حجتالاسلام اسماعيل چراغی كوتيانی، مدرس حوزه و دانشگاههای قم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه زنجان، تأثير امام رضا(ع) بر فرهنگ ايران را تدريجی و گسترده ارزيابی كرد و گفت: با توجه به اينكه از زمان حضور امام رضا(ع) در ايران، بيش از هزار سال میگذرد، تأثيری كه اين شخصيت بزرگ بر فرهنگ اين كشور داشته بسيار گسترده است؛ چراكه اين حضرت توانست علاوه بر اينكه يكی از دانشمندان و عالمان بزرگ روزگار خود باشد، در قلب مردم عادی نيز نفوذ كند.
وی با تأكيد بر اينكه «امام رئوف» و «عالم آل محمد» از مهمترين القاب امام رضا(ع) است، بر وجوه برجسته شخصيت ايشان تأكيد كرد و افزود: يكی از شاخصههای امامان معصوم(ع) اين است كه هم میتوانند بر عامه مردم تأثيرگذار باشند و هم اينكه مورد توجه خواص و انديشمندان قرار میگيرند و امام رضا(ع) اين دو ويژگی برجسته را بهطور كامل در برخورد با اقشار گوناگون، به كار میبرد.
حجتالاسلام كوتيانی با تقسيمبندی تأثيرات امام رضا(ع) در ايران به دو دوران حيات و بعد از حيات، اين تأثيرات را متفاوت دانست و ابراز كرد: شخصيتهايی چون امام رضا(ع) 2 نوع تأثير در اطرافيان باقی میگذارند؛ دوره حيات و دوره بعد از حيات. هيچ شكی وجود ندارد كه دوره حيات ايشان كه مربوط به دورههای مسافرت ايشان از مدينه به مرو بود، بيشترين تأثيرات فرهنگی را در شهرهای بين مسير باقی گذاشت و مردم اين شهرها زمانیكه متوجه حضور اين امام میشدند، محبت فراوانی از خود بروز میدادند.
وی اوج جريانسازی امام رضا(ع) را در حديث «سلسلةالذهب» ذكر كرد و گفت: حديث «سلسةالذهب» نشانگر معيار و مبنای اعتقاد ما به امامت است و علاقهای كه ايرانيان به اهل بيت(ع) دارند، در زمان ايشان مؤكد شده است؛ در حديث «سلسلةالذهب» كلمه «الله» دژ مستحكمی است كه هر كس وارد آن شود رستگار میشود و اين حديث كه به زنجير طلا معروف است، از پيامبر اكرم(ص) نقل شده و چون بهصورت سلسلهوار توسط ائمه معصوم(ع) نقل شده است، از تأثيرگذارترين احاديث در حوزه علاقه به اهل بيت(ع) بهشمار میرود.
اين مدرس حوزه و دانشگاههای قم تأثيرگذاری امام رضا(ع) در منطقه خراسان بزرگ را انكارناپذير دانست و خاطرنشان كرد: بیترديد حضور امام رضا(ع) در منطقه خراسان، منشأ تأثيرات فرهنگی و سياسی ويژهای بر مردم اين سرزمين است و ايشان بودند كه توانستند با آشنايی و شناخت خراسان امامت حضرت علی (ع) را به اين سرزمين انتقال دهند.
حجتالاسلام كوتيانی با تأكيد بر دوران پس از شهادت امام رضا(ع)، تأثيرات پس از حيات ايشان را بسيار مؤثر عنوان كرد و يادآور شد: وجود مبارك امام هشتم(ع) در شهر مشهد از زمان شهادت ايشان تاكنون، ويژگی معنوی خاصی به كشور ما بخشيده است و علاقهمندان ايشان از گذشته تا به امروز ارادت خاص خود را نسبت به ايشان ابراز كردهاند و با توجه به اينكه در حال حاضر شناخت مردم نسبت به اين شخصيت بزرگ كاملتر شده است بهطور قطع تعداد علاقهمندان ايشان نيز افزايش يافته است.
اين كارشناس مسائل مذهبی با اشاره به دانش وافر اين امام بزرگوار، ايشان را يكی از معصومينی دانست كه توانست تشيع را به معنای واقعی به مردم عادی ايران بشناساند و اضافه كرد: محوريت اصلی شخصيت امام رضا(ع) علاوه بر رأفت و مهربانی ذاتی ايشان، دانش وافرشان در زمينههای گوناگون علمی بود، به همين دليل ايشان را «عالم آل محمد(ص)» میناميدند و از آنجاییكه هر كدام از اين نامها مصاديقی از انوار الهی هستند، امام رضا(ع) مظهری از دانش الهی بود.
حجتالاسلام كوتيانی تجمع صاحبان فكر و انديشه و برپايی مناظرات گوناگون در دوره خلافت مأمون را يادآور شد و امام رضا(ع) را مسلط بر انديشههای مذاهب مختلف معرفی كرد و گفت: در دوره خلافت مأمون صاحبان انديشههای مختلف از اديان گوناگون مناظراتی را ترتيب میدادند كه امام رضا(ع) نيز در آنها شركت میكرد و به گفته اين افراد كه گاهاً مسلمان نيز نبودند، دانش امام هشتم(ع) به دين ايشان بيش از دانش خود اين افراد بود.
وی در پايان ضمن تأكيد بر جهاد علمی در جامعه كنونی، جوانان را به تأسی از اين امام انديشمند توصيه و خاطرنشان كرد: جوانان ما بايد از چشمه علم امام رضا(ع) استفاده كنند؛ چراكه ساختن جامعه علمی نيازمند «جهاد علمی» است و برای نايل شدن به اين امر مهم، بايد بر ويژگیهای علمی و دانش بیمنتهای ايشان تكيه كنيم.