نام مبارك امام چهارم علی است و مشهورترين القاب آن حضرت زينالعابدين و سجّاد و مشهورترين كنيه ايشان ابامحمد و ابوالحسن(ع) است، تولد آن بزرگوار دو سال قبل از شهادت اميرالمؤمنين(ع) است، حضرت سجّاد(ع) پدری چون امام حسين(ع) دارد و مادرش دختر يزدگرد پادشاه ايران است كه دست عنايت حق به طور خارقالعاده اين دختر را به امام حسين(ع) میرساند. شرافت اين زن آن است كه مادر نُه نفر از ائمه طاهرين(ع) میشود و چنانچه امام حسين(ع) «اب الائمه» است، اين بانو نيز «ام الائمه» است.
گرچه امام سجاد(ع) با اهل بيت(ع) در همه فضايل وجه اشتراك دارند و هيچ فرقی ميان آنان از نظر صفات و فضايل انسانی نيست، اما از نظر گفتار و كردار شباهت تامّی به جدشان اميرالمؤمنان(ع) دارد، چنانچه حضرت علی(ع) زاهد به تمام معنی بوده است و دلبستگی به مالی و به كسی جز به خدای متعال نداشته است، امام سجاد(ع) نيز چنين بوده است؛ ايشان به اصحاب خود سفارش میفرمود: «ای ياران من، برادران من، مواظب خانه آخرت باشيد من سفارش دنيا را به شما نمیكنم زيرا شما بر آن حريص هستيد و به آن چنگ زدهايد. آيا نشنيدهايد كه حضرت عيسی به حواريون میگفت: دنيا پل است، از روی آن بگذريد و به تعميرش نپردازيد! چه كسی روی موج آب، خانه میسازد؟ موج دريا اين دنيا است، پس به آن دلبستگی نداشته باشيد».
امام سجاد(ع) صحيفه كامله سجاديه را به جهان عرضه داشت، صحيفهای كه در ضمن دعا، معارف اسلام، سياست اسلام، اخلاق اسلامی، اجتماعيات اسلام، حقانيت شيعه، حقانيت اهل بيت(ع)، انتقاد از ظلم و ظالم، سفارش به حق و حقيقت، و بالاخره يك دوره معارف اسلامی را آموزش میدهد. صحيفهای كه محققين اسم آن را «اخت القرآن»،« انجيل اهل بيت(ع)»، «زبور آلمحمد» نهادهاند. حضرت علی(ع) بزرگترين مجاهد اسلام است كه توانست اسلام را از دست كفار و مشركين نجات دهد ولی فرزندش امام سجاد(ع) گرچه در كربلا كشته نشد اما وجودش، بقايش و اسارتش عامل بقای اسلام بوده است. قيام امام حسين(ع) درختی بود كه در كربلا كاشته شد و آبياری و به ثمر رساندن و نگهداری از آن به دست امام سجاد(ع) و زينب كبری(ص) انجام گرفت.
تدبير امام سجاد(ع) در اسارت، گريهها، نوحهخوانی و روضهخوانیهای آن حضرت در مدت 35 سال سخنرانيش، به موقع جهادی بود فوقالعاده مفيد و ثمربخش و سرانجام آن حضرت چهل سال بعد از قضيه جانگداز كربلا كه همراه بود با گريه برای شهدای كربلا و صبر بر مصيبتشان در روز 12 و يا 25 محرّم سال 95 هجرى، در مدينه، به دسيسه هشامبن عبدالملك، مسموم گرديد و در 56 سالگى به شهادت رسيد كه مزار شريف ايشان در مدينه و در قبرستان بقيع است.
نرگس همتی