درباره آسيبهای رايج برنامههای طنز سيما بسيار بحث شده است؛ برنامههايی كه تنها در پی لودگی هستند و هدفشان خنداندن مردم با تمسخر ديگر برنامههای پرمخاطب سيماست. نمود بارز اين گفته را میتوان در برنامه «خنده بازار» مشاهده كرد.
در اين برنامه تلويزيونی تنها نكتهای كه وجود ندارد متن است، چون آنچه كه ديده میشود تمسخر برنامههايی است كه توانستهاند به مدد تحقيق سازندگانش به تماشاگر فراوانی دست پيدا كنند. برای مثال برنامه «هفت» و «90» نمود بارز اين ادعا هستند كه يكی از بخشهای اصلی «خنده بازار» را تشكيل میدهد.
اما با تمام اين لودگیها در «خنده بازار» باز هم میتوان با اغماض فراوان چشم روی اين خطاها بست، ولی آنجايی كه اين برنامهها میخواهند با شوخی با برخی برنامههای ماهواره بيينده را بخنداند بيشتر رقتانگيز میشود، چون با اين كار به نوعی میخواهيم به آن برنامه مشروعيت بخشيم.
برای مثال میتوانيم به آيتمی كه در آن با يكی از برنامهها(بفرماييد شام) شوخی میكند اشاره كنيم؛ برنامهای كه شايد بسياری از مردم ايران آن را نديده باشند، اما اين بخش «خنده بازار» آنها را تشويق میكند تا به هر نحو ممكن به تماشای اين دسته توليدات بپردازند. در حقيقت با ساخت چنين برنامههايی، خودمان اين نكته را عينا اعتراف میكنيم آثار مبتذلی كه در شبكههای ماهوارهای روی آنتن میرود مخاطب فراوان دارد.
از مطلب فوق تأسفبرانگيزتر اين است كه میبينيم در اين برنامه هجو با سريال مبتذل تركی ماهواره هم شوخی میشود و اسم برخی از بازيگران هم با كمی تغيير در آيتمهای طنز آورده میشود! آيا واقعا تا به اين اندازه تهی و خالی از سوژه شدهايم كه بايد به اين بهانه برای لحظهای تماشاگر را بخندانيم و به نوعی برای برنامههای ماهواره تبليغ كنيم؟ البته تقليد از برنامههای ماهواره در سيما تنها معطوف به «خنده بازار» نمیشود، بلكه برنامههای ديگری هم هستند كه تقليد را پيشه خود كردهاند.
در اين ميان، به شخصه سازندگان چنين برنامههايی را مقصر نمیدانم، بلكه معتقدم اين صدا و سيماست كه با فراری دادن هنرمندان بزرگی چون مهران مديری و رضا عطاران عرصه را برای برنامههايی چون «خنده بازار» باز كرده است، زيرا مسلما برنامههای طنزی كه توسط مديری و عطاران ساخته میشد، حداقل از يك متن خوب بهره میبرد و تماشاگر هم كارهای عرضه شده را میپسنديد.
در اين ميان نكته حيرتآور اين است كه در دهههای پيشين، مسئولان سيما به بهانه معروف شدن شخصيتهای «ساعت خوش» جلوی پخش اين برنامه را گرفتند، اما كارهايی چون «خنده بازار» كه كاری سراسر لودگی است به طور مرتب روی آنتن میرود. اين رويكرد نشان میدهد يا مسئولان در خواب هستند يا اينكه بازی و رقابت را در مقابل شبكههای ماهوارهای باختهاند.
مطلب ديگر كه حتما بايد به آن توجه داشت اين مهم است كه تلويزيون قادر است به راحتی با ساخت برنامههای خوب مقابل برنامههای ماهواره ايستادگی كند. برای مثال در ايام ماه رمضان به وضوح میبينيم كه مخاطبان كارهای ماهوارهای كم میشود؛ حال چگونه است كه در ديگر ماههای سال قادر نيستيم به چنين خواستهای دست پيدا كنيم!؟
در خاتمه اين مطلب بايد گفت سيما میتواند با كارهايی چون «مختارنامه»، «صاحبدلان» و... تماشاگران خود را روز افزون كند يا اينكه با آثاری چون «خنده بازار» هر چه بيشتر تماشاگر را به سمت قهقرا سوق دهد.