تجسم مفهومی آیات؛ گمشده المان شهری اهواز

سید‌علی مرعشی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان،‌ به تزئین چهره شهرها به آذین قرآنی از قدیم‌الایام، اشاره کرد و گفت: در گذشته برخی از شهرها دارای دروازه قرآنی بودند. دروازه قرآن هر شهر نمادی از اهمیت قرآن و توسل به آن بود؛ لذا در بدو ورود و هنگام خروج افراد با گذر از دروازه قرآن دست به حلقه وثیق آن می‌آویختند.

ظرفیت قرآنی شهر اهواز نیازمند پرورش است
وی در این زمینه به نمونه‌هایی از آذین قرآنی شهر اهواز اشاره کرد و گفت: در شهر اهواز مواردی از آذین‌های هدایت‌بخش قرآن مشهود است؛ به‌عنوان مثال آیات قرآنی در پشت شیشه اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها نوشته شده است که به تعداد زیاد ‌برابر چشم رهگذران قرار می‌گیرد و ذهن آنان را به تفکر واداشته، در اعمال، رفتار و روحیه آنان تأثیرگذار است.

این استاد دانشگاه ظرفیت شهر اهواز را بیش از این دانست و اظهار کرد‌: ظرفیت شهر اهواز بیش از این، توان پرورش تعالیم قرآنی را در چهره خود دارد، لذا خلأ استفاده از ظرفیت دیوارهای شهر، نصب تابلوها در مسیرهای تردد رهگذران و ....همچنان احساس می‌شود.

انتخاب تعالیم قابل فهم برای مخاطبان
مرعشی با تصریح بر اینکه کاربرد آیات و مفاهیم قرآنی بر در و دیوار شهر نیازمند شرایطی است،‌ گفت: استفاده از آیات قرآن و مطالب دینی تنها با تحقق شرایط آن به واقعیت می‌رسد که قابل فهم بودن این مطالب گزینه اول انتخاب آنهاست.

وی ادامه داد: وقتی آیات قرآن براساس معیار قابل فهم بودن، انتخاب شوند و در معرض نگاه رهگذران قرار گیرند، از تأثیر و نفوذ آیات قرآن بهره‌مند می‌شوند، زیرا در بسیاری موارد که مطالب قرآنی در معرض دید رهگذران قرار می‌گیرد به‌دلیل غیرقابل فهم بودن از سوی مخاطب توجهی به آنها نمی‌شود.

نصب تابلوهای الکترونیکی با محتوای قرآنی
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز اظهار کرد: نصب تابلوهای الکترونیک با هدف انعکاس تعالیم قرآنی راهکاری دیگر است تا رهگذران  با بهره‌گیری از این تابلوها در معرض آموزش‌های قرآنی قرار ‌گیرند، زیرا برگزاری و تدوین آموزش‌ها به‌صورت مدون امکان‌پذیر نیست و از سوی دیگر بسیاری از افراد زمان کافی برای حضور در کلاس‌های قرآنی را ندارند.

وی گفت: راهکار دیگری که به آذین بستن چهره اهواز به قرآن و تعالیم آن منتهی می‌شود، نصب نمادهایی با بار معنایی قرآنی و دینی در میادین این شهر است، زیرا در اغلب موارد برخی از میادین با نمادهایی خنثی خودنمایی می‌کنند که حامل معنای خاصی نیستند.

مفهوم آیه به‌صورت تجسمی تصویر شود
مرعشی با بیان این مطلب که بیشترین فعالیت در زمینه گسترش آذین‌های قرآنی به کاربرد خود آیات اکتفا شده است، توضیح داد: به تصویر کشیدن مفهوم آیه به‌صورت تجسمی،‌ راهکاری بی‌بدیل است که در این راهکار مفهوم برخی آیات قرآن به‌صورت تجسمی منعکس می‌شود. برای مثال موضوع حجاب و عفاف، بت‌شکنی حضرت ابراهیم(ع)، حیا دختر حضرت شعیب(ع) و .... را می‌توان با تجسم مفهوم آیه به مخاطب انتقال داد. به این معنی که بخشی از مفهوم آیه منعکس و قسمت دیگر آن را به مراجعه مخاطب محول کرد.

این استاد دانشگاه افزود: این راهکار تحت عنوان روش گشتالتی در روانشناسی شناخته می‌شود که موضوعی به صورت نیم‌کاره و ناقص برای مخاطب عنوان می‌شود و این نحوه بیان، مخاطب را مشتاق می‌کند تا به پیگیری موضوع بپردازد، لذا رهگذران وقتی با بیان تجسمی آیات و مفاهیم دینی روبرو می‌شوند، برای پاسخگویی به ذهن کنجکاو خویش به قرآن روی می‌آورند و به این ترتیب تحت تعالیم قرآنی نیز قرار می‌گیرند.

کالبد اهواز نیازمند پرورش روح قرآنی است
وی در ادامه به این سؤال که چهره اهواز را از لحاظ آذین قرآنی چگونه ارزیابی می‌کنید، گفت: روح اهواز قرآنی نیست؛ کالبد اهواز نیازمند پرورش روح قرآنی است که این مهم نیازمند دانش‌افزایی و تلاش در عرصه‌های هنری است،‌ باید در بعد هنری کارهای بیشتری صورت پذیرد، زیرا رسیدن به نتیجه مطلوب در گروی کار هنرمندانه و هوشمندانه در این زمینه است.

مرعشی گفت: علم روان‌شناسی نیز ثابت کرده است،‌ افرادی که انس بیشتری با قرآن دارند از آرامش افزون‌تری برخوردارند و اخلاق قرآنی در رفتار آنها انعکاس می‌یابد، لذا آموزه‌های قرآن اگر به میان شهروندان نفوذ یابد، باعث می‌شود که شهروندان رفتار بهتری داشته باشند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز در پایان مانعی دیگر در تحقق چهره قرآنی شهر اهواز را استفاده از قالب‌های تکراری دانست و اظهار کرد: باید توجه داشت که قالب بیان آیات و مفهوم آنها تکراری نباشد. برای رسیدن به این هدف باید از بکارگیری قالب‌های تکراری اجتناب کرد؛ زیرا علم روانشناسی حاکی از آن است که قالب‌های تکراری از سوی ذهن مخاطب حذف می‌شوند که با این بیان باید برای انتقال مفاهیم قرآنی از قالب‌هایی نو استفاده کرد.