انتقاد دبير جشنواره كتاب كودك از بیتوجهی ناشران به ارسال كتاب
گروه ادب: دبير شانزدهمين جشنواره كتاب كودك و نوجوان طی قرائت بيانيه به بیتوجهی برخی ناشران به ارسال كتاب به جشنواره اشاره كرد.
به گزارش خبرگزاری بين المللی قرآن(ايكنا)، حميد نوايیلواسانی، دبير شانزدهمين جشنواره كتاب كودك و نوجوان عصر سهشنبه، 18 تيرماه جاری در مراسم اختتاميه اين دوره از جشنواره بيانيه آن را قرائت كرد. متن بيانيه به اين شرح است:
«روز ملی ادبيات كودك و نوجوان روز يادآوری و پيگری مطالعات ادبيات كودك و روز پاسداشت زحمات عزيزانی است كه برای رشد و آگاهی زنان و مردان آينده اين مرز و بوم پرگهر تلاش میكنند.
دبيرخانه جشنواره شانزدهم در فروردين ماه امسال كار خود را پس از اعلام فراخوان عمومی و ارسال نامه به ناشران رسما آغاز كرد. حاصل اين تعامل جمعآوری 812 عنوان كتاب داستانی و غيرداستانی در حوزه ادبيات كودك و نوجوان بود كه هر چند نسبت به تعداد ميانگين جشنوارههای دو سالانه، رشد بهتری را نشان میدهد، اما بیشك منعكسكننده همه دستاوردهای ادبی و مكتوبات ادبيات كودك و نوجوان نيست و البته بیتوجهی بعضی ناشران در ارسال كتاب به جشنواره نيز سنت ديرينهای است كه جا دارد به منظور احقاق حقوق پديدآورندگان كتاب و مخاطبان آنها، نسبت به اين موضوع چارهانديشی شود.
سهم نوجوانان از كتابهای دريافتی 211 عنوان و سهم كودكان و خردسالان 561 عنوان بود. بيشترين كتابها به حوزه كتابهای علمی ــ آموزشی و ادبيات داستانی و كمترين آن به حوزه شعر نوجوان و نمايشنامه كودك و نوجوان اختصاص داشت.
داوریهای اين دوره از جشنواره در سه مرحله ريزش اوليه آثار، پالايش و انتخاب نهايی انجام شد. 36 كارشناس در گروههای شعر، داستان تأليفی، داستان ترجمه، علمی ــ آموزشی، دينی، زندگينامه، بازنويسی، تصويرگری، گرافيك، كتابسازی و بخش مستقل «پروژه كتابهای خودمان» به كار داوری دعوت شدند و از تاريخ 28 ارديبهشتماه امسال كار بررسی را آغاز كردند.
در اين فرآيند برگزاری 21 جلسه داوری با حضور دبيران علمی و اجاريی بود كه با تكميل فرمهای داوری، كار انتخاب نهايی آثار در تاريخ 25 خردادماه 1392 به پايان رسيد و طی صورتجلسات مكتوب و مورد تأييد داوران، كتابهای برتر جشنواره در پنج رده مداد پرنده، برگزيده، تقديری، ويژه و تلاش اعلام شد.
با نگاهی كلی به وضعيت كتابهای موجود میتوان گفت كه سال 91 نيز همچون سالهای گذشته در حوزه ادبيات داستانی و غيرداستانی با فراز و نشيبها و بيم و اميدهايی همراه بود كه به بعضی از موارد مهمتر آن اشاره میشود:
الف)مجموعهها:
چند سالی است كه پديده غير بومی مجموعهسازی از حوزه كتابهای ترجمه به حوزه ادبيات تأليفی راه پيدا كرده است و هم اكنون ناشران زيادی در حوزه كتابهای داستانی و غيرداستان به توليد اين گونه از كتابها اقدام كردهاند كه بيشتر از آن كه خلاقيتهای توليد و نياز محتوايی مخاطب در آن ديده شود، انگيزههای اقتصادی مشوق آنان بوده است. متأسفانه اين نوع از كتابسازیها عموما بدون حضور مؤثر دبير و ويراستار علمی و ساير عوامل فنی و هنری شكل گرفتهاند كه جا دارد ناشران محترم با توجه به نيازهای فرهنگی و بومی كودكان و نوجوانان، نقش صحيحی در توليد اين مجموعهها بازی میكنند.
ب)كتابهای غيرداستان تأليفی، مجموعههای بازآفرينی، بازنويسی و كتابهای رده علمی ــ آموزشی منتشر شده در سال 91 از شكل و محتوای نسبتا مناسبی برخوردار بودند كه به زعم داوران اين بخشها، رشد كمی و كيفی قابل قبولی را نسبت به سالهای گذشته نشان میدهند، به طوری كه در بخش علمی ــ آموزشی نه تنها اين گونه آثار قابل رقابت با آثار ترجمهای هستند، بلكه در بعضی از موضوع عا به لحاظ ساختاری، هنری و زبانی، گوی سبقت را از رقبای ترجمهای خود ربودهاند.
در بخش كتابهای زندگينامه و متون دينی كه توليدشان از اهميت خاصی در هويتيابی كودكان و نوجوانان، برخوردار است و میتواند به طور غيرمستقيم مقوُم سبك انديشه و زندگی آنان باشد با بیتوجهی به پشتوانه پژوهش و خلاقيتهای زبانی و ساختاری و ناديده گرفتن قواعد مجموعهسازی كه پيش از اين بيان شد، شاهد آثاری ناكارآمد و غيرجذاب هستيم.
ج)آثار اندك در حوزه شعر نوجوان و نمايشنامه كودك و نوجوان در سال 91، هشداری است به مسئولان و دلسوزان ادبيات كودك و نوجوان. از آنجايی كه خلأ اين گونه آثار و تداوم اين ضعف میتواند به رشد عاطفی و زيبايی شناختی نسلی از نوجوانان آسيب برساند، لازم است تا به طور جدی از سوی نهادها و سازمانهای مسئول در اين زمينه چارهانديشی شود.
د)كتابهای داستانی تأليفی:
در بخش داستانهای كوتاه، بلند و رمان برای نوجوانان در سال 91 شاهد رشد كمی و كيفی اين آثار هستيم، حركت رو به رشد و مؤثر پروژه رمان نوجوان امروز و حضور بعضی از ناشران خصوصی كه با ايجاد فضای كارگاهی به رشد اين نوع ادبی كمك میكنند و به رماننويسان جوان فرصت تجربه میدهند، نويدبخش آيندهای روشن در اين زمينه است.
اما در بخش داستان تأليفی كودك و خردسال جای خالی محتوای بومی، خلاق، تفكر برانگيز و پرورش دهنده ذوق و زيبايی كودكان و خردسالان به خوبی حس میشود. بيشتر آثار منتشر شده در سال 91 با سهلانگاری در زبان كودكانه و سادهانگاری در ساختار و طراحی ادبی و هنری، نشان دادند ناشران تمايل زيادی به تجارت سودآور در اين حوزه دارند.»
«روز ملی ادبيات كودك و نوجوان روز يادآوری و پيگری مطالعات ادبيات كودك و روز پاسداشت زحمات عزيزانی است كه برای رشد و آگاهی زنان و مردان آينده اين مرز و بوم پرگهر تلاش میكنند.
دبيرخانه جشنواره شانزدهم در فروردين ماه امسال كار خود را پس از اعلام فراخوان عمومی و ارسال نامه به ناشران رسما آغاز كرد. حاصل اين تعامل جمعآوری 812 عنوان كتاب داستانی و غيرداستانی در حوزه ادبيات كودك و نوجوان بود كه هر چند نسبت به تعداد ميانگين جشنوارههای دو سالانه، رشد بهتری را نشان میدهد، اما بیشك منعكسكننده همه دستاوردهای ادبی و مكتوبات ادبيات كودك و نوجوان نيست و البته بیتوجهی بعضی ناشران در ارسال كتاب به جشنواره نيز سنت ديرينهای است كه جا دارد به منظور احقاق حقوق پديدآورندگان كتاب و مخاطبان آنها، نسبت به اين موضوع چارهانديشی شود.
سهم نوجوانان از كتابهای دريافتی 211 عنوان و سهم كودكان و خردسالان 561 عنوان بود. بيشترين كتابها به حوزه كتابهای علمی ــ آموزشی و ادبيات داستانی و كمترين آن به حوزه شعر نوجوان و نمايشنامه كودك و نوجوان اختصاص داشت.
داوریهای اين دوره از جشنواره در سه مرحله ريزش اوليه آثار، پالايش و انتخاب نهايی انجام شد. 36 كارشناس در گروههای شعر، داستان تأليفی، داستان ترجمه، علمی ــ آموزشی، دينی، زندگينامه، بازنويسی، تصويرگری، گرافيك، كتابسازی و بخش مستقل «پروژه كتابهای خودمان» به كار داوری دعوت شدند و از تاريخ 28 ارديبهشتماه امسال كار بررسی را آغاز كردند.
در اين فرآيند برگزاری 21 جلسه داوری با حضور دبيران علمی و اجاريی بود كه با تكميل فرمهای داوری، كار انتخاب نهايی آثار در تاريخ 25 خردادماه 1392 به پايان رسيد و طی صورتجلسات مكتوب و مورد تأييد داوران، كتابهای برتر جشنواره در پنج رده مداد پرنده، برگزيده، تقديری، ويژه و تلاش اعلام شد.
با نگاهی كلی به وضعيت كتابهای موجود میتوان گفت كه سال 91 نيز همچون سالهای گذشته در حوزه ادبيات داستانی و غيرداستانی با فراز و نشيبها و بيم و اميدهايی همراه بود كه به بعضی از موارد مهمتر آن اشاره میشود:
الف)مجموعهها:
چند سالی است كه پديده غير بومی مجموعهسازی از حوزه كتابهای ترجمه به حوزه ادبيات تأليفی راه پيدا كرده است و هم اكنون ناشران زيادی در حوزه كتابهای داستانی و غيرداستان به توليد اين گونه از كتابها اقدام كردهاند كه بيشتر از آن كه خلاقيتهای توليد و نياز محتوايی مخاطب در آن ديده شود، انگيزههای اقتصادی مشوق آنان بوده است. متأسفانه اين نوع از كتابسازیها عموما بدون حضور مؤثر دبير و ويراستار علمی و ساير عوامل فنی و هنری شكل گرفتهاند كه جا دارد ناشران محترم با توجه به نيازهای فرهنگی و بومی كودكان و نوجوانان، نقش صحيحی در توليد اين مجموعهها بازی میكنند.
ب)كتابهای غيرداستان تأليفی، مجموعههای بازآفرينی، بازنويسی و كتابهای رده علمی ــ آموزشی منتشر شده در سال 91 از شكل و محتوای نسبتا مناسبی برخوردار بودند كه به زعم داوران اين بخشها، رشد كمی و كيفی قابل قبولی را نسبت به سالهای گذشته نشان میدهند، به طوری كه در بخش علمی ــ آموزشی نه تنها اين گونه آثار قابل رقابت با آثار ترجمهای هستند، بلكه در بعضی از موضوع عا به لحاظ ساختاری، هنری و زبانی، گوی سبقت را از رقبای ترجمهای خود ربودهاند.
در بخش كتابهای زندگينامه و متون دينی كه توليدشان از اهميت خاصی در هويتيابی كودكان و نوجوانان، برخوردار است و میتواند به طور غيرمستقيم مقوُم سبك انديشه و زندگی آنان باشد با بیتوجهی به پشتوانه پژوهش و خلاقيتهای زبانی و ساختاری و ناديده گرفتن قواعد مجموعهسازی كه پيش از اين بيان شد، شاهد آثاری ناكارآمد و غيرجذاب هستيم.
ج)آثار اندك در حوزه شعر نوجوان و نمايشنامه كودك و نوجوان در سال 91، هشداری است به مسئولان و دلسوزان ادبيات كودك و نوجوان. از آنجايی كه خلأ اين گونه آثار و تداوم اين ضعف میتواند به رشد عاطفی و زيبايی شناختی نسلی از نوجوانان آسيب برساند، لازم است تا به طور جدی از سوی نهادها و سازمانهای مسئول در اين زمينه چارهانديشی شود.
د)كتابهای داستانی تأليفی:
در بخش داستانهای كوتاه، بلند و رمان برای نوجوانان در سال 91 شاهد رشد كمی و كيفی اين آثار هستيم، حركت رو به رشد و مؤثر پروژه رمان نوجوان امروز و حضور بعضی از ناشران خصوصی كه با ايجاد فضای كارگاهی به رشد اين نوع ادبی كمك میكنند و به رماننويسان جوان فرصت تجربه میدهند، نويدبخش آيندهای روشن در اين زمينه است.
اما در بخش داستان تأليفی كودك و خردسال جای خالی محتوای بومی، خلاق، تفكر برانگيز و پرورش دهنده ذوق و زيبايی كودكان و خردسالان به خوبی حس میشود. بيشتر آثار منتشر شده در سال 91 با سهلانگاری در زبان كودكانه و سادهانگاری در ساختار و طراحی ادبی و هنری، نشان دادند ناشران تمايل زيادی به تجارت سودآور در اين حوزه دارند.»
