نشست تخصصی پيرامون كتاب «منهای فقر» علامه حكيمی/
جمع فقر و آموزههای دينی غيرممكن است
گروه اقتصاد: اگر كشوری اسلامی باشد، نمیتواند فقير باشد و اگر كشوری فقير است بايد در اسلامی بودن آن شك كرد؛ پس با اين حساب جمع فقر و آموزههای دينی امری غيرممكن و باطل است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، نشست تخصصی پيرامون كتاب «منهای فقر» علامه محمدرضا حكيمی شب گذشته،29 مهرماه، با حضور حجت الاسلام محمدرضا زائری، مدير مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی، سارا شريعتی، استاد جامعه شناسی، حسن سبحانی عضو هيئت علمی دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران و جمعی از اساتيد و علاقهمندان به موضوعات عدالت اجتماعی در مجتمع فرهنگی سرچشمه برگزار شد.
حسن سبحانی، عضو هيئت علمی دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران، به عنوان سخنران دوم نشست در رابطه با مسئله دين و فقر گفت:اين ادعا به حد فراوان از تريبونهای متعدد علیالخصوص از جانب كشورهای توسعهيافته به كشورهای اسلامی گفته میشود كه عمدهترين علل عقبماندگی جوامع اسلامی عنصر دين است و در مطالعات و تحقيقات زيادی اسلام عامل توسعهنيافتگی كشورهای اسلامی معرفی میشود، البته تحقيقات معدودی در زمينه اينكه اسلام مانع توسعه نيست و اتفاقاً عامل توسعه است، نيز انجام شده، اما در ادبيات غالب، مانع بودن اسلام برای توسعهيافتگی مطرح است و البته آنان اين ادعای خود را با وضعيت زنده امروز جوامع اسلامی تأييد میكنند.
اين صاحبنظر مسائل اقتصاد و توسعه در ادامه افزود: بررسی و تحقيق در آموزههای دين از جمله نگاهی به آثار استاد حكيمی، نشان میدهد كه «دين با فقر نمیسازد» اين عبارت به حدی در آيات و روايات گويا و شيوا است كه به صراحت میتوان بيان كرد اين جمله كه كشورهای اسلامی توسعه نيافتهاند و در فقر امكانات به سر میبرند و به دليل فقر امكانات شخصيتشان سلب میشود و آماده میشوند تا به تحميل فرهنگی و استبداد سياسی دچار شوند، از اساس رد شود و اين پاسخ مطرح شود كه اگر كشوری اسلامی باشد، نمیتواند فقير باشد و اگر كشوری فقير است بايد در اسلامی بودن آن شك كرد، پس با اين حساب جمع فقر و آموزههای دينی امری غيرممكن و باطل است.
سبحانی در ادامه افزود: اگر در جمهوری اسلامی ادبياتی از جنس ادبيات علامه حكيمی مورد توجه قرار میگيرد جدای از آميختگی آن به مفاهيم قرآنی كه دليلی بر جذابيت تاليفات است، اهميت موضوعات مطرح شده را نيز شامل میشود. به باور بنده در جمهوری اسلامی سازوكاری كه بايد تامين عدالت را نشانه میگرفت با مصالح و متغيرهای سرمايهداری پيگيری شد و نظام سياسی كه بر زبان ادعای مقابله با سرمايهداری میكرد عملا آموزههای سرمايهداری را به عنوان پشتوانه فكری خود برگزيد و غافل از اينكه دشمن در پس الفاظ زيبای سرمايهداری به استحاله الفاظ مبادرت كرده و بسياری از واژهها و الفاظ پيرامون عدالت به دليل ميانتهی بودن و برداشتهای شعاری به واقع نمیتواند اهداف متعالی عدالت را پشتيبانی كند.
وی در رابطه با تلاشهای صورت گرفته در زمينه تحقق عدالت در جامعه گفت: كم نبودند كسانی كه ربا و رباخواری در جامعه دينی را عامل درآمدها و لقمههای حرام و تبعات آن دانستند و در مسلخ معيارهای رسمی قربانی شدند و فاجعه اصلی اينكه اين اتفاق در سكوت برخی از انديشمندان و علما رخ داد؛ منظور از ساكتين كسانی هستند كه علامه حكيمی، در «منهای فقر» از مدارا و سكوتشان انتقاد میكند. فقر و تكاثر حاصل از فعاليتهای سرمايهدارانه در اقتصاد است و نمیتوان به راحتی اجازه فعاليت و تقويت ساز وكارهای مربوط به سرمايهداری را داد و بعد منتظر بود كه فقری نباشد.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران در پايان خاطر نشان كرد: در روزگار غربت دين بايد از هر فريادی به نفع دين حمايت كرد. باور اين مسئله سخت است كه ما امروز در روزگار حاكميت دين برای بيان آموزههای دين بزرگداشت گرفتهايم. ما حق داريم كه انتظار داشته باشيم كه حاكميت دينی اجتماع متدينين را به سيستمی از آموزه های دينی هدايت كند تا فقر كه مرگ اكبر و موجب سلب شخصيت فقير است، از بين برود.
حسن سبحانی، عضو هيئت علمی دانشكده اقتصاد دانشگاه تهران، به عنوان سخنران دوم نشست در رابطه با مسئله دين و فقر گفت:اين ادعا به حد فراوان از تريبونهای متعدد علیالخصوص از جانب كشورهای توسعهيافته به كشورهای اسلامی گفته میشود كه عمدهترين علل عقبماندگی جوامع اسلامی عنصر دين است و در مطالعات و تحقيقات زيادی اسلام عامل توسعهنيافتگی كشورهای اسلامی معرفی میشود، البته تحقيقات معدودی در زمينه اينكه اسلام مانع توسعه نيست و اتفاقاً عامل توسعه است، نيز انجام شده، اما در ادبيات غالب، مانع بودن اسلام برای توسعهيافتگی مطرح است و البته آنان اين ادعای خود را با وضعيت زنده امروز جوامع اسلامی تأييد میكنند.
اين صاحبنظر مسائل اقتصاد و توسعه در ادامه افزود: بررسی و تحقيق در آموزههای دين از جمله نگاهی به آثار استاد حكيمی، نشان میدهد كه «دين با فقر نمیسازد» اين عبارت به حدی در آيات و روايات گويا و شيوا است كه به صراحت میتوان بيان كرد اين جمله كه كشورهای اسلامی توسعه نيافتهاند و در فقر امكانات به سر میبرند و به دليل فقر امكانات شخصيتشان سلب میشود و آماده میشوند تا به تحميل فرهنگی و استبداد سياسی دچار شوند، از اساس رد شود و اين پاسخ مطرح شود كه اگر كشوری اسلامی باشد، نمیتواند فقير باشد و اگر كشوری فقير است بايد در اسلامی بودن آن شك كرد، پس با اين حساب جمع فقر و آموزههای دينی امری غيرممكن و باطل است.
سبحانی در ادامه افزود: اگر در جمهوری اسلامی ادبياتی از جنس ادبيات علامه حكيمی مورد توجه قرار میگيرد جدای از آميختگی آن به مفاهيم قرآنی كه دليلی بر جذابيت تاليفات است، اهميت موضوعات مطرح شده را نيز شامل میشود. به باور بنده در جمهوری اسلامی سازوكاری كه بايد تامين عدالت را نشانه میگرفت با مصالح و متغيرهای سرمايهداری پيگيری شد و نظام سياسی كه بر زبان ادعای مقابله با سرمايهداری میكرد عملا آموزههای سرمايهداری را به عنوان پشتوانه فكری خود برگزيد و غافل از اينكه دشمن در پس الفاظ زيبای سرمايهداری به استحاله الفاظ مبادرت كرده و بسياری از واژهها و الفاظ پيرامون عدالت به دليل ميانتهی بودن و برداشتهای شعاری به واقع نمیتواند اهداف متعالی عدالت را پشتيبانی كند.
وی در رابطه با تلاشهای صورت گرفته در زمينه تحقق عدالت در جامعه گفت: كم نبودند كسانی كه ربا و رباخواری در جامعه دينی را عامل درآمدها و لقمههای حرام و تبعات آن دانستند و در مسلخ معيارهای رسمی قربانی شدند و فاجعه اصلی اينكه اين اتفاق در سكوت برخی از انديشمندان و علما رخ داد؛ منظور از ساكتين كسانی هستند كه علامه حكيمی، در «منهای فقر» از مدارا و سكوتشان انتقاد میكند. فقر و تكاثر حاصل از فعاليتهای سرمايهدارانه در اقتصاد است و نمیتوان به راحتی اجازه فعاليت و تقويت ساز وكارهای مربوط به سرمايهداری را داد و بعد منتظر بود كه فقری نباشد.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران در پايان خاطر نشان كرد: در روزگار غربت دين بايد از هر فريادی به نفع دين حمايت كرد. باور اين مسئله سخت است كه ما امروز در روزگار حاكميت دين برای بيان آموزههای دين بزرگداشت گرفتهايم. ما حق داريم كه انتظار داشته باشيم كه حاكميت دينی اجتماع متدينين را به سيستمی از آموزه های دينی هدايت كند تا فقر كه مرگ اكبر و موجب سلب شخصيت فقير است، از بين برود.
