بايدها و نبايدهای جشنوارههای قرآنی در دانشگاهها
گروه فعاليتهای قرآنی: برای آسيبشناسی فعاليتهای قرآنی موجود ابتدا جشنوارههای قرآنی و مسابقات قرآن در دانشگاهها مورد بازبينی و بازنگری قرار گيرد، زيرا در شرايط كنونی وقتی از جشنواره و مسابقه قرآنی و يا حتی فعاليتهای قرآنی در دانشگاه سخن به ميان میآيد، ذهنها متوجه مسابقه روخوانی و حفظ قرآن میشود.
يكی از آثار و بركات نظام مقدس جمهورس اسلامی، رويكرد جديد جامعه دينی به قرآن و جاری سازی آموزههای حياتآفرين آن در متن زندگی است، اين رويكرد سبب شده كه ميزان برگزاری جلسات قرآن در مساجد و محافل مذهبی و شركت مستمر علاقهمندان و مشتاقان به فرهنگ و معارف قرآن در مسابقات و جشنوارههای قرآنی به صورت فزايندهای افزايش يابد.
اين حركت رو به رشد حركتهای تاثيرگذاری در مجامع علمی، آموزشی و پژوهشی ايجاد كرد كه حاصل آن مشاركت علاقهمندان بیشمار در مباحث مربوط به قرائت، حفظ، مفاهيم و تفسير قرآن است، در حال حاضر كه بيش از سه دهه از استقرار جمهوری اسلامی در كشور اهل بيتی ايران میگذرد، وقت آن رسيده كه متخصصان علوم قرآنی و مديران اين نظام مقدس با هدف اصلاح ساختاری نگاهی انتقادی به روند رو به افزايش مسابقات و جشنوارههای قرآنی داشته باشند.
اين امر موجب میشود كه با كشف ضعفهای موجود و تقويت نقاط قوت به هندسه فكری بنيانگذار انقلاب اسلامی حضرت امام خمينی(قدس سرهالشريف) و رهنمودهای نشاط آفرين مقام معظم رهبری حضرت آيتالله خامنهای(مدظله العالی) در امر گسترش فرهنگ حياتبخش قرآن كريم و ارتقای ايران به كشوری توسعه يافته با هويتی اسلامی انقلابی كه با تمسك به قرآن و عترت(ع) از ايمان و عمل صالح برخوردار شد، دست يابيم.
اين اصلاح ساختاری به ويژه در فضای دانشگاهها امری حائز اهميت دارد، زيرا كه به نظر میرسد يكی از موسسات و نهادهای اثرگذار در جامعه كه میتواند جريانسازی كند و فضای عمومی جامعه را تحت تاثير قرار دهد، فضای دانشگاهی است كه مركز تجمع نخبگان كشور اعم از استادان، دانشجويان و كاركنان فرهيخته است.
خوشبختانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با تدوين منشور توسعه فرهنگ قرآنی نخستين سند جامع راهبردی امور قرآنی كشور را به تصويب رسانده كه بر اساس ماده هفت اين سند كميسيونهای تخصصی در حوزههای آموزش عمومی، آموزشهای پژوهشی و تبليغ و ترويج قرآنی، با هدف ايجاد هماهنگی بين دستگاههای مرتبط با هر حوزه پيشبينی شده است.
از آنجا كه لازم است زيرساخت هر گونه تحول در برنامههای جاری در دانشگاه تنظيم و مهندسی شود، كمسيون توسعه پژوهش و آموزشهای قرآنی در وزارت علوم، تحقيقات و فناوری با حضور مشاركت حوزههای علميه و مراكز آموزشهای تشكيل شده كه شخص وزير علوم به عنوان رئيس كميسيون تعيين شده است و به نظر میرسد اين كميسيون مهمترين كاركرد و ماموريتش در محور اصلی قابل تعريف است.
تداوم پژوهش و آموزش فرهنگ قرآنی در دانشگاه كه در اين جهت حمايت از فعاليتهای قرآنی دانشگاه كه در دفتر نهاد نمايندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها راهكار مناسبی برای تحقق اين امر است،
انجام پژوهشهای ميدانی در جهت آسيبشناسی فعاليتهای قرآنی موجود در جهت كارايی و اثربخشی فعاليتهای قرآنی در اين راستا لازم است كه ابتدا جشنوارههای قرآنی و مسابقات قرآنی در دانشگاهها مورد بازبينی و بازنگری قرار گيرد، زيرا در شرايط كنونی وقتی از جشنواره و مسابقه قرآنی و يا حتی فعاليتهای قرآنی در دانشگاه سخن به ميان میآيد، ذهنها متوجه مسابقه روخوانی و حفظ قرآن میشود.
البته هم دانشگاهها و هم ساير مراكز علمی، آموزشی و تبليغی كه به فعاليتهای قرآنی میپردازند، در هنگام برگزاری مسابقات در كنار قرائت و حفظ قرآن به رشتههای مفاهيم و تفسير هم عنايت میكنند، اما به نظر میرسد اين رويكرد همچنان از ضعف در كارآمدی برخوردار است. در حقيقت كميسيون توسعه پژوهش و آموزش عالی بايد به سمت و سوی حركت كند كه در آيندهای نزديك شاهد ارائه طرح جديدی از جشنوارهها و مسابقات قرآنی در دانشگاه باشيم كه وقتی استاد و يا دانشجويی در فعاليتهای قرآنی به صورت رقابتی حضور میيابد، صرفاً در حوزه قرائت و روخوانی قرآن و يا حتی حفظ قرآن تبحر نداشته باشد.
اين وضعيت بايد به گونهای باشد كه همزمان در حوزه قرائت، ترجمه، مفاهيم و تفسير آيات به صورت تركيبی و نه به صورت جداگانه و جزيرهای ورود پيدا كند، به عبارت ديگر دانشگاهها بايد به گونهای برنامهريزی كنند كه هر يك از استادان و دانشجويان علاقهمند بتوانند همزمان از برنامه قرآنی كه به صورت تركيبی اجرا میشوند، بهرهمند شوند.
اين افراد نبايد مثلاً فقط در صوت قرآن و يا حفظ آيات آموزش ببينند، بلكه روخوانی و درستخوانی، زيباخوانی، حفظ، ترجمه، مفاهيم و تفسير با هم تركيب شوند و جشنوارههای دانشگاهی از وضعيت فعلی كه بيشتر در حيطه قرائت همراه با صوت به روش تحقيق و يا به روش ترتيل و همان گونه حفظ قرآن فعاليت میشود، خارج شود و برگزيدگان جشنوارهها و مسابقات قرآنی از ميان كسانی معرفی شوند كه در همه حوزهها، بلكه با اولويت آشنايی به ترجمه و تفسير از تبحر و توانمندی كافی برخوردار باشند، گذری بر رهنمودهای مستمر مقام معظم رهبری در پرداختن به امر قرآن و تاكيد پيوسته ايشان به امر توجه به معنای آيات و تدبر در معانی قرآن اين ضرورت را به خوبی نمايان میسازد.
عبدالمجيد طالبتاش
اين حركت رو به رشد حركتهای تاثيرگذاری در مجامع علمی، آموزشی و پژوهشی ايجاد كرد كه حاصل آن مشاركت علاقهمندان بیشمار در مباحث مربوط به قرائت، حفظ، مفاهيم و تفسير قرآن است، در حال حاضر كه بيش از سه دهه از استقرار جمهوری اسلامی در كشور اهل بيتی ايران میگذرد، وقت آن رسيده كه متخصصان علوم قرآنی و مديران اين نظام مقدس با هدف اصلاح ساختاری نگاهی انتقادی به روند رو به افزايش مسابقات و جشنوارههای قرآنی داشته باشند.
اين امر موجب میشود كه با كشف ضعفهای موجود و تقويت نقاط قوت به هندسه فكری بنيانگذار انقلاب اسلامی حضرت امام خمينی(قدس سرهالشريف) و رهنمودهای نشاط آفرين مقام معظم رهبری حضرت آيتالله خامنهای(مدظله العالی) در امر گسترش فرهنگ حياتبخش قرآن كريم و ارتقای ايران به كشوری توسعه يافته با هويتی اسلامی انقلابی كه با تمسك به قرآن و عترت(ع) از ايمان و عمل صالح برخوردار شد، دست يابيم.
اين اصلاح ساختاری به ويژه در فضای دانشگاهها امری حائز اهميت دارد، زيرا كه به نظر میرسد يكی از موسسات و نهادهای اثرگذار در جامعه كه میتواند جريانسازی كند و فضای عمومی جامعه را تحت تاثير قرار دهد، فضای دانشگاهی است كه مركز تجمع نخبگان كشور اعم از استادان، دانشجويان و كاركنان فرهيخته است.
خوشبختانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با تدوين منشور توسعه فرهنگ قرآنی نخستين سند جامع راهبردی امور قرآنی كشور را به تصويب رسانده كه بر اساس ماده هفت اين سند كميسيونهای تخصصی در حوزههای آموزش عمومی، آموزشهای پژوهشی و تبليغ و ترويج قرآنی، با هدف ايجاد هماهنگی بين دستگاههای مرتبط با هر حوزه پيشبينی شده است.
از آنجا كه لازم است زيرساخت هر گونه تحول در برنامههای جاری در دانشگاه تنظيم و مهندسی شود، كمسيون توسعه پژوهش و آموزشهای قرآنی در وزارت علوم، تحقيقات و فناوری با حضور مشاركت حوزههای علميه و مراكز آموزشهای تشكيل شده كه شخص وزير علوم به عنوان رئيس كميسيون تعيين شده است و به نظر میرسد اين كميسيون مهمترين كاركرد و ماموريتش در محور اصلی قابل تعريف است.
تداوم پژوهش و آموزش فرهنگ قرآنی در دانشگاه كه در اين جهت حمايت از فعاليتهای قرآنی دانشگاه كه در دفتر نهاد نمايندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها راهكار مناسبی برای تحقق اين امر است،
انجام پژوهشهای ميدانی در جهت آسيبشناسی فعاليتهای قرآنی موجود در جهت كارايی و اثربخشی فعاليتهای قرآنی در اين راستا لازم است كه ابتدا جشنوارههای قرآنی و مسابقات قرآنی در دانشگاهها مورد بازبينی و بازنگری قرار گيرد، زيرا در شرايط كنونی وقتی از جشنواره و مسابقه قرآنی و يا حتی فعاليتهای قرآنی در دانشگاه سخن به ميان میآيد، ذهنها متوجه مسابقه روخوانی و حفظ قرآن میشود.
البته هم دانشگاهها و هم ساير مراكز علمی، آموزشی و تبليغی كه به فعاليتهای قرآنی میپردازند، در هنگام برگزاری مسابقات در كنار قرائت و حفظ قرآن به رشتههای مفاهيم و تفسير هم عنايت میكنند، اما به نظر میرسد اين رويكرد همچنان از ضعف در كارآمدی برخوردار است. در حقيقت كميسيون توسعه پژوهش و آموزش عالی بايد به سمت و سوی حركت كند كه در آيندهای نزديك شاهد ارائه طرح جديدی از جشنوارهها و مسابقات قرآنی در دانشگاه باشيم كه وقتی استاد و يا دانشجويی در فعاليتهای قرآنی به صورت رقابتی حضور میيابد، صرفاً در حوزه قرائت و روخوانی قرآن و يا حتی حفظ قرآن تبحر نداشته باشد.
اين وضعيت بايد به گونهای باشد كه همزمان در حوزه قرائت، ترجمه، مفاهيم و تفسير آيات به صورت تركيبی و نه به صورت جداگانه و جزيرهای ورود پيدا كند، به عبارت ديگر دانشگاهها بايد به گونهای برنامهريزی كنند كه هر يك از استادان و دانشجويان علاقهمند بتوانند همزمان از برنامه قرآنی كه به صورت تركيبی اجرا میشوند، بهرهمند شوند.
اين افراد نبايد مثلاً فقط در صوت قرآن و يا حفظ آيات آموزش ببينند، بلكه روخوانی و درستخوانی، زيباخوانی، حفظ، ترجمه، مفاهيم و تفسير با هم تركيب شوند و جشنوارههای دانشگاهی از وضعيت فعلی كه بيشتر در حيطه قرائت همراه با صوت به روش تحقيق و يا به روش ترتيل و همان گونه حفظ قرآن فعاليت میشود، خارج شود و برگزيدگان جشنوارهها و مسابقات قرآنی از ميان كسانی معرفی شوند كه در همه حوزهها، بلكه با اولويت آشنايی به ترجمه و تفسير از تبحر و توانمندی كافی برخوردار باشند، گذری بر رهنمودهای مستمر مقام معظم رهبری در پرداختن به امر قرآن و تاكيد پيوسته ايشان به امر توجه به معنای آيات و تدبر در معانی قرآن اين ضرورت را به خوبی نمايان میسازد.
عبدالمجيد طالبتاش
