برگزاری مراسم افتتاحيه كنگره بينالمللی «الغدير»
گروه انديشه: مراسم افتتاحيه كنگره بينالمللی «الغدير» به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با پيام حضرت ايتالله جوادی آملی و با حضور و سخنرانی جمعی ازمهمانان داخلی و خارجی، برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، مراسم افتتاحيه كنگره بينالمللی «الغدير» به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ديروز، چهارشنبه اول آبان ماه، با پيام حضرت آيتالله جوادی آملی و سخنرانی جمعی از صاحبنظران، در سالن آمفیتئاتر دانشكده تربيتبدنی دانشگاه تهران برگزار شد.
بنابراين گزارش، در ابتدای اين مراسم، شهرام يوسفیفر، قائممقام رياست كنگره بينالمللی «الغدير» ضمن تبريك عيد غدير خم و عرض خير مقدم به مهمانان خارجی و داخلی به ارائه بيانات خود درباره اين كنگره پرداخت و گفت: در تاريخ بشر، برخی رخدادها همانند واقعه غدير وجود دارد كه هرچه بيشر از زمان وقوع آن بگذرد، نيازمند پژوهشهای بيشتری در اين زمينه هستيم. هدف اين كنگره، دعوت از همه اهل فكر برای تأمل بيشتر در باب اين واقعه تاريخی است.
وی ادامه داد: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بر اساس مأموريتهايی كه بر عهده دارد با الهام از منويات مقام معظم رهبری، از يك دهه قبل، پژوهش درباره امام علی(ع) را آغاز كرد. تأسيس مركز تحقيقات امام علی(ع) و نشريه «پژوهشنامه علوی» از عمده اين اقدامات است. كنگره بينالمللی «الغدير» در راستای مأموريت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به وجود آمده است و اكنون پس از مدتها تحقيق و مديريت، همه آنچه كه بدست آمده است ارائه میشود.
در ادامه اين مراسم ، سيد فخرالدين مؤيدی، معاون علمی كنگره بينالمللی «الغدير» ضمن تشكر از حضور مهمانان داخلی و خارجی، به بيان جزئيات بيشتری از ابعاد اين كنگره بينالمللی پرداخت و گفت: اين كنگره بهانهای شد تا محققان و محبان حضرت علی(ع) در داخل و خارج كشور جمع شوند و هريك به گونهای، ابعاد شخصيت اميرالمؤمنين(ع) را مطرح كنند. از سال گذشته كه مجوز برگزاری اين كنگره از نهاد رياستجمهوری دريافت شد، نزديك به 16 هزار ايميل برای محبان اهلبيت در سراسر دنيا ارسال شد و بسياری از نهادها، اساتيد و محققان در اين زمينه با ما به همكاری پرداختند.
مؤيدی افزود: از افراد مختلفی، فارغ از دين و مذهبشان دعوت به همكاری شد. مقالات بسياری به اين كنگره ارائه شد كه چكيده 95 عدد از مقالات چاپ و اصل مقالات بعد از اتمام اين كنگره و انجام داوریها چاپ خواهد شد. تا پايان اين كنگره، 9 مهمان خارجی به ارائه مقاله و ايراد سخنرانی خواهند پرداخت. 83 درصد از كسانی كه مقالاتشان به اين كنگره ارائه شده است دارای مدرك تحصيلی كارشناسیارشد و دكترا، 11 درصد ليسانس، 6 درصد حوزوی، 55 درصد مرد و 45 درصد از ميان زنان هستند.
حجتالاسلام والمسلمين سيد حسين حسينی، سخنران بعدی مراسم افتتاحيه كنگره بينالمللی «الغدير» بود و ضمن خير مقدم و تشكر از حضور مهمانان داخلی و خارجی به ارائه گزارشی كيفی راجع به مقالات ارائه شده به اين كنگره پرداخت و گفت: در زمينه وضعيت كيفی مقالات ارائه شده به اين كنگره بايد بايد به چهار نكته مهم اشاره كرد. نخست، دستهبندی كلی مقالات كه در يازده يا دوازده قسم قابل بررسی است و اين نشان دهنده رويكردهای دوازدهگانه به مسئله غدير است. رويكردهای سياسی، تاريخی، كلامی و اعتقادی و رويكردهای ادبی، تقريباً بيشترين حجم مقالات را به خود اختصاص دادهاند.
وی ادامه داد: نكته دوم، تحليل اجمالی و بسيار كوتا از وضعيت مقالات رسيده به اين كنگره، با ديدگاههای مختلف است كه شايد بخشی از اين تكثر و تفاوتها ، انعكاس فضای كنونی جامعه اسلامی ما باشد. نكته سوم، نقاط قابل توجه يا به بيانی ديگر، نقاط قوت اين همايش است كه در سه بخش، توجه به غديرپژوهی، نگاه همهسويه به غدير و طرح پارهای از ديدگاهها و افقهای نو قابل بررسی است. نكته چهارم، تأكيد اين كنگره بر ضرورتهای آينده در حوزه غدير است كه اولين آنها، غديرپژوهی از منظر نيازهای جامعه اسلامی و جامعه جهانی است.
حسينی خاطرنشان كرد: ضرورت دوم در اين حوزه، نياز به غديرپژوهی علمی است كه مسئلهای بسيار حساس و نيازمند به تحقيقات مسئلهمند، روشمند و نظاممند است. نكته سوم در اين بخش، موضوع روششناسی غديرپژوهی است كه بر اين اساس نبايد به موضوع غدير، صرفاً به عنوان يك حادثه تاريخی نگاه كرد، غدير از جمله حوادثی است كه از يك رويداد صرفاً تاريخی گذر كرده است و تبديل به يك فرارويداد شده است و لازم است كه به روشهای جامعنگر در مسئله غدير روی بياوريم و ما امروزه نيازمند يك غديرپژوهی سيستماتيك هستيم. نكته چهارم، آسيبشناسی اين كنفرانس و كم كردن اين آسيبها در همايشهای بعدی است.
حجتالاسلام والمسلمين ابوترابیفرد، نايبرئيس اول مجلس شورای اسلامی، سخنران بعدی اين مراسم بود كه به بحث در باره غدير و ضرورت وجود رهبری صالح برای هدايت جامعه پرداخت و گفت: اديان الهی كه رسالت هدايت جامعه به سوی كمال را بر عهده دارند بايد دارای چهار ويژگی اساسی باشند، نخست، آموزههای دينی بايد پاسخگوی تمام نيازهای انسان برای بهتر زيستن باشند. دوم، دين پاسخگو به نيازهای بشر، بايد برای سعادت انسان در دنيا و آخرت، مطابق با فطرت بشر باشد وگرنه قابل دوام نخواهد بود.
وی افزود: سومين ويژگی، اين است كه چنين دينی بايد با جامعيت و با انطباق بر فطرت، از تحريف در امان باشد وگرنه به مجموعهای ناكارامد تبديل خواهد شد. چهارمين و مهمترين ويژگی اديان الهی، برای رسيدن انسان به كمال، وجود رهبری صالح است و تاريخ نشان داده است كه تا اين رهبری نباشد، دين ظرفيت لازم برای سعادت جامعه را نخواهد داشت. بنده اميدوارم كه موضوع غدير را، بيش از گذشته مورد توجه قرار دهيم و راه را برای حضور دين در عرصه زندگی اجتماعی فراهم كنيم.
حجتالاسلام والمسلمين شاهآبادی، سخنران بعدی اين مراسم بود كه با اشاره به واقعه «يومالدار» و اينكه پيامبر اسلام(ص) در آن زمان حضرت علی(ع) را به جانشينی خود برگزيد، گفت: اين تصور كه تفكر مديريت اسلامی و خلافت حضرت علی(ع)، در روز غدير مطرح شده است، صحيح نيست بلكه موضوع جانشينی حضرت علی(ع) به «يومالدار» بر میگردد و اساساً، اسلام بدون امامت، مطرح نشده است.
وی ادامه داد: با واقعه غدير، ولايت دين كامل شد. مسئله ولايت را لحظه به لحظه در سيره پيامبر اسلام(ص) مشاهده میكنيم. بايد در ايران كه مهد تشيع است، در فهم مقام ولايت و امامت كارهای علمی بيشتری انجام شود چون فلسفه حكومت الهی، تحقق ولايت است.
محمدعلی آذرشب، يكی ديگر از سخنرانان اين مراسم بود كه به بحث درباره «غدير و تمدن اسلامی» پرداخت و گفت: به نظر میرسد مسئله تمدنسازی، مسئله اول اسلام است و اين تمدنسازی زائيده احياء است پس به گونهای ديگر میتوان گفت، احياء هدف اول اسلام است. اگر با ديد احياگری به قرآن و نهجالبلاغه نگاه كنيم، آنان را با جلوه ديگری خواهيم ديد. بنابراين حضرت علی(ع) احياگر است.
وی افزود: همه مؤلفههای احياء را در نهجالبلاغه، زندگی اميرالمؤمنين علی(ع) و حادثه غدير میتوانيم ببينيم. يكی از اين مؤلفهها، تعارف است، البته نه به معنای فارسی، بلكه به معنای قرآنی، يعنی مبادله معرفتی و اين تبادل معرفتی در سرتاسر نهجالبلاغه نمايان است. عزت، ديگر مؤلفه احياگری است. جامعه عزيز، زنده است و اگر ذليل شود، مرده است و به همين علت است كه عزتخواهی در نهجالبلاغه، فراوان ديده میشود و اصلی است كه بسيار مورد توجه حضرت علی(ع) است.
علیاصغر پورعزت، از ديگر سخنرانان اين مراسم بود كه با موضوع «غدير و ساخت واقعيت اخلاقی آينده» به ايراد سخنرانی پرداخت و گفت: همه پيامبران دارای جانشينانی بودهاند بنابراين بايد پيامبراسلام هم جانشينانی شبيه به خود داشته باشند. و اشتباه است اينگونهای تلقی شود كه غدير هدفی بود كه ناكام ماند. غدير واقعهای بود كه به خلافت حضرت علی(ع) منتهی نمیشود اما اين داستان تا قيامت ادامه خواهد داشت.
وی ادامه داد: در مورد اين واقعه میتوانيم به پنج نكته اشاره كنيم كه نخست از خلقت تا بعثت پيامبر اسلام است كه خداوند انبياء را برای هدايت بشر فرستاد، دوم، از بعثت تا غدير، كه حركتهايی كه با عنوان كلی شرك و كفر شناخته میشود تشكيل شد. سوم، پيامدهای ظاهری غدير است كه به اشكال گوناگونی تفسير میشود. نكته چهارم، پيامدهای باطنی غدير و در نهايت، ساخت واقعيت آينده است؛ بر اين اساس كه اين واقعه هنوز در حال بازتوليد است و دائماً بركاتش را به جامعه اسلامی ارائه میدهد و اين سير توليد و بازتوليد گفتمان غدير ادامه خواهد داشت.
بنابراين گزارش، در ابتدای اين مراسم، شهرام يوسفیفر، قائممقام رياست كنگره بينالمللی «الغدير» ضمن تبريك عيد غدير خم و عرض خير مقدم به مهمانان خارجی و داخلی به ارائه بيانات خود درباره اين كنگره پرداخت و گفت: در تاريخ بشر، برخی رخدادها همانند واقعه غدير وجود دارد كه هرچه بيشر از زمان وقوع آن بگذرد، نيازمند پژوهشهای بيشتری در اين زمينه هستيم. هدف اين كنگره، دعوت از همه اهل فكر برای تأمل بيشتر در باب اين واقعه تاريخی است.
وی ادامه داد: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بر اساس مأموريتهايی كه بر عهده دارد با الهام از منويات مقام معظم رهبری، از يك دهه قبل، پژوهش درباره امام علی(ع) را آغاز كرد. تأسيس مركز تحقيقات امام علی(ع) و نشريه «پژوهشنامه علوی» از عمده اين اقدامات است. كنگره بينالمللی «الغدير» در راستای مأموريت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به وجود آمده است و اكنون پس از مدتها تحقيق و مديريت، همه آنچه كه بدست آمده است ارائه میشود.
در ادامه اين مراسم ، سيد فخرالدين مؤيدی، معاون علمی كنگره بينالمللی «الغدير» ضمن تشكر از حضور مهمانان داخلی و خارجی، به بيان جزئيات بيشتری از ابعاد اين كنگره بينالمللی پرداخت و گفت: اين كنگره بهانهای شد تا محققان و محبان حضرت علی(ع) در داخل و خارج كشور جمع شوند و هريك به گونهای، ابعاد شخصيت اميرالمؤمنين(ع) را مطرح كنند. از سال گذشته كه مجوز برگزاری اين كنگره از نهاد رياستجمهوری دريافت شد، نزديك به 16 هزار ايميل برای محبان اهلبيت در سراسر دنيا ارسال شد و بسياری از نهادها، اساتيد و محققان در اين زمينه با ما به همكاری پرداختند.
مؤيدی افزود: از افراد مختلفی، فارغ از دين و مذهبشان دعوت به همكاری شد. مقالات بسياری به اين كنگره ارائه شد كه چكيده 95 عدد از مقالات چاپ و اصل مقالات بعد از اتمام اين كنگره و انجام داوریها چاپ خواهد شد. تا پايان اين كنگره، 9 مهمان خارجی به ارائه مقاله و ايراد سخنرانی خواهند پرداخت. 83 درصد از كسانی كه مقالاتشان به اين كنگره ارائه شده است دارای مدرك تحصيلی كارشناسیارشد و دكترا، 11 درصد ليسانس، 6 درصد حوزوی، 55 درصد مرد و 45 درصد از ميان زنان هستند.
حجتالاسلام والمسلمين سيد حسين حسينی، سخنران بعدی مراسم افتتاحيه كنگره بينالمللی «الغدير» بود و ضمن خير مقدم و تشكر از حضور مهمانان داخلی و خارجی به ارائه گزارشی كيفی راجع به مقالات ارائه شده به اين كنگره پرداخت و گفت: در زمينه وضعيت كيفی مقالات ارائه شده به اين كنگره بايد بايد به چهار نكته مهم اشاره كرد. نخست، دستهبندی كلی مقالات كه در يازده يا دوازده قسم قابل بررسی است و اين نشان دهنده رويكردهای دوازدهگانه به مسئله غدير است. رويكردهای سياسی، تاريخی، كلامی و اعتقادی و رويكردهای ادبی، تقريباً بيشترين حجم مقالات را به خود اختصاص دادهاند.
وی ادامه داد: نكته دوم، تحليل اجمالی و بسيار كوتا از وضعيت مقالات رسيده به اين كنگره، با ديدگاههای مختلف است كه شايد بخشی از اين تكثر و تفاوتها ، انعكاس فضای كنونی جامعه اسلامی ما باشد. نكته سوم، نقاط قابل توجه يا به بيانی ديگر، نقاط قوت اين همايش است كه در سه بخش، توجه به غديرپژوهی، نگاه همهسويه به غدير و طرح پارهای از ديدگاهها و افقهای نو قابل بررسی است. نكته چهارم، تأكيد اين كنگره بر ضرورتهای آينده در حوزه غدير است كه اولين آنها، غديرپژوهی از منظر نيازهای جامعه اسلامی و جامعه جهانی است.
حسينی خاطرنشان كرد: ضرورت دوم در اين حوزه، نياز به غديرپژوهی علمی است كه مسئلهای بسيار حساس و نيازمند به تحقيقات مسئلهمند، روشمند و نظاممند است. نكته سوم در اين بخش، موضوع روششناسی غديرپژوهی است كه بر اين اساس نبايد به موضوع غدير، صرفاً به عنوان يك حادثه تاريخی نگاه كرد، غدير از جمله حوادثی است كه از يك رويداد صرفاً تاريخی گذر كرده است و تبديل به يك فرارويداد شده است و لازم است كه به روشهای جامعنگر در مسئله غدير روی بياوريم و ما امروزه نيازمند يك غديرپژوهی سيستماتيك هستيم. نكته چهارم، آسيبشناسی اين كنفرانس و كم كردن اين آسيبها در همايشهای بعدی است.
حجتالاسلام والمسلمين ابوترابیفرد، نايبرئيس اول مجلس شورای اسلامی، سخنران بعدی اين مراسم بود كه به بحث در باره غدير و ضرورت وجود رهبری صالح برای هدايت جامعه پرداخت و گفت: اديان الهی كه رسالت هدايت جامعه به سوی كمال را بر عهده دارند بايد دارای چهار ويژگی اساسی باشند، نخست، آموزههای دينی بايد پاسخگوی تمام نيازهای انسان برای بهتر زيستن باشند. دوم، دين پاسخگو به نيازهای بشر، بايد برای سعادت انسان در دنيا و آخرت، مطابق با فطرت بشر باشد وگرنه قابل دوام نخواهد بود.
وی افزود: سومين ويژگی، اين است كه چنين دينی بايد با جامعيت و با انطباق بر فطرت، از تحريف در امان باشد وگرنه به مجموعهای ناكارامد تبديل خواهد شد. چهارمين و مهمترين ويژگی اديان الهی، برای رسيدن انسان به كمال، وجود رهبری صالح است و تاريخ نشان داده است كه تا اين رهبری نباشد، دين ظرفيت لازم برای سعادت جامعه را نخواهد داشت. بنده اميدوارم كه موضوع غدير را، بيش از گذشته مورد توجه قرار دهيم و راه را برای حضور دين در عرصه زندگی اجتماعی فراهم كنيم.
حجتالاسلام والمسلمين شاهآبادی، سخنران بعدی اين مراسم بود كه با اشاره به واقعه «يومالدار» و اينكه پيامبر اسلام(ص) در آن زمان حضرت علی(ع) را به جانشينی خود برگزيد، گفت: اين تصور كه تفكر مديريت اسلامی و خلافت حضرت علی(ع)، در روز غدير مطرح شده است، صحيح نيست بلكه موضوع جانشينی حضرت علی(ع) به «يومالدار» بر میگردد و اساساً، اسلام بدون امامت، مطرح نشده است.
وی ادامه داد: با واقعه غدير، ولايت دين كامل شد. مسئله ولايت را لحظه به لحظه در سيره پيامبر اسلام(ص) مشاهده میكنيم. بايد در ايران كه مهد تشيع است، در فهم مقام ولايت و امامت كارهای علمی بيشتری انجام شود چون فلسفه حكومت الهی، تحقق ولايت است.
محمدعلی آذرشب، يكی ديگر از سخنرانان اين مراسم بود كه به بحث درباره «غدير و تمدن اسلامی» پرداخت و گفت: به نظر میرسد مسئله تمدنسازی، مسئله اول اسلام است و اين تمدنسازی زائيده احياء است پس به گونهای ديگر میتوان گفت، احياء هدف اول اسلام است. اگر با ديد احياگری به قرآن و نهجالبلاغه نگاه كنيم، آنان را با جلوه ديگری خواهيم ديد. بنابراين حضرت علی(ع) احياگر است.
وی افزود: همه مؤلفههای احياء را در نهجالبلاغه، زندگی اميرالمؤمنين علی(ع) و حادثه غدير میتوانيم ببينيم. يكی از اين مؤلفهها، تعارف است، البته نه به معنای فارسی، بلكه به معنای قرآنی، يعنی مبادله معرفتی و اين تبادل معرفتی در سرتاسر نهجالبلاغه نمايان است. عزت، ديگر مؤلفه احياگری است. جامعه عزيز، زنده است و اگر ذليل شود، مرده است و به همين علت است كه عزتخواهی در نهجالبلاغه، فراوان ديده میشود و اصلی است كه بسيار مورد توجه حضرت علی(ع) است.
علیاصغر پورعزت، از ديگر سخنرانان اين مراسم بود كه با موضوع «غدير و ساخت واقعيت اخلاقی آينده» به ايراد سخنرانی پرداخت و گفت: همه پيامبران دارای جانشينانی بودهاند بنابراين بايد پيامبراسلام هم جانشينانی شبيه به خود داشته باشند. و اشتباه است اينگونهای تلقی شود كه غدير هدفی بود كه ناكام ماند. غدير واقعهای بود كه به خلافت حضرت علی(ع) منتهی نمیشود اما اين داستان تا قيامت ادامه خواهد داشت.
وی ادامه داد: در مورد اين واقعه میتوانيم به پنج نكته اشاره كنيم كه نخست از خلقت تا بعثت پيامبر اسلام است كه خداوند انبياء را برای هدايت بشر فرستاد، دوم، از بعثت تا غدير، كه حركتهايی كه با عنوان كلی شرك و كفر شناخته میشود تشكيل شد. سوم، پيامدهای ظاهری غدير است كه به اشكال گوناگونی تفسير میشود. نكته چهارم، پيامدهای باطنی غدير و در نهايت، ساخت واقعيت آينده است؛ بر اين اساس كه اين واقعه هنوز در حال بازتوليد است و دائماً بركاتش را به جامعه اسلامی ارائه میدهد و اين سير توليد و بازتوليد گفتمان غدير ادامه خواهد داشت.
