ضرورت حاكميت «ولاتفرقوا» به عنوان ندای اتحاد مسلمين
گروه سياسی: رهبر معظم انقلاب در ديدارهايی كه با كارگزاران حج در اين سالها داشتهاند بر حفظ و تأكيد بر اتحاد و انسجام بين امت واحده و حاكميت «و لاتفرقوا» به عنوان ندای اتحاد اسلامی تأكيد فرمودهاند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، مسئولان، مديران و كارگزاران حج هر ساله پيش از آغاز اعزام حجاج به حج تمتع با رهبر معظم انقلاب اسلامی ديدار میكنند تا علاوه بر ارائه گزارش از عملكرد و آمادگیهای خود در اجرای برنامههای حج، از رهنمودها و توصيههای ولی امر مسلمين بهرهمند شوند.
يكی از توصيهها و تأكيدات شاخص رهبر معظم انقلاب به كارگزاران حج توجه به وحدت امت اسلامی و حركت به سمت ايجاد الفت و ارتباط قلبی بيشتر بين آحاد مسلمانان بوده است؛ توصيهای كه با توجه به تلاش دنيای استكبار برای ايجاد اختلاف و جدايی ميان مذاهب و فرق اسلامی ضروری به نظر میرسد.
«من توصيه مؤكد میكنم در همه مراسم حج، مسئله انسجام اسلامى و باطل كردن كيد دشمن را مورد توجه قرار بدهيد»؛ اين بيانات يكی از توصيههای مقام معظم رهبری است كه در سال 1386 در جمع كارگزاران حج مطرح شد. اما رسيدن به اين هدف نياز پياده شدن حج واقعی در اين ايام دارد؛ «انشاءالله همه آنچه را كه آرزوى اين مديران دلسوز است، با مراقبتِ كامل تحقق پيدا كند تا بتوانيم حج را از لحاظ صورت و معنا و قالب و محتوا نزديك كنيم به آنچه كه خداى متعال از ما خواسته است؛ بتوانيم اين واجب عظيم و اين فريضه تعيينكننده را ... آنچنان كه خداى متعال اراده كرده است و براى ما و شما خواسته است، انشاءاللّه انجام دهيم. (ديدار كارگزاران حج 1391)
رهبر معظم انقلاب همواره حج را در سه بُعد فردی، ملی و بينالمللی تحليل میكنند؛ در بُعد فردی، حجاج را به خودسازی توصيه كردهاند؛ «اين چند هفته را خيلى قدر بدانيد. در اين چند هفته دلها را پاكيزه كنيد، تطهير كنيد. بهترين جا براى تطهير، همين مراسم حج است؛ مسجدالحرام است، طواف خانه خداست، مسجد نبى مكرم است، آن مراسمِ عظيم است ... بعد از آنكه رفتيد آنجا بهره گرفتيد، براى خودتان ذخيره درست كرديد و برگشتيد، سعى كنيد در حفظ آن ذخائر» (ديدار با كارگزارن/ 1390)
اما هر يك از حجاج سفيرانی میشوند برای معرفی، ترويج و اشاعه فرهنگ و تفكر ايران اسلامی؛ هر يك از حاجيان نماينده جمهوری اسلامی ايران میشوند و با رفتار و كردار و منش خود به مسلمانان اقصی نقاط جهان بشناسانند. در فضای مسمومی كه غرب عليه ايران در كشورهای اسلامی ايجاد كرده، رفتار و حركات ايرانيان میتواند شناخت دقيق و درستی از ايرانيان را به ساير مليتها ارائه دهد.
رهبر معظم انقلاب نيز به اين امر توجه داشتهاند تا از اين طريق پيوند امت اسلامی مستحكمتر شود؛ «يك وظائفى را حاجى ايرانى دارد؛ رفتار خوب نشان بدهد، برادرى نشان بدهد، همدلى نشان بدهد، از پيوند اسلامى ميان خود و ديگر ملتها براى نزديكتر شدن دلها استفاده كند؛ اينها جزو وظائف است؛ درست نقطه مقابل آن چيزى كه امروز دشمنان اسلام و مسلمين میخواهند.» (ديدار كارگزان حج/ 1390)
اما در اين بين حجاج ايرانی علاوه بر بهرهبرداری شخصی از اين سفر معنوی، نگاهی به ابعاد بينالمللی حج نيز بايد داشته باشند. «در اين حركت عظيم امت اسلام، بخشى هم متعلق به ما ايرانىهاست. هم بايد به فكر برگزارى باشكوه و پرمغز و پرمعناى اين مراسم در سطح بينالملل اسلامى باشيم و براى آن برنامهريزى كنيم، هم بايد به فكر بهرهبردارى شخص خودمان باشيم» (ديدار كارگران حج/ 1390)
بُعد بينالمللی حج به دليل شرايط كنونی ملتهای مسلمان دارای اضلاع مختلفی است كه همين اصول حج را به پيچيدهترين و عظيمترين ظرفيت جهان تبديل كرده است. هر ساله شمار زيادی از مسلمانان با حضور در حرم امن الهی پا به پای هم به گرد قبلهای مشترك میگردند و يك صدا شعار امت واحده را سر میدهند. از هر زبان و نژادی كه باشند، با هر تفكر و منشی كه باشند، اگر اعتقاد به وحدانيت پروردگار عالم و رسالت پيامبر اكرم(ص) داشته باشند، كافی است تا در كنار ساير ديگر مسلمينی كه در اين ميعادگاه جمع شدهاند، تبديل به يد واحدهای شوند كه هيچ موجی را يارای ايستادگی در برابر دريای خروشانی كه از زمزم وجود آحاد امت جوشيده، نيست.
تاريخ شهادت میدهد كه جهان استكبار برای استثمار مسلمانان و در هم شكستن وحدت جهان اسلام از هر وسيله و ابزاری استفاده كرده است؛ «سعيشان اين است كه نگذارند بين ملتها[ی اسلامی] ارتباط برقرار شود»؛ گاه با اختلافافكنی، گاه با ايجاد هراس و دلهره در بين گروهها و فرق اسلامی و گاه با اقدامات نظامی و تروريستی چهره گروههای اسلامی را برای ساير گروهها مخدوش ساختهاند.
نهايتاً آنچه برای مسلمانان باقی مانده، حركت رو به عقب ملتها و پيكری مجروح و زخمخورده برای امت واحده بود. «امت اسلامى را در طول قرنها، در طول سالهاى متمادى زمينگير كردند، ذليل كردند، خفيف كردند، بىهمت كردند، نااميد كردند و با ابزارهاى جديد خواستند معنويت را، روحانيت را، توجه و تضرع را در او تضعيف كنند. حج همه اين گرفتارىها را ترميم میكند، به آحاد امت اسلامى عزت میدهد، احساس اقتدار میدهد، اميد میبخشد». (ديدار كارگزاران حج/ 1391)
«اينجاست كه «برائت از مشركين» در حج معنا پيدا میكند؛ حج جایى است كه مسلمانها از همه دنياى اسلام در آنجا جمع میشوند. فرهنگهاى مختلف، نژادهاى مختلف، زبانهاى مختلف، صنوف لغات و لحنها و لهجههاى گوناگون - به تعبير امام حسين (عليهالسّلام) در دعاى مبارك عرفه - همه در آنجا مجتمعند، متفقند. اين وحدت كه شكل جسمانى و مادى آن در اجتماعات بزرگ حج ديده میشود، بايد عمق پيدا كند؛ همه احساس كنند كه در مقابل يك خطر قرار دارند، در مقابل يك دشمن قرار دارند؛ همه از عمق وجود، نسبت به اين دشمن برائت بجويند. معناى برائت از مشركين در حج، اينجا ظاهر میشود». (ديدار كارگزاران حج/ 1391)
نمیتوان اختلافاتی كه امروز بين فرق مختلف اسلامی ايجاد شده را انكار كرد؛ اما آنچه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه ريشه اين اختلافات مصنوعی، تحميلی و وارداتی است و ريشه در توطئهها و دسيسههای دشمنان دارد؛ «چقدر بايد به ما بگويند تا باور كنيم كه امروز بيش از گذشته اختلافات شيعه و سنى يكى از محورهاى اساسى است كه دشمنان اسلام دارند رويش سرمايهگذارى مىكنند». (ديدار كارگزاران حج/ 1385)
«حج آن فرصت بزرگى است براى امت اسلامى كه التيام خود را پس از جدایىهاى طبيعى و احياناً جدايیهاى مصنوعى و تحميلى، بار ديگر براى خودش تأمين كند ... اگر نداى اتحاد اسلامى، «و لاتفرقوا»ى اسلامى بر اين مجموعه حاكم باشد، شما ببينيد چه اتفاق عظيمى مىافتد. ديگر همه اين مايههاى اختلاف كمرنگ میشود. (بيانات در ديدار مسئولان و كارگزاران حج 1387)
با توجه به اجتماع عظيم مسلمانها از اقصینقاط جهان، كمرنگ كردن مايه اين اختلافات از طريق ارتباطات رسمی و زبانی دشوار به نظر میرسد؛ هم اينكه در حج دلها حكمرانی میكنند؛ لذا نوع ديپلماسی در حج بهگونه ديگری است. «ارتباطات با برادران مسلمان در دنياى اسلام بايد در اين مركز مهم احياء شود. ارتباطات، ارتباطات دولتها نيست. ارتباطات دولتها، ارتباطات رسمى است، ارتباطات زبانى است، براى مسائل ديگرى است. ارتباط بين آحاد امت اسلامى، ارتباط قلبى است. (ديدار كارگزاران حج/ 1391)
بنابراين هر يك از افرادی كه در اين مراسم حضور میيابند مسئولند؛ مسئول هستند تا در برابر آنچه كه باعث زخمی شدن پيكره امت واحده شده بايستند و مرهمی باشند بر اين زخمها؛ « مهم اين است كه هر شخصى، هر مسئولى، هر فرد حجگزارى، خود را در مقابل اين حركت عظيمِ دستهجمعى دنياى اسلام و امت اسلامى مسئول بشناسد». (ديدار كارگزاران حج/ 1389) در اين صورت است كه هر ساله جهان اسلام از بركات مادی و معنوی حج بهرهمند خواهد شد و گامهايی در جهت اعتلای امت اسلامی خواهد برداشت.
مسلمانان در اين گردهمايی عظيم میتوانند پيام روشنی به جنگافروزیها و زورگويیهای غرب بدهند؛ در حالیكه عدهای خود را حاكمان جهان و صدای ملتها میدانند، آحاد مسلمانان در اين كنگره عظيم حج بايد صدای خود را به گوش جهانيان برسانند و اعلام دارند، هر چند برخی حاكمان و دولتمردان كشورهای اسلامی هيزمكش جنگافروزی در منطقه شدهاند، اما مردم مسلمان هرگز تاب ديدن كشتار برادران و خواهران خود را به بهانههای واهی ندارند.
«دنيا مردمند، نه سياستمداران، نه فرماندهان زورگو، نه مستكبرين و متكبرين عالم ... بركات و خيرات در اين بدنه عظيم است و اراده آنهاست كه میتواند كوهها را جابهجا كند؛ حركت آنهاست كه میتواند ارزشهاى اسلامى را جهانگير و همهگير بكند. (ديدار كارگزاران حج/ 1388)
امروز بيداری ملتها و ظلم و جور مستكبران به امت اسلام بيش از پيش اهميت نگاه واقعی و عملی به مفاهيم حج را ضرورت میبخشد چرا كه «امروز دنياى اسلام احتياج به وحدت دارد. بايد يك صدا در دنياى اسلام بلند شود. اين است كه ميتواند جلو اين ستمِ بر مردم فلسطين را بگيرد؛ اين است كه ميتواند جلو دخالتهاى مستكبرانهى امريكا در خاورميانه و در كشورهاى اسلامى را بگيرد». (ديدار مسئولان و كارگزاران حج/ 1386)
يكی از توصيهها و تأكيدات شاخص رهبر معظم انقلاب به كارگزاران حج توجه به وحدت امت اسلامی و حركت به سمت ايجاد الفت و ارتباط قلبی بيشتر بين آحاد مسلمانان بوده است؛ توصيهای كه با توجه به تلاش دنيای استكبار برای ايجاد اختلاف و جدايی ميان مذاهب و فرق اسلامی ضروری به نظر میرسد.
«من توصيه مؤكد میكنم در همه مراسم حج، مسئله انسجام اسلامى و باطل كردن كيد دشمن را مورد توجه قرار بدهيد»؛ اين بيانات يكی از توصيههای مقام معظم رهبری است كه در سال 1386 در جمع كارگزاران حج مطرح شد. اما رسيدن به اين هدف نياز پياده شدن حج واقعی در اين ايام دارد؛ «انشاءالله همه آنچه را كه آرزوى اين مديران دلسوز است، با مراقبتِ كامل تحقق پيدا كند تا بتوانيم حج را از لحاظ صورت و معنا و قالب و محتوا نزديك كنيم به آنچه كه خداى متعال از ما خواسته است؛ بتوانيم اين واجب عظيم و اين فريضه تعيينكننده را ... آنچنان كه خداى متعال اراده كرده است و براى ما و شما خواسته است، انشاءاللّه انجام دهيم. (ديدار كارگزاران حج 1391)
رهبر معظم انقلاب همواره حج را در سه بُعد فردی، ملی و بينالمللی تحليل میكنند؛ در بُعد فردی، حجاج را به خودسازی توصيه كردهاند؛ «اين چند هفته را خيلى قدر بدانيد. در اين چند هفته دلها را پاكيزه كنيد، تطهير كنيد. بهترين جا براى تطهير، همين مراسم حج است؛ مسجدالحرام است، طواف خانه خداست، مسجد نبى مكرم است، آن مراسمِ عظيم است ... بعد از آنكه رفتيد آنجا بهره گرفتيد، براى خودتان ذخيره درست كرديد و برگشتيد، سعى كنيد در حفظ آن ذخائر» (ديدار با كارگزارن/ 1390)
اما هر يك از حجاج سفيرانی میشوند برای معرفی، ترويج و اشاعه فرهنگ و تفكر ايران اسلامی؛ هر يك از حاجيان نماينده جمهوری اسلامی ايران میشوند و با رفتار و كردار و منش خود به مسلمانان اقصی نقاط جهان بشناسانند. در فضای مسمومی كه غرب عليه ايران در كشورهای اسلامی ايجاد كرده، رفتار و حركات ايرانيان میتواند شناخت دقيق و درستی از ايرانيان را به ساير مليتها ارائه دهد.
رهبر معظم انقلاب نيز به اين امر توجه داشتهاند تا از اين طريق پيوند امت اسلامی مستحكمتر شود؛ «يك وظائفى را حاجى ايرانى دارد؛ رفتار خوب نشان بدهد، برادرى نشان بدهد، همدلى نشان بدهد، از پيوند اسلامى ميان خود و ديگر ملتها براى نزديكتر شدن دلها استفاده كند؛ اينها جزو وظائف است؛ درست نقطه مقابل آن چيزى كه امروز دشمنان اسلام و مسلمين میخواهند.» (ديدار كارگزان حج/ 1390)
اما در اين بين حجاج ايرانی علاوه بر بهرهبرداری شخصی از اين سفر معنوی، نگاهی به ابعاد بينالمللی حج نيز بايد داشته باشند. «در اين حركت عظيم امت اسلام، بخشى هم متعلق به ما ايرانىهاست. هم بايد به فكر برگزارى باشكوه و پرمغز و پرمعناى اين مراسم در سطح بينالملل اسلامى باشيم و براى آن برنامهريزى كنيم، هم بايد به فكر بهرهبردارى شخص خودمان باشيم» (ديدار كارگران حج/ 1390)
بُعد بينالمللی حج به دليل شرايط كنونی ملتهای مسلمان دارای اضلاع مختلفی است كه همين اصول حج را به پيچيدهترين و عظيمترين ظرفيت جهان تبديل كرده است. هر ساله شمار زيادی از مسلمانان با حضور در حرم امن الهی پا به پای هم به گرد قبلهای مشترك میگردند و يك صدا شعار امت واحده را سر میدهند. از هر زبان و نژادی كه باشند، با هر تفكر و منشی كه باشند، اگر اعتقاد به وحدانيت پروردگار عالم و رسالت پيامبر اكرم(ص) داشته باشند، كافی است تا در كنار ساير ديگر مسلمينی كه در اين ميعادگاه جمع شدهاند، تبديل به يد واحدهای شوند كه هيچ موجی را يارای ايستادگی در برابر دريای خروشانی كه از زمزم وجود آحاد امت جوشيده، نيست.
تاريخ شهادت میدهد كه جهان استكبار برای استثمار مسلمانان و در هم شكستن وحدت جهان اسلام از هر وسيله و ابزاری استفاده كرده است؛ «سعيشان اين است كه نگذارند بين ملتها[ی اسلامی] ارتباط برقرار شود»؛ گاه با اختلافافكنی، گاه با ايجاد هراس و دلهره در بين گروهها و فرق اسلامی و گاه با اقدامات نظامی و تروريستی چهره گروههای اسلامی را برای ساير گروهها مخدوش ساختهاند.
نهايتاً آنچه برای مسلمانان باقی مانده، حركت رو به عقب ملتها و پيكری مجروح و زخمخورده برای امت واحده بود. «امت اسلامى را در طول قرنها، در طول سالهاى متمادى زمينگير كردند، ذليل كردند، خفيف كردند، بىهمت كردند، نااميد كردند و با ابزارهاى جديد خواستند معنويت را، روحانيت را، توجه و تضرع را در او تضعيف كنند. حج همه اين گرفتارىها را ترميم میكند، به آحاد امت اسلامى عزت میدهد، احساس اقتدار میدهد، اميد میبخشد». (ديدار كارگزاران حج/ 1391)
«اينجاست كه «برائت از مشركين» در حج معنا پيدا میكند؛ حج جایى است كه مسلمانها از همه دنياى اسلام در آنجا جمع میشوند. فرهنگهاى مختلف، نژادهاى مختلف، زبانهاى مختلف، صنوف لغات و لحنها و لهجههاى گوناگون - به تعبير امام حسين (عليهالسّلام) در دعاى مبارك عرفه - همه در آنجا مجتمعند، متفقند. اين وحدت كه شكل جسمانى و مادى آن در اجتماعات بزرگ حج ديده میشود، بايد عمق پيدا كند؛ همه احساس كنند كه در مقابل يك خطر قرار دارند، در مقابل يك دشمن قرار دارند؛ همه از عمق وجود، نسبت به اين دشمن برائت بجويند. معناى برائت از مشركين در حج، اينجا ظاهر میشود». (ديدار كارگزاران حج/ 1391)
نمیتوان اختلافاتی كه امروز بين فرق مختلف اسلامی ايجاد شده را انكار كرد؛ اما آنچه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه ريشه اين اختلافات مصنوعی، تحميلی و وارداتی است و ريشه در توطئهها و دسيسههای دشمنان دارد؛ «چقدر بايد به ما بگويند تا باور كنيم كه امروز بيش از گذشته اختلافات شيعه و سنى يكى از محورهاى اساسى است كه دشمنان اسلام دارند رويش سرمايهگذارى مىكنند». (ديدار كارگزاران حج/ 1385)
«حج آن فرصت بزرگى است براى امت اسلامى كه التيام خود را پس از جدایىهاى طبيعى و احياناً جدايیهاى مصنوعى و تحميلى، بار ديگر براى خودش تأمين كند ... اگر نداى اتحاد اسلامى، «و لاتفرقوا»ى اسلامى بر اين مجموعه حاكم باشد، شما ببينيد چه اتفاق عظيمى مىافتد. ديگر همه اين مايههاى اختلاف كمرنگ میشود. (بيانات در ديدار مسئولان و كارگزاران حج 1387)
با توجه به اجتماع عظيم مسلمانها از اقصینقاط جهان، كمرنگ كردن مايه اين اختلافات از طريق ارتباطات رسمی و زبانی دشوار به نظر میرسد؛ هم اينكه در حج دلها حكمرانی میكنند؛ لذا نوع ديپلماسی در حج بهگونه ديگری است. «ارتباطات با برادران مسلمان در دنياى اسلام بايد در اين مركز مهم احياء شود. ارتباطات، ارتباطات دولتها نيست. ارتباطات دولتها، ارتباطات رسمى است، ارتباطات زبانى است، براى مسائل ديگرى است. ارتباط بين آحاد امت اسلامى، ارتباط قلبى است. (ديدار كارگزاران حج/ 1391)
بنابراين هر يك از افرادی كه در اين مراسم حضور میيابند مسئولند؛ مسئول هستند تا در برابر آنچه كه باعث زخمی شدن پيكره امت واحده شده بايستند و مرهمی باشند بر اين زخمها؛ « مهم اين است كه هر شخصى، هر مسئولى، هر فرد حجگزارى، خود را در مقابل اين حركت عظيمِ دستهجمعى دنياى اسلام و امت اسلامى مسئول بشناسد». (ديدار كارگزاران حج/ 1389) در اين صورت است كه هر ساله جهان اسلام از بركات مادی و معنوی حج بهرهمند خواهد شد و گامهايی در جهت اعتلای امت اسلامی خواهد برداشت.
مسلمانان در اين گردهمايی عظيم میتوانند پيام روشنی به جنگافروزیها و زورگويیهای غرب بدهند؛ در حالیكه عدهای خود را حاكمان جهان و صدای ملتها میدانند، آحاد مسلمانان در اين كنگره عظيم حج بايد صدای خود را به گوش جهانيان برسانند و اعلام دارند، هر چند برخی حاكمان و دولتمردان كشورهای اسلامی هيزمكش جنگافروزی در منطقه شدهاند، اما مردم مسلمان هرگز تاب ديدن كشتار برادران و خواهران خود را به بهانههای واهی ندارند.
«دنيا مردمند، نه سياستمداران، نه فرماندهان زورگو، نه مستكبرين و متكبرين عالم ... بركات و خيرات در اين بدنه عظيم است و اراده آنهاست كه میتواند كوهها را جابهجا كند؛ حركت آنهاست كه میتواند ارزشهاى اسلامى را جهانگير و همهگير بكند. (ديدار كارگزاران حج/ 1388)
امروز بيداری ملتها و ظلم و جور مستكبران به امت اسلام بيش از پيش اهميت نگاه واقعی و عملی به مفاهيم حج را ضرورت میبخشد چرا كه «امروز دنياى اسلام احتياج به وحدت دارد. بايد يك صدا در دنياى اسلام بلند شود. اين است كه ميتواند جلو اين ستمِ بر مردم فلسطين را بگيرد؛ اين است كه ميتواند جلو دخالتهاى مستكبرانهى امريكا در خاورميانه و در كشورهاى اسلامى را بگيرد». (ديدار مسئولان و كارگزاران حج/ 1386)
