اين معنا توسعه پيدا كند، به اعتدال سياسی میرسيم، افزود: در فضای انتخاباتی، شخصيتی معتدل است كه در مقام انفاق، در مقام مشی كلی و انفاق كلی با همه ابعادش اهل اعتدال باشد. اين شخص لياقت دارد كه تحت عنوان عبدالرحمان از او ياد كنند، مخصوصا سياست و اداره كردن امور سياسی در يك جامعه نيازمند نوعی سعه صدر، تحمل بالا، تعامل معقول و مشروع است. اينها از اقتضائات يك شخص سياسی و سياستمدار، مخصوصا در حد رياست جمهوری است كه اگر خدای نكرده هر كدام از اينها در او تضعيف بشود، به همان اندازه آسيبی را متوجه مملكت و كشور خواهد كرد.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی افزود: در گرايش به طرف جناحها و در تعامل با دولتهای خارجی، نبايد اسراف نشود و ارزشها زير سوال برود. همچنين نبايد تفريطی صورت بگيرد كه آسيبی متوجه مملكت بشود و كشور ضرر ببيند. بالاخره در بُعد اقتصاد و فرهنگ و در بُعد سياست خارجی و تعامل با دولتهای خارجی، در حد معقول و مشروع لازم است. حفظ كيان اسلام و كشور اسلامی با تمام اقتضائات لازم آن ، نيازمند شخصی معتدل است كه ما جای خالی چنين شخصيتی احساس میشود و متاسفانه كمتر افراد هستند كه متصف به اين صفت باشند.
وی افزود: بعضیها در رابطه با مسائل داخلی و خارجی برای راضی نگه داشتن خيلیها، چه در داخل و چه در خارج به طرف سياستهای شيطانی میروند و در اين مسير خيلی از ارزشها را ناديده گرفته میشود و پايمال میشود. برخی افراد مواردی را ارزشمند تلقی میكنند كه ارزش آنها در مقايسه با مسائل ديگر واقعا كمارزش است و بنا را بر لجبازی میگذارند و اسمش را هم مقاومت میگذارند. اين هم يك آسيبی است كه در خيلی از رجال سياسی وجود دارد كه ما نه اين را میپذيريم و نه آن را! شخص اصلح بايد شخصی باشد كه با صداقت تمام و با اشراف عالی به همه جوانب و اعتدال تام، حق را به حقدار برساند و از تضييع حقوق تا جايی كه در توانش است، جلوگيری بكند؛ اين يك شخصيت معتدل سياسی است كه بايد به او توجه داشته باشيم.
وی عنوان كرد: درباره ادای حقوق مردم و ادای حقوقی كه در خارج به عهده يك مسئول هست و مسئوليتهايی كه به ديگران واگذار میكند يا توقعی كه از نيروهای زير دست دارد يا گرايشهايی كه نسبت به جناحهای سياسی ممكن است پيدا بكند. در همه اينها بالاخره آن قضيه اعتدال تصور میشود؛ به يك طرف خاص و به يك طرف ويژه خود را وابسته نكند و خود را به يك جناح خاص وابسته قرار ندهد، به صورتی كه اطلاعات بگيرد به نحوی عمل بكند كه تمام افرادی كه در داخل هستند، از جناحهای مختلف با افكار مختلف و همه اصل نظام را پذيرفتهاند و قبول دارند و در راستای نظام حركت میكنند و دلشان برای نظام میسوزد و میخواهند آن هم در اداره نظام در انجام تكليف و وظيفهای كه به عهدهشان است، عمل كنند.
رمضانی ادامه داد: همه اينافراد را يك شخص مسئول معتدل بايد تحت حمايت خود بگيرد و از هركسی در هر حد توان و در محدوده آن تخصص و ورودی كه دارد، بهره بگيرد و استفاده بكند. به اين ترتيب، هم مملكت با اين بهرهگيری و استفاده كردن به مراحل برتر و بالاتر دست پيدا میكند و هم اين قابليتها و استعدادهای كه افراد دارند، هدر نمیرود و به فعليت میرسد. خير و بركت اعتدال در اين بُعد همهسويه است و مخصوصاً با توجه به ايجاد امنيت و آرامشی كه در ميان جامعه برگزار میشود و افراد احساس میكند كه حقشان پايمال و تضييع نشده، اين به ايجاد امنيت و كمتر شدن تنشها و تعارضها و مخالفتها میانجامد و بركاتی هم برای خود افراد و نيروها و جناحهای مختلف دارد و هم برای مملكت و هم برای اساس اين قضيه، امنيت و آرامش كمك میكند و از بروز تنشهای خانمانبرانداز و از بين برنده ناموس و مملكت و مرز و بوم جلوگيری میكند. همه اينگونه اموری كه عرض میشود، مورد ستايش عقلا است.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی خاطرنشان كرد: نامزد معتدل بايد در رابطه با سياست خارجی به نحوی عمل كند كه مطابق اصل اسلاميت نظام باشد، همان طوری كه خدا در سوره فرقان میفرمايد: « وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا...، و بندگان خداى رحمان كسانیاند كه روى زمين به نرمى گام برمیدارند»(فرقان/63)؛ در اين فضا است كه خدای تبارك و تعالی نشانههای بندگان خود را برمیشمرد. واژههای عبدالله، عبدالرحيم، عبدالرزاق، عبدالخالق و عبدالرئوف تفاوت معنايی دارند. از ميان اينها عبدالرحمان معنای ويژهای دارد. همانطور كه مستحضر هستيد، رحمان در برابر رحيم است؛ رحمان همان رحمت عامه است كه شامل همه میشود و رحيم يك رحمت ويژه و خاصی است كه شامل برخی از افراد میشود و عموميت و شمول ندارد.
رمضانی افزود: رحمان به كسی گفته میشود كه نگاه نمیكند كه كسی كه میخواهد چيزی به او انفاق بكند، كيست. اين شخص كريم است و توجه به آن طرف ندارد، بلكه خودش يك صفت ذاتی دارد و آنها را به ديگران انفاق میكند، اما مهربان رحمتی ويژه و نحوه تعامل مخصوصی است.
اين مدرس حوزه و دانشگاه اظهار كرد: عبدالرحمان بندگانی هستند كه در راستای رحمت و رحمانيت حق قرار گرفتهاند. كسانی كه در راستای رحمت گسترده الهی هستند، طبق آيه شريفه «الذين يمشون علی الارض هونا»(فرقان/63)، يكی از نشانههای آنها اين است كه مشيشان بر روی زمين مشی معتدل و آرام است؛ نه تند میروند كه از طريق تندروی آسيبهايی به آنها وارد بشود و نه كند میروند تا با توجه به كندروی، آسيبهايی متوجه آنها بشود. در همين راستا وقتی كه نشانههای عبدالرحمان را بر میشمارد، میفرمايد: آنها كسانی هستند كه وقتی میخواهند انفاق بكنند در مسير انفاق اسراف نمیكنند و اهل تفريط نيستند كه در اين زمينه منفك بوده باشند و نگذارند آبی از دستشان بچكد؛ نه اين و نه آن. اين دو صفت كه میبينيد، هر دو در راستای اعتدال هستند.
وی افزود: میتوان معنای «مشی» در اين آيه را توسعه داد و آن را به ابعاد مختلف مشی سياسی، مشی تعامل با خارج، مشی تعامل با نيروهای داخل و جناحهای مختلف و ... تسری داد. همچنين انفاق را میتوان به انقاق علم، انفاق اقتصاد، انفاق وجهه، انفاق آبرو و امثال ذلك توسعه داد. به طور كلی انفاق به معنی پر كردن هر خلائی است كه در جامعه وجود دارد. از اين منظر، شخص بايد معتدل باشد و هر خلائی كه هست، به اندازه نيازی كه هست، آن خلاء مورد التفات قرار بگيرد و انفاق مربوط و مخصوص به آن انجام شود و زياد از حد هم صورت نگيرد.
اين استاد حوزه با بيان اينكه اگر اين معنا توسعه پيدا كند، به اعتدال سياسی میرسيم، افزود: در فضای انتخاباتی، شخصيتی معتدل است كه در مقام انفاق، در مقام مشی كلی و انفاق كلی با همه ابعادش اهل اعتدال باشد. اين شخص لياقت دارد كه تحت عنوان عبدالرحمان از او ياد كنند، مخصوصا سياست و اداره كردن امور سياسی در يك جامعه نيازمند نوعی سعه صدر، تحمل بالا، تعامل معقول و مشروع است. اينها از اقتضائات يك شخص سياسی و سياستمدار، مخصوصا در حد رياست جمهوری است كه اگر خدای نكرده هر كدام از اينها در او تضعيف بشود، به همان اندازه آسيبی را متوجه مملكت و كشور خواهد كرد.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی افزود: در گرايش به طرف جناحها و در تعامل با دولتهای خارجی، نبايد اسراف نشود و ارزشها زير سوال برود. همچنين نبايد تفريطی صورت بگيرد كه آسيبی متوجه مملكت بشود و كشور ضرر ببيند. بالاخره در بُعد اقتصاد و فرهنگ و در بُعد سياست خارجی و تعامل با دولتهای خارجی، در حد معقول و مشروع لازم است. حفظ كيان اسلام و كشور اسلامی با تمام اقتضائات لازم آن ، نيازمند شخصی معتدل است كه ما جای خالی چنين شخصيتی احساس میشود و متاسفانه كمتر افراد هستند كه متصف به اين صفت باشند.
وی افزود: بعضیها در رابطه با مسائل داخلی و خارجی برای راضی نگه داشتن خيلیها، چه در داخل و چه در خارج به طرف سياستهای شيطانی میروند و در اين مسير خيلی از ارزشها را ناديده گرفته میشود و پايمال میشود. برخی افراد مواردی را ارزشمند تلقی میكنند كه ارزش آنها در مقايسه با مسائل ديگر واقعا كمارزش است و بنا را بر لجبازی میگذارند و اسمش را هم مقاومت میگذارند. اين هم يك آسيبی است كه در خيلی از رجال سياسی وجود دارد كه ما نه اين را میپذيريم و نه آن را! شخص اصلح بايد شخصی باشد كه با صداقت تمام و با اشراف عالی به همه جوانب و اعتدال تام، حق را به حقدار برساند و از تضييع حقوق تا جايی كه در توانش است، جلوگيری بكند؛ اين يك شخصيت معتدل سياسی است كه بايد به او توجه داشته باشيم.
