صبر، زینت ایمان است/ امام موسیکاظم(ع)؛ نمونه کاملی از صبر در مکتب شیعه
گروه اجتماعی: صبر و بردباری بهعلت اهمیت و تأثیر آن در روایات بهعنوان زینت ایمان نام برده شده است؛ لذا امام موسی کاظم(ع) بهعنوان کاظم غیظ و نمونه کاملی از صبر در مکتب شیعه شناخته شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، یکی از خصلتها و فضیلتهای انسانی تحمل و بردباری بر مشکلات و سختیهاست و بهعلت اهمیت و تأثیر آن در روایات بهعنوان زینت ایمان نام برده شده است.
امام موسی کاظم(ع) بهعنوان کاظم غیظ و نمونه کاملی از صبر در مکتب شیعه شناخته شده است. صفت بارز امام هفتم فرو خورنده خشم است که با صبر در مقابل ستمگران روزگار، نارواییهای زندان و زندانبانان، این صفت مهم را در جامعه نمایان ساخت.
در آموزههای قرآنی دارندگان این خصلت به بزرگی ستوده و تکریم شدهاند و گروه صابران مورد ستایش و تجلیل قرار گرفتهاند و در قرآن گرامی داشته شدهاند.
صابران کسانی هستند که خود را نسبت به فشارها، سختیها، مشکلات، مصیبتها و از دست دادنها از درون پایدار و با استقامت میکنند و واکنشهای تند و احساسی و دور از عقل و شرع بروز ندهد.
کلمه صبر حدود 70 مرتبه در قرآن به کار رفته است
صبر، یکی از واژههای کلیدیِ قرآن است که حدود هفتاد بار به صورتهای مختلف در آن به کار رفته است. از جمله امام صادق(ع) میفرماید؛ «نسبت صبر به ایمان، همانند نسبت سر به بدن است؛ همان گونه که اگر سر از بدن جدا شود، بدن می میرد، وقتی شکیبایی از ایمان جدا گردد، ایمان از میان میرود». نیز امیرمؤمنان علی بن ابی طالب(ع) فرموده است؛ «شکیبایی، بهترین زینت ایمان و شریفترین اخلاق انسان است
در قرآن کریم، منشأ بسیاری از خوبیها صبر معرفی شده و پاداشی که برای آن ذکر شده، بیحساب است. خداوند، به پیامبر اسلام(ص) دستور شکیبایی میدهد، حضرت ایوب را به دلیل صبر و شکیبایی میستاید و آن را ملاک رهبری ذکر میکند. در سخنان اهل بیت(ع) هم بارها به جایگاه و اهمیت صبر تاکید شده است.
حضرت ایوب(ع)، مشهورترین قهرمان صبر در تاریخ بشر است که همه جا نامش با صبر همراه میگردد تا آنجا که خداوند در قرآن، میفرماید؛ «بنده ما ایوب را به یاد بیاور، ... ما او را شکیبا یافتیم».
آیات متعدد دیگری نیز به توصیف صحنههای شکیبایی حضرت یعقوب (ع)، حضرت یوسف(ع)، حضرت اسماعیل(ع) میپردازند و سپس خداوند به رسول اکرم(ص) میفرماید؛ «تو ای پیامبر ما، صبر و شکیبایی کن، همانگونه پیامبران اولوالعزم پایداری را پیشه خود ساختند».
احمد آرامون، کارشناس ارشد روانشناسی در این رابطه در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، افزود: برای اینکه شخص به مقام صبر دست یابد و صابر و شکیبا شود باید از نظر اعتقادی و بینشی و نیز نگرشی به گونهای باشد که در مقابل مشکلات و مصیبتهای گوناگون جا نزند.
شتابزدگی؛ مانع بسیار مهم در راه تحقق صبر
وی با اشاره به اینکه شتابزدگی مانع بسیار مهمی در راه تحقق صبر است، گفت: قرآن در چندین آیه بدان اشاره میکند و حتی پیامبر(ص) را نسبت بدان هشدار میدهد.
آرامون ادامه داد: انسان دارای طبیعتی است که وی را شتابزده میکند؛ بنابراین لازم است انسان خود را کنترل و مهار کرده و نگذارد تا غریزه و یا فطرت و یا طبیعت شتابزدگی بر وی چیره شود؛ بلکه تلاش کند تا آن را با نیروی عقل و خرد و تقوا مدیریت کند و نگذارد تا بر جان و قلب و عقلش حاکم شود.
وقتی فرصتی برای تحلیل وضعیت و ارائه واکنش منطقی به موقعیت نداریم
این روانشناس با بیان اینکه وقتی فرصتی برای تحلیل وضعیت و ارائه واکنش منطقی به موقعیت نداریم، ترجیح میدهیم واکنش سرعتی و غیرمنطقی ابراز کنیم، گفت: در بسیاری از موارد، عصبانیت به نتیجه دلخواه و مثبتی که انتظارش را داریم نمیانجامد و سازنده نیست. واکنش سریع و غیرمعقول ناشی از عصبانیت ناگهانی نسبت به یک موضوع باعث از دست دادن اعتماد به نفس و اعتماد دیگران میشود.
آرامون در ادامه یکی از شیوههای قرآن برای بیان ارزش صبر را بیان سرگذشت مردان بزرگ عرصه صبر و بردباری عنوان کرد.
وی خاطرنشان کرد: انسان بهطور طبیعی از الگوها پیروی میکند و آنان را سرمشق زندگی خویش قرار میدهد. الگوها به یاد میآورند که انسان، هم قادر به عبور از بحران مشکلات و مصیبتهاست و هم این که این راه پیش از این پیموده شده و انسانهایی با پیروی از راه صبر و شکیبایی به پیروزی و مقصد رسیدهاند.
حضرت زینب(س) در میدان کربلا جلوهای از صبر قرآنی را آموخت
در تاریخ پرفراز و نشیب اسلام، بسیاری از افراد بودند که در صبر و شکیبایی اسوههای کاملی برای بشریت به شمار میروند. از این میان میتوان از حضرت زینب(س) یاد کرد که نهتنها در میدان کربلا جلوههایی از صبر قرآنی را نشان داد؛ بلکه در تمام طول زندگی خویش از زمانی که در کنار مادر در دفاع از ولایت تا زمانی که در کنار امیرمومنان(ع) در برابر قاسطین، ناکثین و مارقین و تا در کنار امام حسن(ع) در برابر خودفروشان اهل دین و تا در کنار امام سجاد(ع) برای دفاع از امامت و حریم ولایت ایستادگی و پایداری کرد، نمونهای عینی از صبر و مفهوم درست و واقعی آن را به نمایش گذاشت.
همچنین حضرت محمد(ص) فرمود؛ کسی که برایش مصیبتی رخ دهد زمانیکه به یاد آن افتد بگوید «انالله و اناالیه راجعون» خداوند در برابر صبر پاداش آنرا مانند روزی که به او مصیبت رسیده بود تجدید میفرماید.
