تناقضات دموكراسی در نظام انتخاباتی آمريكا
گروه سياسی: اساساً بسياری معتقد هستند نظام سياسی در آمريكا دو حزبی نيست، بلكه تكحزبی است، اما با دو جناح فعاليت میكند؛ چيزی شبيه همان سيستمی كه در شوروی بود.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به نقل از پايگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتالله العظمی خامنهای، اين روزها در آستانه يازدهمين دوره انتخابات رياست جمهوری اسلامی ايران، هشت نامزد شركتكننده پس از انجام سه دور مناظره چندساعته با يكديگر و ساعتها صحبت با مردم از طريق تلويزيون، سرگرم آخرين برنامههای انتخاباتی خود هستند. بهرهگيری از رسانه ملی آن هم به صورت رايگان برای نامزدهای انتخابات رياستجمهوری كه از طيفهای گوناگون سياسی و افراد مستقل هستند و در چهارچوب قانون وارد اين رقابت شدهاند، يكی از مزيتهای انتخابات در ايران است.
در آمريكا اما نظام انتخاباتی چگونه است؟ رهبر معظم انقلاب در سخنان خود در حرم مطهر امام خمينی رحمهالله در اينباره فرمودند: «[در آمريكا] افرادى بودهاند كه مورد حمايت صهيونيستها نبودهاند، مورد حمايت شبكه سرمايهدارىِ خونخوارِ بينالمللى نبودهاند، هر كارى كردند، نتوانستند وارد ميدان انتخابات شوند؛ نه رسانهاى در اختيار آنها بوده، نه تلويزيونى در اختيار آنها بوده؛ براى هر ثانيه بايد چقدرها خرج كنند. در كشور ما نامزدهاى نمايندگى به طور مساوى و برابر، بدون خرج كردن يك ريال، مىنشينند آنجا، ساعتهاى متمادى، با برنامههاى گوناگون، با مردم حرف میزنند.» در اين ميان پرسش اساسی اين است: آمريكايیها چگونه میتوانند هم داعيهدار دموكراسی باشند و هم مخالف آن؟
پنجشنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۱، خبر بازداشت شدن يك نامزد انتخابات رياستجمهوری آمريكا پيش از حضور در برنامه مناظره تلويزيونی، اگرچه در ميان انبوه خبرهای رسانههای اين كشور پوشيده ماند، اما برای آنان كه مسائل آمريكا را به دقت دنبال مینمودند زياد عجيب نمینمود.
پايگاه اينترنتی روزنامه انگليسی گاردين روايت خود از اين ماجرا را اينطور نوشته است: «شما ممكن است متوجه شده باشيد كه دكتر جيل استاين، كانديدای حزب سبز در انتخابات رياست جمهوری، در مناظرهای كه در «تالار شهر» در دانشگاه هافسترا برگزار شد غايب بود. دليلش اين است كه او در آن روز به همراه هونكالا -معاونش- به مدت ۸ ساعت در يك مركز پليس در شهر نيويورك با دستبند به صندلی بسته شده بود. جرم آنها اين بوده است: تلاش برای رسيدن به محل مناظره انتخاباتی با هدف شركت كردن در آن».
دستگيری يك نامزد انتخابات رياست جمهوری تا او نتواند افكار، ايدهها و حرفهای خود را با مردم آمريكا در ميان بگذارد و رقبای انتخاباتی خود را به چالش بكشد، عجيب نخواهد بود، زمانی كه ما از مكانيزم انتخابات رياست جمهوری در آمريكا و طراحی انجام شده برای تبليغات نامزدها در آن بيشتر بدانيم.
كميسيون مناظرات انتخاباتی
در آمريكا كميسيونی وجود دارد به نام «كميسيون مناظرات انتخاباتی»(CPD). اين كميسيون كه سازمانی متشكل از اعضای دو حزب «جمهوریخواه» و «دموكرات» است، برنامهريزی جلسات مناظره را برعهده دارد. بر اساس قانونی كه اعضای اين دو حزب برای انجام مناظرات وضع كردهاند، هر نامزدی كه در پنج نظرسنجی ملی صورتگرفته، حداقل ۱۵٪ آرای مردم را به خود اختصاص داده باشد، میتواند در اين مناظرهها شركت كند.
دكتر فؤاد ايزدی، استاديار دانشكدهی مطالعات جهان دانشگاه تهران دربارهی كاركرد اين كميسيون معتقد است: «افراد مسئول در كميسيون مناظرات انتخاباتی يا جمهوریخواه هستند و يا دموكرات. بنابراين قوانين اين كميسيون را طوری وضع كردهاند تا هيچ حزب سومی اجازه حضور در مناظرات را پيدا نكند. جالب اينجاست كه آنها خيلی هم راحت با اين مسئله برخورد میكنند، در حالی كه اگر اتفاقی مانند ماجرای دستگيری خانم جيل استاين در كشوری مانند ايران میافتاد، رسانههای غربی هياهوی زيادی برپا میكردند. آن هم با آن وضع زنندهای كه با خانم استاين برخورد شد و او را به مدت ۸ ساعت به يك صندلی در مركز پليس بستند.»
به گزارش گاردين، جورج فرح، بنيانگذار و مدير اجرايی مناظرههای باز انتخاباتی میگويد: «چگونه است كه احزاب جمهوریخواه و دموكرات مخفيانه مناظرات رياست جمهوری را كنترل میكنند؟» «كميسيون مناظرات انتخاباتی يك شركت خصوصی است كه توسط احزاب جمهوریخواه و دموكرات ايجاد شد و كنترل مناظرات رياست جمهوری را تصرف كرده است.» «اما اين نوع از عدم شفافيت و اين نوع از كنترل نامزد، اساساً ظالمانه و با روند دموكراتيك ما در تضاد است».
رأی الكترال
اما ايجاد اين كميسيون مناظرات تنها فيلتر برای دور كردن رقبايی غير از اعضای اين دو حزب برای رقابت انتخاباتی نيست. نظام انتخاباتی آمريكا برای انتخاب رئيسجمهور، خود از جمله اين موانع است. در آمريكا برخلاف ايران كه رئيسجمهور با رأی مستقيم مردم انتخاب میشود، آرای نمايندگان احزاب است كه رئيسجمهور را راهی كاخ سفيد میكند. نظام انتخاباتی الكترال نگاهی كاملاً «صفر و يكی» به عرصه رقابت برای انتخابات رياستجمهوری در اين كشور دارد: «دموكرات» يا «جمهوریخواه» و نه هيچ حزب ديگری. مردم به پای صندوقهای رأی میروند و به نامزد مورد نظر خود رأی میدهند، اما اين رأی مردم، رئيسجمهور را مشخص نمیكند، بلكه حزب نامزد پيروز در هر ايالت، به تعداد سهميه آرای الكترال –باتوجه به جمعيت- آن ايالت، افرادی را جهت انتخاب رئيسجمهور معرفی میكند. در نتيجه، تمام آرای مردم به نامزدهای غير پيروز -فارغ از ميزان آن- به حساب نامزد پيروز ريخته میشود.
در نهايت صاحبان رأی الكترال كه تعداد كل آنها ۵۳۸ نفر است، رئيسجمهور را انتخاب میكنند و به نامزد حزب خود رأی میدهند. بنابراين مردم در آمريكا اگرچه به نامزد انتخابات رأی میدهند، اما در واقع به احزاب رأی میدهند و قوانين تبليغات و ثبتنام و ديگر مراحل انتخابات طوری وضع شده است تا برنده انتخابات در هر حالت يا جمهوریخواه باشد يا دموكرات و نه نامزد هيچ حزب سومی.
خانم جيل استاين در گفتوگو با گاردين از ۹۰ ميليون رأیدهنده سخن به ميان میآورد كه در انتخابات سال ۲۰۱۲ نه میخواستند به باراك اوباما رأی بدهند و نه به رامنی. اما در موقعيتی قرار گرفتند كه گويا نمیتوانستند انتخاب ديگری داشته باشند.
هزينههای انتخابات
علاوه بر اينها قوانين بهگونهای وضع شده است تا حتیالمقدور امكان قرار گرفتن نامزدهای حزب سوم در فهرست انتخابات نباشد. دكتر ايزدی در اينباره میگويد: اگر نامزدی دموكرات يا جمهوریخواه باشد و بخواهد در يك انتخابات شركت كند مشكلی ندارد، اما اگر متعلق به يك حزب سومی باشد، به او میگويند برو و تعداد بسيار زيادی امضا جمعآوری كن. اين امضاها بايستی از تمام شهرهای ايالتی كه او قصد نمايندگی آن را دارد جمعآوری شده باشند. مثلاً اگر آن ايالت ۵۰ شهر دارد، او بايد در هر كدام از اين ۵۰ شهر، دهها ميز برای جمعآوری امضا بگذارد كه خود اين كار مستلزم هزينهكرد زيادی است.
با اين وجود، خانم جيل استاين كه از حضور در مناظره انتخابات رياستجمهوری منع شد، توانسته بود نام خود را در فهرست انتخابات ۴۸ ايالت از ۵۰ ايالت آمريكا قرار دهد.
هزينههای فراوان تبليغات انتخاباتی و فراهم نبودن امكان تبليغات تلويزيونی رايگان، اهرم ديگری است تا از ورود افراد يا گروههايی كه سرمايهدار نيستند يا به سرمايهداران متصل نيستند به عرصه تصميمگيری در آمريكا جلوگيری كند. هزينه انتخابات در آمريكا تنها در سال ۲۰۱۲ مبلغی در حدود هفت ميليارد دلار بود كه حدود ۶۰ درصد از اين مبلغ، سهم تبليغات تلويزيونی نامزدهای انتخابات است تا بتوانند با حضور در اين رسانهها پيام خود را به مخاطبانشان برسانند. از آنجايی كه اين مبلغ، مبلغ كمی نيست، بنابراين هيچ فرد يا جريانی كه به نهاد ثروت يا قدرت متصل نباشد، نخواهد توانست در انتخابات شركت كند. حتی پر كردن فرم ثبتنام در انتخابات ۱۰۰۰ دلار هزينه دارد. بنابراين قوانين در آمريكا بهگونهای ايجاد شده كه افرادی كه مورد تأييد سرمايهداران و وامدار آنان هستند، رأی بياورند. به همين خاطر اگر نامزدی مانند خانم جيل استاين بخواهد خارج از اين قاعده عمل كند با او به شدت برخورد میكنند.
به گفته دكتر ايزدی جناحهای مختلف در محيط سياسی آمريكا امكان حضور ندارند. اين فقط دو حزب جمهوریخواه و دموكرات هستند كه حق فعاليت به معنای واقعی كلمه را دارند. در تاريخ معاصر آمريكا هيچ حزب سومی در عمل اجازه حضور در صحنه سياسی را پيدا نكرده است. تنها در سال ۱۹۹۲ راس پرو توانست با جورج بوش پدر و كلينتون رقابت كند. دليل آن هم ميلياردر بودن او بود. در واقع او خود از طبقه سرمايهدار بود. بنابراين مشكلی برای هزينهكردهای تبليغاتی خود و جلب نظرات سرمايهداران نداشت. اساساً بسياری معتقد هستند نظام سياسی در آمريكا دو حزبی نيست، بلكه تك حزبی است، اما با دو جناح فعاليت میكند. چيزی شبيه همان سيستمی كه در شوروی بود. اين دو جناج در بعضی حوزهها اختلاف نظر دارند و در بسياری از حوزهها هم اختلافی ندارند. مانند برخورد با ايران و فشار بر اين كشور.
در آمريكا اما نظام انتخاباتی چگونه است؟ رهبر معظم انقلاب در سخنان خود در حرم مطهر امام خمينی رحمهالله در اينباره فرمودند: «[در آمريكا] افرادى بودهاند كه مورد حمايت صهيونيستها نبودهاند، مورد حمايت شبكه سرمايهدارىِ خونخوارِ بينالمللى نبودهاند، هر كارى كردند، نتوانستند وارد ميدان انتخابات شوند؛ نه رسانهاى در اختيار آنها بوده، نه تلويزيونى در اختيار آنها بوده؛ براى هر ثانيه بايد چقدرها خرج كنند. در كشور ما نامزدهاى نمايندگى به طور مساوى و برابر، بدون خرج كردن يك ريال، مىنشينند آنجا، ساعتهاى متمادى، با برنامههاى گوناگون، با مردم حرف میزنند.» در اين ميان پرسش اساسی اين است: آمريكايیها چگونه میتوانند هم داعيهدار دموكراسی باشند و هم مخالف آن؟
پنجشنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۱، خبر بازداشت شدن يك نامزد انتخابات رياستجمهوری آمريكا پيش از حضور در برنامه مناظره تلويزيونی، اگرچه در ميان انبوه خبرهای رسانههای اين كشور پوشيده ماند، اما برای آنان كه مسائل آمريكا را به دقت دنبال مینمودند زياد عجيب نمینمود.
پايگاه اينترنتی روزنامه انگليسی گاردين روايت خود از اين ماجرا را اينطور نوشته است: «شما ممكن است متوجه شده باشيد كه دكتر جيل استاين، كانديدای حزب سبز در انتخابات رياست جمهوری، در مناظرهای كه در «تالار شهر» در دانشگاه هافسترا برگزار شد غايب بود. دليلش اين است كه او در آن روز به همراه هونكالا -معاونش- به مدت ۸ ساعت در يك مركز پليس در شهر نيويورك با دستبند به صندلی بسته شده بود. جرم آنها اين بوده است: تلاش برای رسيدن به محل مناظره انتخاباتی با هدف شركت كردن در آن».
دستگيری يك نامزد انتخابات رياست جمهوری تا او نتواند افكار، ايدهها و حرفهای خود را با مردم آمريكا در ميان بگذارد و رقبای انتخاباتی خود را به چالش بكشد، عجيب نخواهد بود، زمانی كه ما از مكانيزم انتخابات رياست جمهوری در آمريكا و طراحی انجام شده برای تبليغات نامزدها در آن بيشتر بدانيم.
كميسيون مناظرات انتخاباتی
در آمريكا كميسيونی وجود دارد به نام «كميسيون مناظرات انتخاباتی»(CPD). اين كميسيون كه سازمانی متشكل از اعضای دو حزب «جمهوریخواه» و «دموكرات» است، برنامهريزی جلسات مناظره را برعهده دارد. بر اساس قانونی كه اعضای اين دو حزب برای انجام مناظرات وضع كردهاند، هر نامزدی كه در پنج نظرسنجی ملی صورتگرفته، حداقل ۱۵٪ آرای مردم را به خود اختصاص داده باشد، میتواند در اين مناظرهها شركت كند.
دكتر فؤاد ايزدی، استاديار دانشكدهی مطالعات جهان دانشگاه تهران دربارهی كاركرد اين كميسيون معتقد است: «افراد مسئول در كميسيون مناظرات انتخاباتی يا جمهوریخواه هستند و يا دموكرات. بنابراين قوانين اين كميسيون را طوری وضع كردهاند تا هيچ حزب سومی اجازه حضور در مناظرات را پيدا نكند. جالب اينجاست كه آنها خيلی هم راحت با اين مسئله برخورد میكنند، در حالی كه اگر اتفاقی مانند ماجرای دستگيری خانم جيل استاين در كشوری مانند ايران میافتاد، رسانههای غربی هياهوی زيادی برپا میكردند. آن هم با آن وضع زنندهای كه با خانم استاين برخورد شد و او را به مدت ۸ ساعت به يك صندلی در مركز پليس بستند.»
به گزارش گاردين، جورج فرح، بنيانگذار و مدير اجرايی مناظرههای باز انتخاباتی میگويد: «چگونه است كه احزاب جمهوریخواه و دموكرات مخفيانه مناظرات رياست جمهوری را كنترل میكنند؟» «كميسيون مناظرات انتخاباتی يك شركت خصوصی است كه توسط احزاب جمهوریخواه و دموكرات ايجاد شد و كنترل مناظرات رياست جمهوری را تصرف كرده است.» «اما اين نوع از عدم شفافيت و اين نوع از كنترل نامزد، اساساً ظالمانه و با روند دموكراتيك ما در تضاد است».
رأی الكترال
اما ايجاد اين كميسيون مناظرات تنها فيلتر برای دور كردن رقبايی غير از اعضای اين دو حزب برای رقابت انتخاباتی نيست. نظام انتخاباتی آمريكا برای انتخاب رئيسجمهور، خود از جمله اين موانع است. در آمريكا برخلاف ايران كه رئيسجمهور با رأی مستقيم مردم انتخاب میشود، آرای نمايندگان احزاب است كه رئيسجمهور را راهی كاخ سفيد میكند. نظام انتخاباتی الكترال نگاهی كاملاً «صفر و يكی» به عرصه رقابت برای انتخابات رياستجمهوری در اين كشور دارد: «دموكرات» يا «جمهوریخواه» و نه هيچ حزب ديگری. مردم به پای صندوقهای رأی میروند و به نامزد مورد نظر خود رأی میدهند، اما اين رأی مردم، رئيسجمهور را مشخص نمیكند، بلكه حزب نامزد پيروز در هر ايالت، به تعداد سهميه آرای الكترال –باتوجه به جمعيت- آن ايالت، افرادی را جهت انتخاب رئيسجمهور معرفی میكند. در نتيجه، تمام آرای مردم به نامزدهای غير پيروز -فارغ از ميزان آن- به حساب نامزد پيروز ريخته میشود.
در نهايت صاحبان رأی الكترال كه تعداد كل آنها ۵۳۸ نفر است، رئيسجمهور را انتخاب میكنند و به نامزد حزب خود رأی میدهند. بنابراين مردم در آمريكا اگرچه به نامزد انتخابات رأی میدهند، اما در واقع به احزاب رأی میدهند و قوانين تبليغات و ثبتنام و ديگر مراحل انتخابات طوری وضع شده است تا برنده انتخابات در هر حالت يا جمهوریخواه باشد يا دموكرات و نه نامزد هيچ حزب سومی.
خانم جيل استاين در گفتوگو با گاردين از ۹۰ ميليون رأیدهنده سخن به ميان میآورد كه در انتخابات سال ۲۰۱۲ نه میخواستند به باراك اوباما رأی بدهند و نه به رامنی. اما در موقعيتی قرار گرفتند كه گويا نمیتوانستند انتخاب ديگری داشته باشند.
هزينههای انتخابات
علاوه بر اينها قوانين بهگونهای وضع شده است تا حتیالمقدور امكان قرار گرفتن نامزدهای حزب سوم در فهرست انتخابات نباشد. دكتر ايزدی در اينباره میگويد: اگر نامزدی دموكرات يا جمهوریخواه باشد و بخواهد در يك انتخابات شركت كند مشكلی ندارد، اما اگر متعلق به يك حزب سومی باشد، به او میگويند برو و تعداد بسيار زيادی امضا جمعآوری كن. اين امضاها بايستی از تمام شهرهای ايالتی كه او قصد نمايندگی آن را دارد جمعآوری شده باشند. مثلاً اگر آن ايالت ۵۰ شهر دارد، او بايد در هر كدام از اين ۵۰ شهر، دهها ميز برای جمعآوری امضا بگذارد كه خود اين كار مستلزم هزينهكرد زيادی است.
با اين وجود، خانم جيل استاين كه از حضور در مناظره انتخابات رياستجمهوری منع شد، توانسته بود نام خود را در فهرست انتخابات ۴۸ ايالت از ۵۰ ايالت آمريكا قرار دهد.
هزينههای فراوان تبليغات انتخاباتی و فراهم نبودن امكان تبليغات تلويزيونی رايگان، اهرم ديگری است تا از ورود افراد يا گروههايی كه سرمايهدار نيستند يا به سرمايهداران متصل نيستند به عرصه تصميمگيری در آمريكا جلوگيری كند. هزينه انتخابات در آمريكا تنها در سال ۲۰۱۲ مبلغی در حدود هفت ميليارد دلار بود كه حدود ۶۰ درصد از اين مبلغ، سهم تبليغات تلويزيونی نامزدهای انتخابات است تا بتوانند با حضور در اين رسانهها پيام خود را به مخاطبانشان برسانند. از آنجايی كه اين مبلغ، مبلغ كمی نيست، بنابراين هيچ فرد يا جريانی كه به نهاد ثروت يا قدرت متصل نباشد، نخواهد توانست در انتخابات شركت كند. حتی پر كردن فرم ثبتنام در انتخابات ۱۰۰۰ دلار هزينه دارد. بنابراين قوانين در آمريكا بهگونهای ايجاد شده كه افرادی كه مورد تأييد سرمايهداران و وامدار آنان هستند، رأی بياورند. به همين خاطر اگر نامزدی مانند خانم جيل استاين بخواهد خارج از اين قاعده عمل كند با او به شدت برخورد میكنند.
به گفته دكتر ايزدی جناحهای مختلف در محيط سياسی آمريكا امكان حضور ندارند. اين فقط دو حزب جمهوریخواه و دموكرات هستند كه حق فعاليت به معنای واقعی كلمه را دارند. در تاريخ معاصر آمريكا هيچ حزب سومی در عمل اجازه حضور در صحنه سياسی را پيدا نكرده است. تنها در سال ۱۹۹۲ راس پرو توانست با جورج بوش پدر و كلينتون رقابت كند. دليل آن هم ميلياردر بودن او بود. در واقع او خود از طبقه سرمايهدار بود. بنابراين مشكلی برای هزينهكردهای تبليغاتی خود و جلب نظرات سرمايهداران نداشت. اساساً بسياری معتقد هستند نظام سياسی در آمريكا دو حزبی نيست، بلكه تك حزبی است، اما با دو جناح فعاليت میكند. چيزی شبيه همان سيستمی كه در شوروی بود. اين دو جناج در بعضی حوزهها اختلاف نظر دارند و در بسياری از حوزهها هم اختلافی ندارند. مانند برخورد با ايران و فشار بر اين كشور.
