مقابله با مخاطبگريزی و راهكارهای ارتقای جذب مخاطب در مؤسسات قرآنی/77
استحكام روش و ابتنای به اطلاعات؛ عامل ماندگاری مخاطب در مؤسسات قرآنی
گروه مؤسسات قرآنی مردمنهاد: قول بدون علم، تكليف ما لايطاق و دوگانگی عمل و گفتار سه عنصر اساسی در دلزدگی افراد از مقوله دين است؛ اين موضوع در آموزشهای دينی خصوصا آموزش قرآن از اهميت فوقالعادهای برخوردار است.
محمدحسين فريدونی، عضو هيئت مديره تشكلهای قرآنی كشور در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، در بخش اول سخنان خود در رابطه با معيارها و ملاكهای لازم جهت دريافت مجوز فعاليت مؤسسه و مركز قرآنی، گفت: قبل از تبيين ملاكها بايد رويكرد نظام در توسعه مؤسسات مردمی ـ قرآنی مشخص باشد كه اين رويكرد میتواند كمی يا كيفی و يا با اولويت هر يك تعيين شود.
وی در رابطه با اينكه در امر آموزش و ماندگاری فراگيران در كلاس نحوه تدوين و گزينش منابع آموزشی تا چه حد مهم است، تصريح كرد: ايجاد انگيزه برای تداوم اختياری آموزش، مسأله مهمی است كه بخشی از اين موضوع به طراحی كلان نظام اجتماعی و هنجارهای آن بازمیگردد.
فريدونی اظهار كرد: بخش دوم كه اهميت آن از بخش اول بيشتر است نظاممندی آموزش قرآن و افزايش بهرهوری آن است؛ افراد بايد حس كنند كه با كمترين هزينه فرصت، موفق به فراگيری آموزشهای كاربردی قرآنی شدهاند، هزينه فرصت حتی از هزينههای مادی مهمتر است.
وی در بخش دوم گفتوگوی خود با ايكنا در رابطه تأثيرگذاری تدوين و گزينش منابع آموزشی در ماندگاری فراگيران در كلاس بيان كرد: در گام اول بايد همه برنامههای موجود آموزش عمومی قرآن، در قالب علمی در برنامه درسی قرار گرفته و تحليل شوند.
فريدونی در ادامه اظهار كرد: اين كار نقاط قوت و ضعف اين برنامهها را تا حد مطلوبی برای كارشناسان و مجريان آموزش به نمايش میگذارد؛ گام بعدی اصلاح برنامهها و تعيين دقيق اهداف، اصول و رويكردهای آن با توجه به مبانی و نيازهاست.
عضو هيئت مديره تشكلهای قرآنی كشور افزود: گام سوم ارتقای منابع آموزش براساس مؤلفههای قبلی است، البته منظور اصلی از منابع، همان محتوای آموزش است كه در قالب يك رسانه آموزشی مثل كتاب، لوح، بستههای فرهنگی يا غيره ارائه میشود و همه اينها میتواند منجر به كاهش هزينه فرصت و احساس رضايت مخاطب شود.
وی در ادامه با اشاره به اينكه نيازسنجی مقدمه ضروری برنامه درسی است، اظهار كرد: كتاب درسی يك مؤلفه از هفت مؤلفه برنامه درسی است؛ اهداف، محتوا، روش، رسانه(مواد)، فضا، زمان و شيوه ارزشيابی هر يك از اهميت بهسزايی در برنامه درسی برخوردارند؛ بنابراين نيازسنجی ابتدا بايد سبب تعيين چه اهداف آموزشی و تربيتی برای مخاطبان اهميت دارد، پس از آن محتوا، روش و رسانه مثلا كتاب طراحی و تهيه شود.
فريدونی تصريح كرد: تشويق مصداق بشارت برای رسيدن به مقصد است، تشويق میتواند مادی يا معنوی باشد، دادن جوايز مناسب مادی به فراخور ويژگیها و نيازهای سنی و صنفی مخاطبان يكی از اين تشويقها است، مثلاً تخفيف در هزينههای جاری اقشار يا دادن پاداش حقوق به كارمندان میتواند مصداقهايی از آن باشد، اما بايد توجه كرد كه قبل از اين اقدامات، فرهنگسازی لازم و مقدمات آن انجام پذيرد، تا به عنوان يك ضد ارزش در فرهنگ عمومی جلوه نكند.
فريدونی با بيان اينكه مربی قرآن كار خدا و پيامبر(ص) او را انجام میدهد، گفت: هر چه مربی به صفات خدا و رسول او بيشتر اتصاف يابد، در كار خود موفقتر خواهد بود؛ علم، طهارت، استغنای از مردم، دلسوزی، مدارا، صبر، رحمت ويژگیهای ربانی است كه هر مربی خصوصا مربی قرآن بايد به ميزان ممكن به آن دست يابد، اين صفات موجب میشود كه دلهای مخاطبان و روح آنان تحت تأثير قرار گيرد و تعلقشان به مربی و موضوع درسی روز به روز زياد شود.
اين كارشناس قرآن افزود: روشهای آموزش هم بايد به نحوی طراحی و اجرای شوند كه جلوه دهنده همين صفات در فرآيند آموزش باشند؛ استحكام روش و ابتنای آن به اطلاعات واقعی يكی از اين جلوههاست كه اثر مهمی بر ذهن و عاطفه مخاطب دارد.
وی در رابطه با دلايل گريز قرآنآموزان از ادامه آموزش بيشتر گفت: قول بدون علم، تكليف ما لايطاق و دوگانگی عمل و گفتار سه عنصر اساسی در فراری دادن افراد از دين هستند، اين موضوع در آموزشهای دينی خصوصا آموزش قرآن از اهميت فوقالعادهای برخوردار است.
عضو هيئت مديره تشكلهای قرآنی كشور در پايان خاطرنشان كرد: من در كل معتقد به نظام توأمان تشويق و اجبار هستم، اين موضوع در مواردی مثل مربيان مدارس، ضرورت جدی میيابد و معلمان بايد به يادگيری و كسب توانمندیهای قرآنی الزام و به ازای كسب آن مورد تشوق مادی قرار گيرند.
وی در رابطه با اينكه در امر آموزش و ماندگاری فراگيران در كلاس نحوه تدوين و گزينش منابع آموزشی تا چه حد مهم است، تصريح كرد: ايجاد انگيزه برای تداوم اختياری آموزش، مسأله مهمی است كه بخشی از اين موضوع به طراحی كلان نظام اجتماعی و هنجارهای آن بازمیگردد.
فريدونی اظهار كرد: بخش دوم كه اهميت آن از بخش اول بيشتر است نظاممندی آموزش قرآن و افزايش بهرهوری آن است؛ افراد بايد حس كنند كه با كمترين هزينه فرصت، موفق به فراگيری آموزشهای كاربردی قرآنی شدهاند، هزينه فرصت حتی از هزينههای مادی مهمتر است.
وی در بخش دوم گفتوگوی خود با ايكنا در رابطه تأثيرگذاری تدوين و گزينش منابع آموزشی در ماندگاری فراگيران در كلاس بيان كرد: در گام اول بايد همه برنامههای موجود آموزش عمومی قرآن، در قالب علمی در برنامه درسی قرار گرفته و تحليل شوند.
فريدونی در ادامه اظهار كرد: اين كار نقاط قوت و ضعف اين برنامهها را تا حد مطلوبی برای كارشناسان و مجريان آموزش به نمايش میگذارد؛ گام بعدی اصلاح برنامهها و تعيين دقيق اهداف، اصول و رويكردهای آن با توجه به مبانی و نيازهاست.
عضو هيئت مديره تشكلهای قرآنی كشور افزود: گام سوم ارتقای منابع آموزش براساس مؤلفههای قبلی است، البته منظور اصلی از منابع، همان محتوای آموزش است كه در قالب يك رسانه آموزشی مثل كتاب، لوح، بستههای فرهنگی يا غيره ارائه میشود و همه اينها میتواند منجر به كاهش هزينه فرصت و احساس رضايت مخاطب شود.
وی در ادامه با اشاره به اينكه نيازسنجی مقدمه ضروری برنامه درسی است، اظهار كرد: كتاب درسی يك مؤلفه از هفت مؤلفه برنامه درسی است؛ اهداف، محتوا، روش، رسانه(مواد)، فضا، زمان و شيوه ارزشيابی هر يك از اهميت بهسزايی در برنامه درسی برخوردارند؛ بنابراين نيازسنجی ابتدا بايد سبب تعيين چه اهداف آموزشی و تربيتی برای مخاطبان اهميت دارد، پس از آن محتوا، روش و رسانه مثلا كتاب طراحی و تهيه شود.
فريدونی تصريح كرد: تشويق مصداق بشارت برای رسيدن به مقصد است، تشويق میتواند مادی يا معنوی باشد، دادن جوايز مناسب مادی به فراخور ويژگیها و نيازهای سنی و صنفی مخاطبان يكی از اين تشويقها است، مثلاً تخفيف در هزينههای جاری اقشار يا دادن پاداش حقوق به كارمندان میتواند مصداقهايی از آن باشد، اما بايد توجه كرد كه قبل از اين اقدامات، فرهنگسازی لازم و مقدمات آن انجام پذيرد، تا به عنوان يك ضد ارزش در فرهنگ عمومی جلوه نكند.
فريدونی با بيان اينكه مربی قرآن كار خدا و پيامبر(ص) او را انجام میدهد، گفت: هر چه مربی به صفات خدا و رسول او بيشتر اتصاف يابد، در كار خود موفقتر خواهد بود؛ علم، طهارت، استغنای از مردم، دلسوزی، مدارا، صبر، رحمت ويژگیهای ربانی است كه هر مربی خصوصا مربی قرآن بايد به ميزان ممكن به آن دست يابد، اين صفات موجب میشود كه دلهای مخاطبان و روح آنان تحت تأثير قرار گيرد و تعلقشان به مربی و موضوع درسی روز به روز زياد شود.
اين كارشناس قرآن افزود: روشهای آموزش هم بايد به نحوی طراحی و اجرای شوند كه جلوه دهنده همين صفات در فرآيند آموزش باشند؛ استحكام روش و ابتنای آن به اطلاعات واقعی يكی از اين جلوههاست كه اثر مهمی بر ذهن و عاطفه مخاطب دارد.
وی در رابطه با دلايل گريز قرآنآموزان از ادامه آموزش بيشتر گفت: قول بدون علم، تكليف ما لايطاق و دوگانگی عمل و گفتار سه عنصر اساسی در فراری دادن افراد از دين هستند، اين موضوع در آموزشهای دينی خصوصا آموزش قرآن از اهميت فوقالعادهای برخوردار است.
عضو هيئت مديره تشكلهای قرآنی كشور در پايان خاطرنشان كرد: من در كل معتقد به نظام توأمان تشويق و اجبار هستم، اين موضوع در مواردی مثل مربيان مدارس، ضرورت جدی میيابد و معلمان بايد به يادگيری و كسب توانمندیهای قرآنی الزام و به ازای كسب آن مورد تشوق مادی قرار گيرند.
