انتظار و حماسه؛ دو واژهای كه در قاموس محبان اهل بيت(ع) مقارن میگردند
گروه سياسی: منتظران حقيقی فقهای جامعالشرايط را مأوای خود در غياب امام معصوم(ع) میدانند و بنابراين در عمل به توصيه نائبان عام امام زمان(عج) مبنی بر خلق حماسه سياسی در 24 خرداد درنگ نورزيدند و بهعنوان حماسهسازان عرصه سياست، انتظار و حماسه را در قاموس محبان اهل بيت(ع) تقارن بخشيدند.
اشتراك موضوع انتظار ظهور منجی در اديان و مذاهب گوناگون، سبب نگشته است كه تمايز و برجستگی اين اصل بنيادين در قاموس پيروان خاندان عصمت و طهارت(ع) از نظرها دور بماند. در اهميت انتظار در اسلام همين بس كه پيامبر اعظم(ص) حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) آن را برترين عبادت شمرده است ـ «اَفْضَلُ الْعِبادَةِ انتظارُ الفَرَجِ» ـ و امير مؤمنان علی(ع) نيز از آن بهعنوان بهترين اعمال نزد خداوند ياد كرده است ـ «اِنْتَظِرُوا الفَرَجَ وَلا تَيأَسُوا مِنْ رَوحِ اللَّه فَاِنَّ اَحَبَّ الْاَعْمالِ اِلى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ اِنْتِظارُ الْفَرَجِ». امام صادق(ع) نيز در بيان انتظار عظمت انتظار امر فرج قائم آل محمد(ص) میفرمايد: «اَلْمُنْتَظِرُ لِلثّانى عَشَرَ مِنْهُمْ كالشاهِرِ سَیْفَهُ بَينَ یَدَى رسولِ اللَّهِ(ص) یَذُبُّ عَنهُ»؛ كسى كه منتظر [امام] دوازدهم باشد مانند كسى است كه در كنار پيامبر شمشير بهدست گرفته و از او دفاع مىكند».
بديهی است انتظاری كه اين مقدار، مورد تمجيد قرار گرفته و برترين رتبه را در ميان عبادات و اعمال به خود اختصاص داده است نمیتواند صرفاً حالت و احساسی درونی و روانی باشد تا محدود به يك رؤيای تحقق نيافته باقی بماند، از اين رو انتظار در فحوای كلام معصومين(ع) هرگز به معنی دست شستن از وظايف اجتماعی و بیتفاوتی نسبت به وضعيت و سرنوشت امت مسلمان نيست چرا كه هيچ سنخيتی ميان اين قرائت از انتظار با اجر و مزدی كه برای آن برشمرده شده است وجود ندارد ـ در بعضی روايات از اهل بيت(ع) نقل شده است كه پاداش كسی كه انتظار فرج امر قائم ما را میكشد مانند كسی است كه در راه خدا در خون خود غلطيده است ـ و منطقی نيست كه اين اجر عظيم كه نتيجه مجاهدت و بذل جان است به آرزويی محض تعلق گيرد.
اين قرائت از انتظار، همچنين با انبوه آموزههای دينی و نص صريح آيات قرآن مجيد نيز مغايرتی آشكار دارد؛ آموزههايی چون وجوب امر به معروف و نهی از منكر، وجوب قيام عليه سلطان جائر، اجتناب از پذيرش ولايت طاغوت و ياری رساندن به مظلوم كه به قدری در قرآن و روايات بر روی آنها تأكيد شده است كه نمیتوان پذيرفت صرفاً برای دو سده نخست عمر اسلام كه زمان حضور اولياء الهی و اوصيای پيامبر اعظم(ص) بود، موضوعيت داشته و پس از آن تا امروز بهمدت 12 قرن از دستور كار دين، خارج شده است.
ابعاد وظايف منتظران امر فرج امام منتظَر، متعدد است و به جز معدود احكام مانند جهاد ابتدايی كه طبق قول مشهور و رايج در عصر غيبت معصوم(عج) اجرا نمیشود، تقريباً بقيه حوزههای تكاليف مسلمانان در عصر حضور ولی الله، عصر غيبت را نيز در بر میگيرد كه از جمله آنها ايفای نقش فعال در جامعه اسلامی و اهتمام به امور مسلمين میباشد كه بهطور ويژهای در دو كلام از نبی مكرم اسلام ـ «من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم» و امير مؤمنان علی(ع) ـ «كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعیّته» بر آن تأكيد شده است.
در زمان غيبت حضرت وليعصر(عج) و استقرار حكومتی كه مشروعيت خود را از نائب آن حضرت گرفته است، منتظران ظهور، مشاركت در تعيين سرنوشت سياسی جامعه را يكی از مصاديق اين اهتمام به امور مسلمين و ايفای مسئوليت میدانند؛ اهتمام و مسئوليتشناسی كه در دوره اخير انتخابات رياست جمهوری در بيان نائب عام امام عصر(عج) ـ حضرت آيتالله خامنهای ـ حماسه سياسی نام گرفت.
هرچند مشاركت در حماسه سياسی تنها يكی از ابعاد حماسهآفرينی منتظران امام عصر(عج) است اما مشروط بر آنكه مبتنی بر نيتی صحيح بر مدار انتظار فرج باشد به علت تجلی بینظير در ميان ديگر ابعاد حماسی امر انتظار، میتواند نمادی برای شور و اشتياق دوستداران فرج قائم آل محمد(ص) باشد.
از طرف ديگر، منتظران حقيقی روی به فقهای جامع الشرايط آورده و آنان را مأوا و پناه خود در غياب امام معصوم(ع) دانسته و اطاعت از ايشان را اطاعت از حجت خدا میشمارند بنابراين در عمل به توصيه نائبان عام امام زمان(عج) مبنی بر خلق حماسه سياسی در 24 خرداد كه مورد تأكيد همه مراجع معظم تقليد و عالمان دينی بود، درنگ نورزيدند و با اطاعت از آنان ضلعی ديگر از چند ضلعی انتظار حقيقی را ترسيم كردند تا بهعنوان حماسهسازان عرصه سياست كه انتظار و حماسه را در قاموس محبان اهل بيت(ع) تقارن بخشيدهاند، نشان دهند بارِ معنايی انتظار موعود، عاری از رخوت، سستی و بیتفاوتی است.
بديهی است انتظاری كه اين مقدار، مورد تمجيد قرار گرفته و برترين رتبه را در ميان عبادات و اعمال به خود اختصاص داده است نمیتواند صرفاً حالت و احساسی درونی و روانی باشد تا محدود به يك رؤيای تحقق نيافته باقی بماند، از اين رو انتظار در فحوای كلام معصومين(ع) هرگز به معنی دست شستن از وظايف اجتماعی و بیتفاوتی نسبت به وضعيت و سرنوشت امت مسلمان نيست چرا كه هيچ سنخيتی ميان اين قرائت از انتظار با اجر و مزدی كه برای آن برشمرده شده است وجود ندارد ـ در بعضی روايات از اهل بيت(ع) نقل شده است كه پاداش كسی كه انتظار فرج امر قائم ما را میكشد مانند كسی است كه در راه خدا در خون خود غلطيده است ـ و منطقی نيست كه اين اجر عظيم كه نتيجه مجاهدت و بذل جان است به آرزويی محض تعلق گيرد.
اين قرائت از انتظار، همچنين با انبوه آموزههای دينی و نص صريح آيات قرآن مجيد نيز مغايرتی آشكار دارد؛ آموزههايی چون وجوب امر به معروف و نهی از منكر، وجوب قيام عليه سلطان جائر، اجتناب از پذيرش ولايت طاغوت و ياری رساندن به مظلوم كه به قدری در قرآن و روايات بر روی آنها تأكيد شده است كه نمیتوان پذيرفت صرفاً برای دو سده نخست عمر اسلام كه زمان حضور اولياء الهی و اوصيای پيامبر اعظم(ص) بود، موضوعيت داشته و پس از آن تا امروز بهمدت 12 قرن از دستور كار دين، خارج شده است.
ابعاد وظايف منتظران امر فرج امام منتظَر، متعدد است و به جز معدود احكام مانند جهاد ابتدايی كه طبق قول مشهور و رايج در عصر غيبت معصوم(عج) اجرا نمیشود، تقريباً بقيه حوزههای تكاليف مسلمانان در عصر حضور ولی الله، عصر غيبت را نيز در بر میگيرد كه از جمله آنها ايفای نقش فعال در جامعه اسلامی و اهتمام به امور مسلمين میباشد كه بهطور ويژهای در دو كلام از نبی مكرم اسلام ـ «من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم» و امير مؤمنان علی(ع) ـ «كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعیّته» بر آن تأكيد شده است.
در زمان غيبت حضرت وليعصر(عج) و استقرار حكومتی كه مشروعيت خود را از نائب آن حضرت گرفته است، منتظران ظهور، مشاركت در تعيين سرنوشت سياسی جامعه را يكی از مصاديق اين اهتمام به امور مسلمين و ايفای مسئوليت میدانند؛ اهتمام و مسئوليتشناسی كه در دوره اخير انتخابات رياست جمهوری در بيان نائب عام امام عصر(عج) ـ حضرت آيتالله خامنهای ـ حماسه سياسی نام گرفت.
هرچند مشاركت در حماسه سياسی تنها يكی از ابعاد حماسهآفرينی منتظران امام عصر(عج) است اما مشروط بر آنكه مبتنی بر نيتی صحيح بر مدار انتظار فرج باشد به علت تجلی بینظير در ميان ديگر ابعاد حماسی امر انتظار، میتواند نمادی برای شور و اشتياق دوستداران فرج قائم آل محمد(ص) باشد.
از طرف ديگر، منتظران حقيقی روی به فقهای جامع الشرايط آورده و آنان را مأوا و پناه خود در غياب امام معصوم(ع) دانسته و اطاعت از ايشان را اطاعت از حجت خدا میشمارند بنابراين در عمل به توصيه نائبان عام امام زمان(عج) مبنی بر خلق حماسه سياسی در 24 خرداد كه مورد تأكيد همه مراجع معظم تقليد و عالمان دينی بود، درنگ نورزيدند و با اطاعت از آنان ضلعی ديگر از چند ضلعی انتظار حقيقی را ترسيم كردند تا بهعنوان حماسهسازان عرصه سياست كه انتظار و حماسه را در قاموس محبان اهل بيت(ع) تقارن بخشيدهاند، نشان دهند بارِ معنايی انتظار موعود، عاری از رخوت، سستی و بیتفاوتی است.
