قرآن گوش دهيد و درمان شويد!
اضطراب، استرس، ناآرامی، افسردگی و ده ها امراض روحی ديگر، از جمله معضلاتی بوده و هستند كه در هر عصری گريبان گير افراد بشر بوده است. در اين ميان، معدود افرادی را شايد بتوان يافت كه اسير يكی از اين حالات نباشند. از اين رو پزشكان و محققان و حتی عالمان دينی هر يك سعی در درمان و ارائه ی راهكارهايی برای اين گونه موارد داشته و دارند.
آدرس عكس خبر: http://harfeto.ir/sites/default/files/720.jpg?1380858388
اضطراب، استرس، ناآرامی، افسردگی و ده ها امراض روحی ديگر، از جمله معضلاتی بوده و هستند كه در هر عصری گريبان گير افراد بشر بوده است. در اين ميان، معدود افرادی را شايد بتوان يافت كه اسير يكی از اين حالات نباشند. از اين رو پزشكان و محققان و حتی عالمان دينی هر يك سعی در درمان و ارائه ی راهكارهايی برای اين گونه موارد داشته و دارند.
بهترين فرمولی كه شايد در دهه ی اخير به طور علمی و تجربی برای همگان با انجام يكسری آزمايشات، آشكار شد، اين بود كه، اصوات در ايجاد آرامش و رفع اضطراب از انسان ها بسيار می تواند تاثير گذار باشد.
پروفسور « ماسارو ايموتو» (Masaru Emoto) كه يك محقق ژاپنی هست، يكی از اين افراد است، كه با انجام يك سری آزمايشات و ايجاد صوت های مختلف بر روی آب، و با انجماد سريع آب، متوجه ی اين مطلب شد كه اصوات با توجه به خصوصياتی كه دارند، هر يك اثر خاص بر خود را بر مولكول های آب می گذارند، كه البته در كشور خودمان نيز آزمايشات مشابه اين آزمايش نيز انجام گرفت.
از جمله ی اصواتی كه در اين آزمايش بر روی مولكول آب، امتحان شد، صوت قرآن بود.
محققان متوجه اين امر شدند، زمانی كه صوت قرآن بر آب پخش می شود مولكول های آب، در بهترين و منظم ترين حالت ممكن قرار می گيرند، به طوری كه هيچ يك از اصوات قادر به چنين اثری نيستند.
از آنجا كه دو سوم از بدن انسان، را آب تشكيل داده، تاثير گذاری آن بر انسان نيز مشهود است.
با علنی شدن نتايج اين آزمايش بود كه معنای اين آيه بصورت كامل تری برای ما مسلمانان مشخص شد:
« وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُۆْمِنِينَ وَلاَ یَزِيدُ الظَّالِمِينَ إَلاَّ خَسَارًا [الإسراء : ۸۲] و از قرآن آنچه را كه براى مۆمنين شفا و رحمت است فرو مىفرستيم (شفا از امراض معنوى و اجتماعى) و بر ستمكاران جز زيان (روحى و اجتماعى) نمىافزايد.»
دو نكته ی مهم در اين آيه:
نكته ی اول:
همانطور كه در آيه ی شريفه نيز به آن اشاره شده است؛ قرآن كريم از هر جهت شفاء برای مومنين است، از سويی به واسطه ی استدلال های آن، ركود فكری افراد را شفا می دهد و از سويی موعظه های آن، قساوت قلب را و از سوی ديگر آهنگ و فصاحتش سبب زدودن اضطراب و افسردگی می گردد.[برگرفته از تفاسير نور و نمونه]
پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله:هر كس قرآن را بشنود ، خداوند به ازاى هر حرفى ، يك حسنه براى او مىنويسد و در زمره كسانى كه قرآن مىخوانند و [از درجات و پلّههاى بهشت ]بالا مىروند، محشور مىگردد
نكته ی دوم:
شفا بودن قرآن فقط برای كسانی است كه ايمان آورده و جزء ظالمين نباشند؛ كه البته ميزان ايمان شنونده ی آن نيز، در ميزان كسب آرامش از قرآن كريم بسيار موثر است و همچنين عدم ايمان به آن نيز نتيجه ی عكس می دهد:
«إِنَّمَا الْمُۆْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ [ انفال/۲] مۆمنان تنها كسانى هستند كه چون ياد خدا به ميان آيد دلهايشان مىترسد، و چون آيات او بر آنان خوانده شود بر ايمانشان مىافزايد، و همواره بر پروردگارشان توكّل مىكنند.»
و در مقابل كسانی كه ايمان به خدا ندارند هيچ بهره و آرامش و افزايش ايمانی را از استماع آيات نخواهند داشت:
«وَ إِذَا مَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُم مَّن یَقُولُ أَیُّكُمْ زَادَتْهُ هَـذِهِ إِيمَانًا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَ هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ [توبه/۱۲۴] و چون سورهاى نازل شود برخى از آنها (از منافقان به عنوان استهزا) گويند: اين سوره بر ايمان كدام يك از شما افزود؟ (بگو) اما كسانى كه ايمان آوردهاند بر ايمان آنها افزود و آنها (از دريافت تحفه نو آسمانى) شادمانى مىكنند.»
آداب گوش دادن به قرآن
وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ : و چون قرآن خوانده شود بدان گوش فرا دهيد و خاموش باشيد، باشد كه مشمول رحمت شويد.( الأعراف : ۲۰۴)
در مورد واژه «أَنْصِتُوا» گفته اند كه از ماده «اِنْصات» به معنى سكوت توأم با گوش فرا دادن است.
اين آيه چنان چه از ظاهرش استفاده می شود، كلی است يعنی هرگاه قرآن تلاوت شود، بايد انسان سكوت كند و به آن گوش بدهد تا حقايق و نصايحش را درك نمايد و از آن بهره گيرد.
برخی از راويان اهل سنت و برخی مفسران شيعی نيز، سكوت را مخصوص نماز می دانند و روايت هايی در شان نزول آيه نقل می كنند كه ضرورت سكوت كردن و گوش دادن به قرآن در هنگام برپايی نماز را می رساند، ولی از ظاهر آيه چنين ويژگی برنمی آيد، گو اين كه در مجمع البيان از امام صادق عليه السلام روايتی نقل كرده است كه كلی بودن اين امر ارشادی را میرساند. آن حضرت چنين می فرمايد:
«یَجِبُ الاِنْصاتُ لِلْقُرْآنِ فِى الصَّلوةِوَ فِى غَیْرِها وَ اِذْا قُرِءَ عِنْدَكَ الْقُرْآنُ وَجَبَ عَلَیْكَ الاِنْصاتُ وَ الاِسْتِماعُ: «واجب است در نماز و غير نماز به هنگام شنيدن قرآن سكوت و استماع كرد و هنگامى كه نزد تو قرآن خوانده شود، سكوت كردن و گوش فرا دادن لازم است».( تفسير «برهان»، جلد ۲، صفحه ۵۷)
به هر حال آنچه مسلم است بايد مسلمانان در هنگام شنيدن آيات قرآن، هم به احترام كلام خدا و هم برای شنيدن و استفاده كردن و احكام الهی را در زندگی خود پياده كردن و از نصايح قرآن بهره بردن، سكوت كنند و پيام خدا را با گوش جان بشنوند كه هيچ سخنی شيرين تر و دلرباتر و زيباتر و مفيدتر و مقدس تر و ارزشمندتر و شيواتر و موثر از سخن خدا نيست.
امام زين العابدين و امام صادق عليهما السلام: هر كس يك حرف از كتاب خداوند عزّ وجلّ را بدون آن كه بخواند، گوش كند، خداوند براى او يك نيكى مىنويسد و يك بدى را از او مىزدايد و او را يك درجه بالا مىبرد.
ثواب شنيدن قرآن
پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: سوگند به آن كه جانم در دست اوست، شنيدن يك آيه از كتاب خدا، اجرش بيشتر از صدقه دادن به اندازه صُبَير (۱) است.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: قارى قرآن و شنونده، پاداش يكسان دارند.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: هر كس به يك آيه از كتاب خداوند متعال گوش دهد ، برايش ثوابى دو چندان نوشته مىشود.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: خداوند، از شنونده قرآن، بلاى دنيا را دور مىكند و از قارى قرآن، بلاى آخرت را.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: هر كس قرآن را بشنود، خداوند به ازاى هر حرفى، يك حسنه براى او مىنويسد و در زمره كسانى كه قرآن مىخوانند و [از درجات و پلّههاى بهشت ] بالا مىروند، محشور مىگردد.
- امام على عليه السلام: هر كس به يك آيه از قرآن گوش دهد، برايش بهتر از آن است كه به اندازه ثَبير (۲) به او طلا داده شود.
-امام زين العاسبدين و امام صادق عليهماالسلام: هر كس يك حرف از كتاب خداوند عزّوجلّ را بدون آن كه بخواند، گوش كند ، خداوند براى او يك نيكى مىنويسد و يك بدى را از او مىزدايد و او را يك درجه بالا مىبرد. (كتاب شناختنامه قرآن برپايه قرآن و حديث ، ج۳ ، ص۲۸۷ )
پی نوشت ها:
۱٫صُبَير: از بزرگترين كوههاى يمن .
۲٫ثَبير: كوه معروفى در مكّه .
اضطراب، استرس، ناآرامی، افسردگی و ده ها امراض روحی ديگر، از جمله معضلاتی بوده و هستند كه در هر عصری گريبان گير افراد بشر بوده است. در اين ميان، معدود افرادی را شايد بتوان يافت كه اسير يكی از اين حالات نباشند. از اين رو پزشكان و محققان و حتی عالمان دينی هر يك سعی در درمان و ارائه ی راهكارهايی برای اين گونه موارد داشته و دارند.
بهترين فرمولی كه شايد در دهه ی اخير به طور علمی و تجربی برای همگان با انجام يكسری آزمايشات، آشكار شد، اين بود كه، اصوات در ايجاد آرامش و رفع اضطراب از انسان ها بسيار می تواند تاثير گذار باشد.
پروفسور « ماسارو ايموتو» (Masaru Emoto) كه يك محقق ژاپنی هست، يكی از اين افراد است، كه با انجام يك سری آزمايشات و ايجاد صوت های مختلف بر روی آب، و با انجماد سريع آب، متوجه ی اين مطلب شد كه اصوات با توجه به خصوصياتی كه دارند، هر يك اثر خاص بر خود را بر مولكول های آب می گذارند، كه البته در كشور خودمان نيز آزمايشات مشابه اين آزمايش نيز انجام گرفت.
از جمله ی اصواتی كه در اين آزمايش بر روی مولكول آب، امتحان شد، صوت قرآن بود.
محققان متوجه اين امر شدند، زمانی كه صوت قرآن بر آب پخش می شود مولكول های آب، در بهترين و منظم ترين حالت ممكن قرار می گيرند، به طوری كه هيچ يك از اصوات قادر به چنين اثری نيستند.
از آنجا كه دو سوم از بدن انسان، را آب تشكيل داده، تاثير گذاری آن بر انسان نيز مشهود است.
با علنی شدن نتايج اين آزمايش بود كه معنای اين آيه بصورت كامل تری برای ما مسلمانان مشخص شد:
« وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاء وَرَحْمَةٌ لِّلْمُۆْمِنِينَ وَلاَ یَزِيدُ الظَّالِمِينَ إَلاَّ خَسَارًا [الإسراء : ۸۲] و از قرآن آنچه را كه براى مۆمنين شفا و رحمت است فرو مىفرستيم (شفا از امراض معنوى و اجتماعى) و بر ستمكاران جز زيان (روحى و اجتماعى) نمىافزايد.»
دو نكته ی مهم در اين آيه:
نكته ی اول:
همانطور كه در آيه ی شريفه نيز به آن اشاره شده است؛ قرآن كريم از هر جهت شفاء برای مومنين است، از سويی به واسطه ی استدلال های آن، ركود فكری افراد را شفا می دهد و از سويی موعظه های آن، قساوت قلب را و از سوی ديگر آهنگ و فصاحتش سبب زدودن اضطراب و افسردگی می گردد.[برگرفته از تفاسير نور و نمونه]
پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله:هر كس قرآن را بشنود ، خداوند به ازاى هر حرفى ، يك حسنه براى او مىنويسد و در زمره كسانى كه قرآن مىخوانند و [از درجات و پلّههاى بهشت ]بالا مىروند، محشور مىگردد
نكته ی دوم:
شفا بودن قرآن فقط برای كسانی است كه ايمان آورده و جزء ظالمين نباشند؛ كه البته ميزان ايمان شنونده ی آن نيز، در ميزان كسب آرامش از قرآن كريم بسيار موثر است و همچنين عدم ايمان به آن نيز نتيجه ی عكس می دهد:
«إِنَّمَا الْمُۆْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ [ انفال/۲] مۆمنان تنها كسانى هستند كه چون ياد خدا به ميان آيد دلهايشان مىترسد، و چون آيات او بر آنان خوانده شود بر ايمانشان مىافزايد، و همواره بر پروردگارشان توكّل مىكنند.»
و در مقابل كسانی كه ايمان به خدا ندارند هيچ بهره و آرامش و افزايش ايمانی را از استماع آيات نخواهند داشت:
«وَ إِذَا مَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُم مَّن یَقُولُ أَیُّكُمْ زَادَتْهُ هَـذِهِ إِيمَانًا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَ هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ [توبه/۱۲۴] و چون سورهاى نازل شود برخى از آنها (از منافقان به عنوان استهزا) گويند: اين سوره بر ايمان كدام يك از شما افزود؟ (بگو) اما كسانى كه ايمان آوردهاند بر ايمان آنها افزود و آنها (از دريافت تحفه نو آسمانى) شادمانى مىكنند.»
آداب گوش دادن به قرآن
وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ لَهُ وَأَنصِتُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ : و چون قرآن خوانده شود بدان گوش فرا دهيد و خاموش باشيد، باشد كه مشمول رحمت شويد.( الأعراف : ۲۰۴)
در مورد واژه «أَنْصِتُوا» گفته اند كه از ماده «اِنْصات» به معنى سكوت توأم با گوش فرا دادن است.
اين آيه چنان چه از ظاهرش استفاده می شود، كلی است يعنی هرگاه قرآن تلاوت شود، بايد انسان سكوت كند و به آن گوش بدهد تا حقايق و نصايحش را درك نمايد و از آن بهره گيرد.
برخی از راويان اهل سنت و برخی مفسران شيعی نيز، سكوت را مخصوص نماز می دانند و روايت هايی در شان نزول آيه نقل می كنند كه ضرورت سكوت كردن و گوش دادن به قرآن در هنگام برپايی نماز را می رساند، ولی از ظاهر آيه چنين ويژگی برنمی آيد، گو اين كه در مجمع البيان از امام صادق عليه السلام روايتی نقل كرده است كه كلی بودن اين امر ارشادی را میرساند. آن حضرت چنين می فرمايد:
«یَجِبُ الاِنْصاتُ لِلْقُرْآنِ فِى الصَّلوةِوَ فِى غَیْرِها وَ اِذْا قُرِءَ عِنْدَكَ الْقُرْآنُ وَجَبَ عَلَیْكَ الاِنْصاتُ وَ الاِسْتِماعُ: «واجب است در نماز و غير نماز به هنگام شنيدن قرآن سكوت و استماع كرد و هنگامى كه نزد تو قرآن خوانده شود، سكوت كردن و گوش فرا دادن لازم است».( تفسير «برهان»، جلد ۲، صفحه ۵۷)
به هر حال آنچه مسلم است بايد مسلمانان در هنگام شنيدن آيات قرآن، هم به احترام كلام خدا و هم برای شنيدن و استفاده كردن و احكام الهی را در زندگی خود پياده كردن و از نصايح قرآن بهره بردن، سكوت كنند و پيام خدا را با گوش جان بشنوند كه هيچ سخنی شيرين تر و دلرباتر و زيباتر و مفيدتر و مقدس تر و ارزشمندتر و شيواتر و موثر از سخن خدا نيست.
امام زين العابدين و امام صادق عليهما السلام: هر كس يك حرف از كتاب خداوند عزّ وجلّ را بدون آن كه بخواند، گوش كند، خداوند براى او يك نيكى مىنويسد و يك بدى را از او مىزدايد و او را يك درجه بالا مىبرد.
ثواب شنيدن قرآن
پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: سوگند به آن كه جانم در دست اوست، شنيدن يك آيه از كتاب خدا، اجرش بيشتر از صدقه دادن به اندازه صُبَير (۱) است.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: قارى قرآن و شنونده، پاداش يكسان دارند.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: هر كس به يك آيه از كتاب خداوند متعال گوش دهد ، برايش ثوابى دو چندان نوشته مىشود.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: خداوند، از شنونده قرآن، بلاى دنيا را دور مىكند و از قارى قرآن، بلاى آخرت را.
-پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله: هر كس قرآن را بشنود، خداوند به ازاى هر حرفى، يك حسنه براى او مىنويسد و در زمره كسانى كه قرآن مىخوانند و [از درجات و پلّههاى بهشت ] بالا مىروند، محشور مىگردد.
- امام على عليه السلام: هر كس به يك آيه از قرآن گوش دهد، برايش بهتر از آن است كه به اندازه ثَبير (۲) به او طلا داده شود.
-امام زين العاسبدين و امام صادق عليهماالسلام: هر كس يك حرف از كتاب خداوند عزّوجلّ را بدون آن كه بخواند، گوش كند ، خداوند براى او يك نيكى مىنويسد و يك بدى را از او مىزدايد و او را يك درجه بالا مىبرد. (كتاب شناختنامه قرآن برپايه قرآن و حديث ، ج۳ ، ص۲۸۷ )
پی نوشت ها:
۱٫صُبَير: از بزرگترين كوههاى يمن .
۲٫ثَبير: كوه معروفى در مكّه .
