میتوانيم با كشورهای اسلامی اتحاد استراتژيك داشته باشيم
گروه سياسی: در حوزه ديپلماسی دفاعی بايد شرايطی فراهم كرد تا از هر فرصتی برای گسترش مناسبات دفاعی با دوستانمان استفاده كنيم؛ با كشورهای اسلامی میتوانيم اتحاد استراتژيك داشته باشيم، چون از جنبه اعتقادی دارای ريشههای مشترك هستيم.
امير سرتيپ محمدحسين دادرس، رئيس ستاد ارتش در گفتوگو با پايگاه اطلاعرسانی ارتش جمهوری اسلامی ايران به تبيين اولويتهای حوزه دفاعی كشور پرداخت. متن كامل اين گفتوگو به اين شرح است:
_ شايد برای خيلیها مهم باشد بدانند ايرانی كه جزء كشورهای بزرگ منطقه بوده و در معادلات جهانی نيز تأثيرگذار است، قدرت دفاعيش، الان در چه جايگاهی قرار دارد؟
نيروهای مسلح ايران اتكاشان به قدرت بومی خودشان است. الان پيشرفتهترين تجهيزاتی كه با قيمت سرسامآور به منطقه ما وارد میشود، در لحظه بحران، كنترلش در اختيار كشورهای فروشنده آن است. قطعاً اين شيوه دفاعی قدرتآفرين نيست و برآيندش برای توليدكننده است، ولی هزينهاش را كشورهای منطقه میدهند.
ما امروز در حوزه صنايع دفاعی، الحمدالله چيزی را میسازيم كه به آن نياز داريم و كنترل آن هم در اختيار خودمان است. تجهيزات ساخت ما در حوزه نظامی امروز ايجاد استقلال كرده است.
وقتی مستشاران آمريكايی در ابتدای انقلاب ايران را رها كردند، خيلیها احساس كردند كه همه چيز میخوابد، اما ايمان، خلاقيت، هوش و تعصب ايرانی به صحنه آمد و همه چيز را به حركت واداشت؛ ما و دشمنانمان میدانيم كه توليد محصولات دفاعی، امنيت واقعی برای ما ايجاد كرده است. علاوه بر اينكه خود آنها میدانند كه ما بهدنبال جنگطلبی و حمله كردن به ديگران نيستيم، ولی هوشياری نظامیمان را حفظ میكنيم چون اين دستور قرآن است. ولی آنها برای تشويش اذهان عمومی مدام از يك خطر بالقوه ذهنی اسم میبرند، در حالی كه خودشان میدانند اين طور نيست. اگر اينطور نباشد، فشارهای سختی ايجاد میكردند. هراس رژيم غاصب صهيونيستی ودشمنان ما نشان میدهد اين بازدارندگی مؤثر بوده است و اگر زمانی بحرانی ايجاد شود، توان نظامی ما میتواند مؤثر باشد.
سه دهه بعد از تشكيل جمهوری اسلامی ، استراتژی ما از «دفاعی» به «بازدارنده» تغيير كرده است.
_ اين شيوه تأثيرخود را در موضعگيری مقامات سياسی ما هم گذاشته است. چه تغييری در نيروهای مسلح ما رخ داده است كه موجب تغيير در استراتژی نظامی ما شده است و بعد تأثيرش را در حوزه ديپلماسی ما هم گذاشته است؟
وقتی ارتشی نيرو به مرز اعزام كند، اين اعلام خطر به طرف مقابل است. واكنش طرف مقابل در واقع همان حركت براساس استراتژی دفاعی است. اما استراتژی بازدارنده علاوه بر شواهد، به قرينهها هم كار دارد. به قرينههای مشهود و غير مشهود دارد.
در نگاه بازدارندگی ما به نيات دشمن هم كار داريم. اين هم برانگيختهشدن از متن قرآن است. قرآن می گويد: «بهگونهای آماده شويد كه دشمن خدا از شما بترسند.» ما قصد حمله نظامی به هيچ كشور را نداريم، ولی كسب و گسترش توان دفاعی برای ما مهم است. بنابراين توسعه توان نظامی ما گامی در جهت رشد و توسعه كشور است.
وقتی اينجا در كشور با قدرت امنيت را برقرار میكنيم، اين در اقتصاد كشور هم تأثير میگذارد. اگر رخدادهايی مثل آنچه امروز در عراق اتفاق میافتد، در ايران باشد،آيا سرمايهگذاری خارجی محقق میشود؟ سرمايهگذاری به محيط با ثبات نياز دارد.
_ بنابراين شما معتقديد جنگ و ديپلماسی دو روی يك سكه است؟
بله، قدرت دفاعی توانمندیهای عرصههای ديگر را باز میكند. عرصه سياسی يا فرهنگی آنگاه كه پشتوانه قوی نظامی داشته باشد، موفق است و فضای بزرگتری برای يك كشور ايجاد میكند. از طرفی ديگر وجود امنيت، فضا را برای سرمايهگذاری اقتصادی فراهم میكند. به همين دليل، با فشار و تحريم تلاش میكنند ما را از راهمان دور كنند.
_ جنگهای امروز و آينده را جنگ الكترونيك میخوانند. اين شيوه تغييراتی را درباره نسبت توجه به نيروهای مختلف به وجود میآورد. آيا كماكان نيروهای مسلح ما عمده تمركزشان روی نيروی زمينی است؟
اينكه صحنه زمينی تعيينكننده است، نظر يك تئوريسين دفاعی به نام «مكيندر» است و 120 سال قبل مطرح شده است؛ اما فهم درست از مفاهيم نظامی اين است كه ما يك نگاه تلفيقی به تئوریهای نظامی و واقعيت صحنه جنگ داشته باشيم. آمريكا با حمله به عراق به هدف خود رسيد چون در جنگهايی كه راهبردش اشغال يك كشور است، نيروی زمينی ازهمه نيروها تعيينكنندهتر است، ولی وقتی هدف اوليه تضعيف زير ساختهای كشوری باشد، نيروی هوايی تعيينكننده است.
بايد ديد در شيوه رزم، كشور متجاوز دنبال چه هدفی است. وقتی نيروی انسانی میخواهند تعيين تكليف كند. در اين صحنهها ،تجربه ايرانی از آمريكايیها موفقتر است و اگر زمانی حماقت دشمنان باعث شد حملهای به اين كشور صورت بگيرد، به تعبير حضرت آقا « بزن درويی نيست.» يعنی ما در جنگ زمينی نسبت به دشمن سر هستيم.
_ به نظرتان در دولت يازدهم اولويت صنايع دفاعی ما بايد به سمت حوزه صنايع الكترونيك برود يا تلفيقی از توجه به صنايع هوايی، زمينی و دريايی باشد؟
در جهان امروز معمولاً علوم ميان رشتهای ارتقای بيشتری ايجاد میكند. ارتباط بين علوم ميان رشتهای باعث رشد میشود. پزشكی هستهای يك ميان رشتهای است كه از تلفيق علوم پزشكی و فيزيك و مكانيك به دست میآيد. يعنی با تلفيق، علوم مختلف را با نياز خودمان در يك راستا قرار دهيم.
اين نيازها بايد كنار هم ديده شود. البته حرف شما درست است. حوزه الكترونيك آمده و فضا را عوض كرده است. يعنی همه حوزهها را وابسته به خود كرده است و ما هر جا وارد میشويم، بايد نيمنگاهی نيز به حوزه الكترونيك داشته باشيم.
در لابلای گفتوگو اشاره كرديد كه در ميان برخی از مسئولان درباره بودجه نظامی بحثهای زيادی صورت میگيرد. آيا مسئولان سياسی ما دغدغه نيروهای مسلح در خصوص بودجه را درك میكنند؟
قبل از اينكه به سؤال شما پاسخ بدهم، اين را بدانيد كه ما در بين 16 كشور منطقه از نظر بودجه نظامی رتبه 15 را داريم. يعنی برخلاف تصور، بودجه نظامی كشور براساس تهديدات دشمنان نيست؛ ولی به دليل غيرت و حميت ايرانی، توان نظامی جمهوری اسلامی با تكيه بر دستاوردهای دفاعی ما به مرحله قابل قبولی رسيده است. رابطه بودجه نظامی هر كشور ارتباط مستقيمی با GDP (توليد ناخالص داخلی) دارد. اين شاخص در تعيين بودجه نظامی بسيار اهميت دارد. به هر حال ما اعتبارات كمتری را به بخش نظامی تخصيص میدهيم. ولی فرماندهی معظم كل قوا به طور كلی، واقعيت نيروهای مسلح را به عالیترين شكل درك میكنند. مجلس هم مطلع است. در عين حال دشمنان نظام تبليغ میكنند كه اعتبارات وسيعی در حوزه دفاعی تخصيص دادهايم. به هر حال برای اشراف بيشتر مسئولان سياسی دغدغههای نيروهای مسلح، راهكارهای امتحانشدهای وجود دارد.
_ در خيلی از كشورها كسانی كه میخواهند بر مسند مسئوليت كليدی بنشينند، بايد دوره امنيت ملی را حتما بگذارنند. چرا؟ چون مبانی دفاعی در تصميمگيریهای سياسی و اجتماعی تعيينكننده است.
چه ضرورتی دارد كه مسئول سياسی يك كشور دوره امنيت ملی را طی نمايد؟
مثلاً گاهی يك نماينده محترم مجلس به دليل درخواستهای مردمی میخواهد يك جاده در حوزه انتخابيهاش كشيده شود، ولی اين اقدام ممكن است در واقع امنيت ملی را خدشهدار كند؛ چرا كه راه ورود دشمن را به كشور باز میكند. خوب آن نماينده عزيز دنبال برآورده كردن مطالبات حقه مردم است، ولی ممكن است اطلاع كافی نداشته باشند كه اين كار منطبق با قواعد امنيتی نيست. به اين جهت است كه عرض میكنم بايد كسی كه میخواهد در مقام مسئول قرار بگيرد، امنيت ملی و مفاهيم آن را بشناسد.
يكی ديگر از نكات مهم ضرورت وجود پيوستهای هم امنيتی و هم فرهنگی در كنار پروژههای مهم و راهبردی كشور است. اين امر در زمينه مسايل و موضوعات مرتبط با مراكز حساس كشور اهميت بيشتری پيدا میكند.
_ تحريم در عرصههای مختلف واقعيت امروز ما است، اما در زمينه دفاعی، ايران سالهاست كه تحريم است؛ اين تحريم ما را مجبور كرد به سمت صنايع نظامی بومی حركت كنيم. تأثير اين حركت در روند خودكفايی ما چه بوده است؟
تحريم پديدهای است كه ما بعد از انقلاب همواره شاهد آن بودهايم. تحريم يك ترفندی بوده كه دشمنان ما از گذشته دور به كار بردند. درست است كه تحريم باعث شد در بخشی از قسمتها در حوزههای مختلف به ما فشارهايی وارد شود، اما برای ما دستاوردهای خوبی هم داشته است. جالب است بدانيم كه زمانی كه دشمنان احساس كنند اين دستاوردها، توانمندیهايی را میتواند در كشور مقابل ايجاد كند، خودشان معمولاً كمی دايره تحريمها را كم میكنند تا اين توانمندیها ايجاد نشود.
مقام معظم رهبری تحريم انتخابی را برای بنيه دفاعی توصيه كردند. اين تحريم انتخابی برای يك دوره زمانی ميان مدت نتيجهاش اين شد كه بنيه دفاعی ما از يك استقلال برخوردار شد و در حال حاضر بنيه دفاعی نيرویهای مسلح در صنايع دفاعی كشور، چه در سپاه، ارتش و يا نيروی انتظامی وابستگی به نيروهای خارجی ندارد.
تحريمی كه امروز متوجه نظام جمهوری اسلامی ايران شده است در صنايع دفاعی میتواند منشاء يك حركت بلند باشد. بهعنوان مثال ما میتوانيم در سطح كشور تمام نيازمندیها و واردات و تمام آن چيزی را كه برای ما به نوعی وابستگی ايجاد كرده است را با كمك مراكز پژوهشی، صنعتی، تحقيقاتی و دانشگاهها تأمين كنيم.
امروزه در بنيه دفاعی كشورمان توانمندی بسيار زيادی موجود است كه اگر اين توانمندی بتواند با تدبير و توانمندی صنعتی كشور يك رابطه معنايی داشته باشند، قطعاً ما يك جهش بسيار ارزشمند در عبور از تحريمها خواهيم داشت.
ما در داخل ارتش با تدبيری كه فرمانده معظم كل قوا ابلاغ فرمودند، توانستيم مراكز پژوهشی بسيار فعالی را ايجاد كنيم كه نتايج بسيار خوبی نيز برايمان داشت.
ارتقاء و ساخت انواع موشك ها، مراكز بسيار فعالی كه قطعهسازی را به صورت يك نهضت ادامه میدهند همه و همه، ما را به مرحلهای رسانده است كه ما برای بازآماد (بازسازی كامل) هواپيما و برای به روز كردن و سر پا نگهداشتن وسايل، نيازی به خارج نداشته باشيم.
ارتش خيلی وقت است كه در تحريم است، اما ادوات دفاعی ما از نظر شاخصهای نظامی در وضعيت بسيار خوب قرار دارد. مثلاً در حوزه دريايی ما به توانمندیهای بسيار بالايی رسيدهايم. امروز ناو جماران ما به آبهای آزاد، اقيانوسها و آبهای دور اعزام میشود و خوشبختانه اين اعزام بركات زيادی هم برای دنيای اسلام داشته است. البته در ديگر حوزههای زمينی، هوايی و پدافند نيز دستاوردهای ارزشمندی كسب شده كه برخی از آنها به اطلاع مردم عزيزمان رسيده است.
اگر شما به گذشته دريای سرخ نگاه كنيد میبينيد كه در گذشته ناامنی دريايی بسيار زيادی در اين منطقه بود، اما امروز با حضور قدرتمند نيروی دريايی ارتش جمهوری اسلامی ايران پديده راهزنی دريايی چه در آنجا و چه در سطح دنيا محدود شده است. ما در اين اقدام بزرگ با تجاربی كه از دفاع مقدس و همچنين تجارب ارزشمند نظامی داشتيم، توانستهايم به كشورهای ديگر، كشورهايی كه حتی ارتباط نزديك هم با آنان نداشتيم كمك كنيم. اين اقدام ما متوجه جوامع بينالمللی و جهانی بوده است و ما به عنوان يك وظيفه انسانی و يك اقدام بشردوستانه و صلحدوستانه آن را دنبال كرديم.
امروز ما زيرسطحیها و موشكهای سطح به دريا را خودمان میسازيم، در حوزه پدافندی يك پوشش مناسب راداری در حد نياز و در اندازه مورد نياز در سطح كشور داريم، اين در حالی بود كه زمانی ما مدتها منتظر يك لامپ بوديم و تجهيزاتمان خوابيده بود، اما امروز خودمان در اندازه بيشتر از آن چيزی كه در گذشته داشتيم، متناسب با نيازهايمان آن را تهيه كردهايم.
ما تمام تهديداتی كه بيشتر جنبه عمليات روانی دارد و يا با خوی تجاوزكارانه آن تهديدكننده يك رابطه مستقيم دارد را مد نظر داريم و متناسب با آن تهديد نيز خودمان را تجهيز كردهايم.
_ در دولت نهم و دهم وزارت دفاع يكی از اقدامات خود را توسعه ديپلماسی دفاعی قرار داد. فكر میكنيد دولت يازدهم اين مسير را چگونه ادامه دهد؟
از دو دهه قبل، بيشتر از گذشته دنيا گرفتارجنگ نرم شده است و دركشورهايی كه زمينه داشته است، دشمن از دين بيشترين استفاده را برای ايجاد اختلاف كرده است تا از اين طريق فاصله بين كشورهای مسلمان را بيشتر كند. اين در حالی است كه ما خيلی میتوانيم به هم نزديك باشيم. روزی «باری بوزان» تئوريسين علوم سياسی در 16 سال قبل برای سخنرانی در وزارت خارجه به ايران آمده بود. در آن سخنرانی او به موضوع قدرتهای جهان كنونی و آينده پرداخت. او شروع به برشماری قدرتهای دنيا كرد. يكی از دانشجويان به او اعتراض كرد كه شما كه تئوريسين بزرگی هستيد چرا يك ميليارد مسلمان كه تأمينكننده بيش از 70 درصد نفت و گاز دنيا هستند، را جزو قدرتهای جهان محسوب نمیكنيد؟ او در پاسخ به سؤالكننده گفت: من سؤالی از شما دارم؟ شما كدام دو كشور مسلمان را سراغ داريد كه با هم دوست باشند و روابط صميمانه داشته باشند؟
در خصوص ديپلماسی دفاعی بايد شرايطی فراهم كرد تا از هر فرصتی برای گسترش مناسبات دفاعی با دوستانمان استفاده كنيم. با كشورهای اسلامی میتوانيم اتحاد استراتژيك داشته باشيم، چون از جنبه اعتقادی دارای ريشههای مشترك هستيم. با كشورهای ديگر هم میتوانيم يك اتحاد تاكتيكی داشته باشيم. به عنوان مثال با كره شمالی، ونزوئلا بايد ارتباط داشته باشيم. اينكه اولويت در كدام باشد، بايد به زمينه آن باز گردد.
_ قابی در اتاق شماست كه 8 آفت بزرگ كه در كيمن مسئولان نظام است را براساس فرمايشات رهبر انقلاب مشخص كرده است، از نگاه شما، آفتهايی كه در كمين نيروهای مسلح ماست، چيست؟
ما با آفتی كه مواجه هستيم اين است كه توجه بيش از اندازه به نظم و هدفشدن نظم، ممكن است كه شما را از خلاقيت دور كند. محصورشدن در قواعد كلاسيك، خلاقيتها را از بين میبرد. معمولاً تشكيلات در هركجا وجود دارد بايد مراقبت كرد كه خلاقيتش كشته نشود. چون در يك دوره زمانی طولانی، اگر نظم هدف قرار گيرد ممكن است خلاقيت را محصور كند و اين موجب شود در روزمرگی گرفتار شويم. اگر چه بینظمی هم يعنی از دست رفتن همه چيز.
دومين نكتهای كه حضرت آقا روی آن تأكيد كردهاند، توجه به سلامت فردی و جامعه است. بايد مدام از اين سلامت مراقبت كرد. بايد همواره مراقبت كنيم كه از دايره آموزهها و تعاليم دينی خارج نشويم.
_ شايد برای خيلیها مهم باشد بدانند ايرانی كه جزء كشورهای بزرگ منطقه بوده و در معادلات جهانی نيز تأثيرگذار است، قدرت دفاعيش، الان در چه جايگاهی قرار دارد؟
نيروهای مسلح ايران اتكاشان به قدرت بومی خودشان است. الان پيشرفتهترين تجهيزاتی كه با قيمت سرسامآور به منطقه ما وارد میشود، در لحظه بحران، كنترلش در اختيار كشورهای فروشنده آن است. قطعاً اين شيوه دفاعی قدرتآفرين نيست و برآيندش برای توليدكننده است، ولی هزينهاش را كشورهای منطقه میدهند.
ما امروز در حوزه صنايع دفاعی، الحمدالله چيزی را میسازيم كه به آن نياز داريم و كنترل آن هم در اختيار خودمان است. تجهيزات ساخت ما در حوزه نظامی امروز ايجاد استقلال كرده است.
وقتی مستشاران آمريكايی در ابتدای انقلاب ايران را رها كردند، خيلیها احساس كردند كه همه چيز میخوابد، اما ايمان، خلاقيت، هوش و تعصب ايرانی به صحنه آمد و همه چيز را به حركت واداشت؛ ما و دشمنانمان میدانيم كه توليد محصولات دفاعی، امنيت واقعی برای ما ايجاد كرده است. علاوه بر اينكه خود آنها میدانند كه ما بهدنبال جنگطلبی و حمله كردن به ديگران نيستيم، ولی هوشياری نظامیمان را حفظ میكنيم چون اين دستور قرآن است. ولی آنها برای تشويش اذهان عمومی مدام از يك خطر بالقوه ذهنی اسم میبرند، در حالی كه خودشان میدانند اين طور نيست. اگر اينطور نباشد، فشارهای سختی ايجاد میكردند. هراس رژيم غاصب صهيونيستی ودشمنان ما نشان میدهد اين بازدارندگی مؤثر بوده است و اگر زمانی بحرانی ايجاد شود، توان نظامی ما میتواند مؤثر باشد.
سه دهه بعد از تشكيل جمهوری اسلامی ، استراتژی ما از «دفاعی» به «بازدارنده» تغيير كرده است.
_ اين شيوه تأثيرخود را در موضعگيری مقامات سياسی ما هم گذاشته است. چه تغييری در نيروهای مسلح ما رخ داده است كه موجب تغيير در استراتژی نظامی ما شده است و بعد تأثيرش را در حوزه ديپلماسی ما هم گذاشته است؟
وقتی ارتشی نيرو به مرز اعزام كند، اين اعلام خطر به طرف مقابل است. واكنش طرف مقابل در واقع همان حركت براساس استراتژی دفاعی است. اما استراتژی بازدارنده علاوه بر شواهد، به قرينهها هم كار دارد. به قرينههای مشهود و غير مشهود دارد.
در نگاه بازدارندگی ما به نيات دشمن هم كار داريم. اين هم برانگيختهشدن از متن قرآن است. قرآن می گويد: «بهگونهای آماده شويد كه دشمن خدا از شما بترسند.» ما قصد حمله نظامی به هيچ كشور را نداريم، ولی كسب و گسترش توان دفاعی برای ما مهم است. بنابراين توسعه توان نظامی ما گامی در جهت رشد و توسعه كشور است.
وقتی اينجا در كشور با قدرت امنيت را برقرار میكنيم، اين در اقتصاد كشور هم تأثير میگذارد. اگر رخدادهايی مثل آنچه امروز در عراق اتفاق میافتد، در ايران باشد،آيا سرمايهگذاری خارجی محقق میشود؟ سرمايهگذاری به محيط با ثبات نياز دارد.
_ بنابراين شما معتقديد جنگ و ديپلماسی دو روی يك سكه است؟
بله، قدرت دفاعی توانمندیهای عرصههای ديگر را باز میكند. عرصه سياسی يا فرهنگی آنگاه كه پشتوانه قوی نظامی داشته باشد، موفق است و فضای بزرگتری برای يك كشور ايجاد میكند. از طرفی ديگر وجود امنيت، فضا را برای سرمايهگذاری اقتصادی فراهم میكند. به همين دليل، با فشار و تحريم تلاش میكنند ما را از راهمان دور كنند.
_ جنگهای امروز و آينده را جنگ الكترونيك میخوانند. اين شيوه تغييراتی را درباره نسبت توجه به نيروهای مختلف به وجود میآورد. آيا كماكان نيروهای مسلح ما عمده تمركزشان روی نيروی زمينی است؟
اينكه صحنه زمينی تعيينكننده است، نظر يك تئوريسين دفاعی به نام «مكيندر» است و 120 سال قبل مطرح شده است؛ اما فهم درست از مفاهيم نظامی اين است كه ما يك نگاه تلفيقی به تئوریهای نظامی و واقعيت صحنه جنگ داشته باشيم. آمريكا با حمله به عراق به هدف خود رسيد چون در جنگهايی كه راهبردش اشغال يك كشور است، نيروی زمينی ازهمه نيروها تعيينكنندهتر است، ولی وقتی هدف اوليه تضعيف زير ساختهای كشوری باشد، نيروی هوايی تعيينكننده است.
بايد ديد در شيوه رزم، كشور متجاوز دنبال چه هدفی است. وقتی نيروی انسانی میخواهند تعيين تكليف كند. در اين صحنهها ،تجربه ايرانی از آمريكايیها موفقتر است و اگر زمانی حماقت دشمنان باعث شد حملهای به اين كشور صورت بگيرد، به تعبير حضرت آقا « بزن درويی نيست.» يعنی ما در جنگ زمينی نسبت به دشمن سر هستيم.
_ به نظرتان در دولت يازدهم اولويت صنايع دفاعی ما بايد به سمت حوزه صنايع الكترونيك برود يا تلفيقی از توجه به صنايع هوايی، زمينی و دريايی باشد؟
در جهان امروز معمولاً علوم ميان رشتهای ارتقای بيشتری ايجاد میكند. ارتباط بين علوم ميان رشتهای باعث رشد میشود. پزشكی هستهای يك ميان رشتهای است كه از تلفيق علوم پزشكی و فيزيك و مكانيك به دست میآيد. يعنی با تلفيق، علوم مختلف را با نياز خودمان در يك راستا قرار دهيم.
اين نيازها بايد كنار هم ديده شود. البته حرف شما درست است. حوزه الكترونيك آمده و فضا را عوض كرده است. يعنی همه حوزهها را وابسته به خود كرده است و ما هر جا وارد میشويم، بايد نيمنگاهی نيز به حوزه الكترونيك داشته باشيم.
در لابلای گفتوگو اشاره كرديد كه در ميان برخی از مسئولان درباره بودجه نظامی بحثهای زيادی صورت میگيرد. آيا مسئولان سياسی ما دغدغه نيروهای مسلح در خصوص بودجه را درك میكنند؟
قبل از اينكه به سؤال شما پاسخ بدهم، اين را بدانيد كه ما در بين 16 كشور منطقه از نظر بودجه نظامی رتبه 15 را داريم. يعنی برخلاف تصور، بودجه نظامی كشور براساس تهديدات دشمنان نيست؛ ولی به دليل غيرت و حميت ايرانی، توان نظامی جمهوری اسلامی با تكيه بر دستاوردهای دفاعی ما به مرحله قابل قبولی رسيده است. رابطه بودجه نظامی هر كشور ارتباط مستقيمی با GDP (توليد ناخالص داخلی) دارد. اين شاخص در تعيين بودجه نظامی بسيار اهميت دارد. به هر حال ما اعتبارات كمتری را به بخش نظامی تخصيص میدهيم. ولی فرماندهی معظم كل قوا به طور كلی، واقعيت نيروهای مسلح را به عالیترين شكل درك میكنند. مجلس هم مطلع است. در عين حال دشمنان نظام تبليغ میكنند كه اعتبارات وسيعی در حوزه دفاعی تخصيص دادهايم. به هر حال برای اشراف بيشتر مسئولان سياسی دغدغههای نيروهای مسلح، راهكارهای امتحانشدهای وجود دارد.
_ در خيلی از كشورها كسانی كه میخواهند بر مسند مسئوليت كليدی بنشينند، بايد دوره امنيت ملی را حتما بگذارنند. چرا؟ چون مبانی دفاعی در تصميمگيریهای سياسی و اجتماعی تعيينكننده است.
چه ضرورتی دارد كه مسئول سياسی يك كشور دوره امنيت ملی را طی نمايد؟
مثلاً گاهی يك نماينده محترم مجلس به دليل درخواستهای مردمی میخواهد يك جاده در حوزه انتخابيهاش كشيده شود، ولی اين اقدام ممكن است در واقع امنيت ملی را خدشهدار كند؛ چرا كه راه ورود دشمن را به كشور باز میكند. خوب آن نماينده عزيز دنبال برآورده كردن مطالبات حقه مردم است، ولی ممكن است اطلاع كافی نداشته باشند كه اين كار منطبق با قواعد امنيتی نيست. به اين جهت است كه عرض میكنم بايد كسی كه میخواهد در مقام مسئول قرار بگيرد، امنيت ملی و مفاهيم آن را بشناسد.
يكی ديگر از نكات مهم ضرورت وجود پيوستهای هم امنيتی و هم فرهنگی در كنار پروژههای مهم و راهبردی كشور است. اين امر در زمينه مسايل و موضوعات مرتبط با مراكز حساس كشور اهميت بيشتری پيدا میكند.
_ تحريم در عرصههای مختلف واقعيت امروز ما است، اما در زمينه دفاعی، ايران سالهاست كه تحريم است؛ اين تحريم ما را مجبور كرد به سمت صنايع نظامی بومی حركت كنيم. تأثير اين حركت در روند خودكفايی ما چه بوده است؟
تحريم پديدهای است كه ما بعد از انقلاب همواره شاهد آن بودهايم. تحريم يك ترفندی بوده كه دشمنان ما از گذشته دور به كار بردند. درست است كه تحريم باعث شد در بخشی از قسمتها در حوزههای مختلف به ما فشارهايی وارد شود، اما برای ما دستاوردهای خوبی هم داشته است. جالب است بدانيم كه زمانی كه دشمنان احساس كنند اين دستاوردها، توانمندیهايی را میتواند در كشور مقابل ايجاد كند، خودشان معمولاً كمی دايره تحريمها را كم میكنند تا اين توانمندیها ايجاد نشود.
مقام معظم رهبری تحريم انتخابی را برای بنيه دفاعی توصيه كردند. اين تحريم انتخابی برای يك دوره زمانی ميان مدت نتيجهاش اين شد كه بنيه دفاعی ما از يك استقلال برخوردار شد و در حال حاضر بنيه دفاعی نيرویهای مسلح در صنايع دفاعی كشور، چه در سپاه، ارتش و يا نيروی انتظامی وابستگی به نيروهای خارجی ندارد.
تحريمی كه امروز متوجه نظام جمهوری اسلامی ايران شده است در صنايع دفاعی میتواند منشاء يك حركت بلند باشد. بهعنوان مثال ما میتوانيم در سطح كشور تمام نيازمندیها و واردات و تمام آن چيزی را كه برای ما به نوعی وابستگی ايجاد كرده است را با كمك مراكز پژوهشی، صنعتی، تحقيقاتی و دانشگاهها تأمين كنيم.
امروزه در بنيه دفاعی كشورمان توانمندی بسيار زيادی موجود است كه اگر اين توانمندی بتواند با تدبير و توانمندی صنعتی كشور يك رابطه معنايی داشته باشند، قطعاً ما يك جهش بسيار ارزشمند در عبور از تحريمها خواهيم داشت.
ما در داخل ارتش با تدبيری كه فرمانده معظم كل قوا ابلاغ فرمودند، توانستيم مراكز پژوهشی بسيار فعالی را ايجاد كنيم كه نتايج بسيار خوبی نيز برايمان داشت.
ارتقاء و ساخت انواع موشك ها، مراكز بسيار فعالی كه قطعهسازی را به صورت يك نهضت ادامه میدهند همه و همه، ما را به مرحلهای رسانده است كه ما برای بازآماد (بازسازی كامل) هواپيما و برای به روز كردن و سر پا نگهداشتن وسايل، نيازی به خارج نداشته باشيم.
ارتش خيلی وقت است كه در تحريم است، اما ادوات دفاعی ما از نظر شاخصهای نظامی در وضعيت بسيار خوب قرار دارد. مثلاً در حوزه دريايی ما به توانمندیهای بسيار بالايی رسيدهايم. امروز ناو جماران ما به آبهای آزاد، اقيانوسها و آبهای دور اعزام میشود و خوشبختانه اين اعزام بركات زيادی هم برای دنيای اسلام داشته است. البته در ديگر حوزههای زمينی، هوايی و پدافند نيز دستاوردهای ارزشمندی كسب شده كه برخی از آنها به اطلاع مردم عزيزمان رسيده است.
اگر شما به گذشته دريای سرخ نگاه كنيد میبينيد كه در گذشته ناامنی دريايی بسيار زيادی در اين منطقه بود، اما امروز با حضور قدرتمند نيروی دريايی ارتش جمهوری اسلامی ايران پديده راهزنی دريايی چه در آنجا و چه در سطح دنيا محدود شده است. ما در اين اقدام بزرگ با تجاربی كه از دفاع مقدس و همچنين تجارب ارزشمند نظامی داشتيم، توانستهايم به كشورهای ديگر، كشورهايی كه حتی ارتباط نزديك هم با آنان نداشتيم كمك كنيم. اين اقدام ما متوجه جوامع بينالمللی و جهانی بوده است و ما به عنوان يك وظيفه انسانی و يك اقدام بشردوستانه و صلحدوستانه آن را دنبال كرديم.
امروز ما زيرسطحیها و موشكهای سطح به دريا را خودمان میسازيم، در حوزه پدافندی يك پوشش مناسب راداری در حد نياز و در اندازه مورد نياز در سطح كشور داريم، اين در حالی بود كه زمانی ما مدتها منتظر يك لامپ بوديم و تجهيزاتمان خوابيده بود، اما امروز خودمان در اندازه بيشتر از آن چيزی كه در گذشته داشتيم، متناسب با نيازهايمان آن را تهيه كردهايم.
ما تمام تهديداتی كه بيشتر جنبه عمليات روانی دارد و يا با خوی تجاوزكارانه آن تهديدكننده يك رابطه مستقيم دارد را مد نظر داريم و متناسب با آن تهديد نيز خودمان را تجهيز كردهايم.
_ در دولت نهم و دهم وزارت دفاع يكی از اقدامات خود را توسعه ديپلماسی دفاعی قرار داد. فكر میكنيد دولت يازدهم اين مسير را چگونه ادامه دهد؟
از دو دهه قبل، بيشتر از گذشته دنيا گرفتارجنگ نرم شده است و دركشورهايی كه زمينه داشته است، دشمن از دين بيشترين استفاده را برای ايجاد اختلاف كرده است تا از اين طريق فاصله بين كشورهای مسلمان را بيشتر كند. اين در حالی است كه ما خيلی میتوانيم به هم نزديك باشيم. روزی «باری بوزان» تئوريسين علوم سياسی در 16 سال قبل برای سخنرانی در وزارت خارجه به ايران آمده بود. در آن سخنرانی او به موضوع قدرتهای جهان كنونی و آينده پرداخت. او شروع به برشماری قدرتهای دنيا كرد. يكی از دانشجويان به او اعتراض كرد كه شما كه تئوريسين بزرگی هستيد چرا يك ميليارد مسلمان كه تأمينكننده بيش از 70 درصد نفت و گاز دنيا هستند، را جزو قدرتهای جهان محسوب نمیكنيد؟ او در پاسخ به سؤالكننده گفت: من سؤالی از شما دارم؟ شما كدام دو كشور مسلمان را سراغ داريد كه با هم دوست باشند و روابط صميمانه داشته باشند؟
در خصوص ديپلماسی دفاعی بايد شرايطی فراهم كرد تا از هر فرصتی برای گسترش مناسبات دفاعی با دوستانمان استفاده كنيم. با كشورهای اسلامی میتوانيم اتحاد استراتژيك داشته باشيم، چون از جنبه اعتقادی دارای ريشههای مشترك هستيم. با كشورهای ديگر هم میتوانيم يك اتحاد تاكتيكی داشته باشيم. به عنوان مثال با كره شمالی، ونزوئلا بايد ارتباط داشته باشيم. اينكه اولويت در كدام باشد، بايد به زمينه آن باز گردد.
_ قابی در اتاق شماست كه 8 آفت بزرگ كه در كيمن مسئولان نظام است را براساس فرمايشات رهبر انقلاب مشخص كرده است، از نگاه شما، آفتهايی كه در كمين نيروهای مسلح ماست، چيست؟
ما با آفتی كه مواجه هستيم اين است كه توجه بيش از اندازه به نظم و هدفشدن نظم، ممكن است كه شما را از خلاقيت دور كند. محصورشدن در قواعد كلاسيك، خلاقيتها را از بين میبرد. معمولاً تشكيلات در هركجا وجود دارد بايد مراقبت كرد كه خلاقيتش كشته نشود. چون در يك دوره زمانی طولانی، اگر نظم هدف قرار گيرد ممكن است خلاقيت را محصور كند و اين موجب شود در روزمرگی گرفتار شويم. اگر چه بینظمی هم يعنی از دست رفتن همه چيز.
دومين نكتهای كه حضرت آقا روی آن تأكيد كردهاند، توجه به سلامت فردی و جامعه است. بايد مدام از اين سلامت مراقبت كرد. بايد همواره مراقبت كنيم كه از دايره آموزهها و تعاليم دينی خارج نشويم.
