اگر آوينی امروز بود ... / 5
شهيد آوينی شيعهای جستوجوگر و حقطلب بود
گروه هنر: شهيد آوينی، هنرمندی پويا و جستوجوگر بود كه در هنر، هدفی جز يافتن حقيقت نداشت، به همين دليل هيچگاه در پی نفی و اثبات موضوعی نبود، در اين شرايط بود كه میديديم در آثار قلمی وی افرادی كه تصوير میشدند تنها در پی حقيقت بودند.
شهريار بحرانی، كارگردان سينما و تلويزيون در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با بيان مطالب فوق اظهار كرد: با آغاز جنگ تحميلی احساس نياز شديدی در سينما به وجود آمد تا به موضوع دفاع مقدس پرداخته شود. اين احساس نياز هم بيشتر دغدغه هنرمندان متعهدی بود كه دلبسته انقلاب اسلامی بودند، البته در همان سالها، صرف دلبسته بودن به مضامين دفاع مقدسی نبود كه عاملی برای موفقيت فيلمساز در پرداختن به اين دسته مضامين بود، بلكه حضور فرد در فضای مورد نظر هم از جمله ضرورتهای پرداختن به موضوعات دفاع مقدسی بود كه در آن زمان به آن توجه میشد.
وی افزود: دو دليل مذكور، عاملی بود كه در دهه شصت پرداختن به موضوعات دفاع مقدسی باب شود. در ضمن جدا از كميت بالا به دليل توجه ويژهای كه به اين گونه موضوعات میشد به لحاظ كيفی نيز فيلمها از كيفيت مناسبی سود میبردند، بنابراين تا حدی قابل انتظار است كه پس از دو دهه از پايان جنگ تا حدودی كميت اين دسته توليدات كاهش يابد، اما اين خصيصه را نمیتوان درباره كيفيت توليدات مورد توجه قرار داد.
اين فيلمساز راه رسيدن به سينمای متناسب با آرمانهای دفاع مقدس را چنين توصيف كرد: بايد فضا به گونهای در هنر كشور فراهم شود كه سينماگر خود را در فضای مورد نظر ببيند، والا در يك فضای خالی از معنويت، چگونه میتوان انتظار داشت كه فيلمساز در اين قبيل موضوعات فعاليت كند. در توضيح بيشتر بايد بگويم كه فيلمهای ضد جنگ كه امروز ما در سينما میبينيم يكی از دلايلش همين مسئله است كه فيلمسازان فضای مورد نظر را تجربه نكردهاند يا با آن غريبهاند به همين دليل تصويری درست از دفاع مقدس در ذهنشان نيست و هر آنچه كه از جنگ در ذهنشان وجود دارد تلخ و ناكامیهاست.
وی در پاسخ به اين سؤال كه نوع نگاه شهيد آوينی به دفاع مقدس چه ويژگیهايی در خود نهان داشت، اظهار كرد: اين شهيد اهل قلم هنرمندی پويا و جستجوگر بود كه در هنر، هدفی جز يافتن حقيقت نداشت، به همين دليل هيچگاه در پی نفی و اثبات موضوعی نبود. در اين شرايط بود كه میديديم در آثار قلمی وی افرادی كه تصوير میشدند تنها در پی حقيقت بودند، البته نمیخواهم بگويم كه شهيد آوينی به حقيقت كامل دست يافته بود، اما میشود وی را شيعهای جستجوگر و پويا و حقطلب نام نهاد.
كارگردان فيلم سينمايی «ملك سليمان(ع)» درباره انتقاداتی كه به نوع نگاه شهيد آوينی توسط برخی فيلمسازان میشود، گفت: به عقيده من نبايد در چنين وقتی اختلاف سليقهها را ديد، چون اين اختلافات معمولا گذرا و مقطعی است. نكته ديگر اينكه ممكن است يك گروه از هنرمندان در يك مقطع فكری با هم اختلاف نظر داشته باشند، اما در زمان ديگر امكان دارد نسبت به هم نزديكی فكری پيدا كنند. در اين ميان بايد توجه داشت اين قبيل اختلافات در ديدگاه سبب میشود كه فضاهای جديد برای ديگران باز شود تا در آن موقعيت فراهم شده، بتوانند بهتر فعاليت كنند.
وی در پاسخ به سؤال پايانی مبنی بر اينكه چگونه میتوان به فكر و انديشه آوينی در سينما نزديك شد، خاطرنشان كرد: قبل از اينكه ما بخواهيم به نگاه آوينی در سينما نزديك شويم، دشمن از چنين آموزههايی بهره برده است، هرچند خود ما نتوانستهايم از اين سبك و شيوه استفاده كنيم. نكته ديگر اينكه، بسنده كردن به شيوههای موفق گذشته كاری صحيح نيست، زيرا راه هنر مسيری بسته نيست و میشود در هر زمان از اين ابزار بهره برد تا به روشهای مختلف به سمت مسيرهای نورانی پيش رفت. منظور اين است كه اگر ما هنر متعالی را يافتيم نبايد خود را تنها در همان چارچوب محصور كنيم، بلكه میبايست راه را باز گذاشت تا هنرمندان ما عرصههای جديدی را كشف و تجربه كنند.
وی افزود: دو دليل مذكور، عاملی بود كه در دهه شصت پرداختن به موضوعات دفاع مقدسی باب شود. در ضمن جدا از كميت بالا به دليل توجه ويژهای كه به اين گونه موضوعات میشد به لحاظ كيفی نيز فيلمها از كيفيت مناسبی سود میبردند، بنابراين تا حدی قابل انتظار است كه پس از دو دهه از پايان جنگ تا حدودی كميت اين دسته توليدات كاهش يابد، اما اين خصيصه را نمیتوان درباره كيفيت توليدات مورد توجه قرار داد.
اين فيلمساز راه رسيدن به سينمای متناسب با آرمانهای دفاع مقدس را چنين توصيف كرد: بايد فضا به گونهای در هنر كشور فراهم شود كه سينماگر خود را در فضای مورد نظر ببيند، والا در يك فضای خالی از معنويت، چگونه میتوان انتظار داشت كه فيلمساز در اين قبيل موضوعات فعاليت كند. در توضيح بيشتر بايد بگويم كه فيلمهای ضد جنگ كه امروز ما در سينما میبينيم يكی از دلايلش همين مسئله است كه فيلمسازان فضای مورد نظر را تجربه نكردهاند يا با آن غريبهاند به همين دليل تصويری درست از دفاع مقدس در ذهنشان نيست و هر آنچه كه از جنگ در ذهنشان وجود دارد تلخ و ناكامیهاست.
وی در پاسخ به اين سؤال كه نوع نگاه شهيد آوينی به دفاع مقدس چه ويژگیهايی در خود نهان داشت، اظهار كرد: اين شهيد اهل قلم هنرمندی پويا و جستجوگر بود كه در هنر، هدفی جز يافتن حقيقت نداشت، به همين دليل هيچگاه در پی نفی و اثبات موضوعی نبود. در اين شرايط بود كه میديديم در آثار قلمی وی افرادی كه تصوير میشدند تنها در پی حقيقت بودند، البته نمیخواهم بگويم كه شهيد آوينی به حقيقت كامل دست يافته بود، اما میشود وی را شيعهای جستجوگر و پويا و حقطلب نام نهاد.
كارگردان فيلم سينمايی «ملك سليمان(ع)» درباره انتقاداتی كه به نوع نگاه شهيد آوينی توسط برخی فيلمسازان میشود، گفت: به عقيده من نبايد در چنين وقتی اختلاف سليقهها را ديد، چون اين اختلافات معمولا گذرا و مقطعی است. نكته ديگر اينكه ممكن است يك گروه از هنرمندان در يك مقطع فكری با هم اختلاف نظر داشته باشند، اما در زمان ديگر امكان دارد نسبت به هم نزديكی فكری پيدا كنند. در اين ميان بايد توجه داشت اين قبيل اختلافات در ديدگاه سبب میشود كه فضاهای جديد برای ديگران باز شود تا در آن موقعيت فراهم شده، بتوانند بهتر فعاليت كنند.
وی در پاسخ به سؤال پايانی مبنی بر اينكه چگونه میتوان به فكر و انديشه آوينی در سينما نزديك شد، خاطرنشان كرد: قبل از اينكه ما بخواهيم به نگاه آوينی در سينما نزديك شويم، دشمن از چنين آموزههايی بهره برده است، هرچند خود ما نتوانستهايم از اين سبك و شيوه استفاده كنيم. نكته ديگر اينكه، بسنده كردن به شيوههای موفق گذشته كاری صحيح نيست، زيرا راه هنر مسيری بسته نيست و میشود در هر زمان از اين ابزار بهره برد تا به روشهای مختلف به سمت مسيرهای نورانی پيش رفت. منظور اين است كه اگر ما هنر متعالی را يافتيم نبايد خود را تنها در همان چارچوب محصور كنيم، بلكه میبايست راه را باز گذاشت تا هنرمندان ما عرصههای جديدی را كشف و تجربه كنند.
