ایجاد ساختاری برای انجام تحقیقات علوم انسانی ـ اسلامی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، سیدعلی مرعشی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز در نشست تألیف‌القلوب و هم‌اندیشی اساتید و طلاب حوزه و دانشگاه که شب گذشته، 26 آدر در مسجد امام خمینی(ره) دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز برگزار شد، با تصریح به اینکه وحدت حوزه و دانشگاه با برگزاری همایش برقرار نخواهد شد، گفت: این نشست‌ها می‌تواند مقدمه‌ای برای رسیدن به این هدف باشد. وحدت زمانی پیش می‌آید که بین این دو مجموعه علمی اهداف مشترکی وجود داشته باشد و این دو با هم برای دستیابی به آن اهداف تلاش کنند.

وی افزود: یکی از این اهداف مطالبه مقام معظم رهبری در خصوص تحول علوم انسانی است که بعدها به اسلامی‌سازی علوم انسانی ارتقا پیدا کرد. قصد ما طرد علوم انسانی غرب نیست اما اینکه علوم انسانی بومی نداشته باشیم خلأ بزرگی است که باید پوشش داده شود.

مرعشی با تأکید بر اینکه علوم انسانی غربی باید مورد مطالعه نقادانه قرار بگیرد، اظهار کرد: در حال حاضر عده‌ای در حوزه و دانشگاه با دغدغه اسلامی‌سازی علوم انسانی به صورت خودجوش حرکت‌هایی می‌کنند اما ساختاری برای انجام این گونه تحقیقات ایجاد نشده است.

این مدرس دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز به بیان نمونه‌ای از نیاز یک محقق روانشناس به همفکری با حوزه علمیه در انجام تحقیقات اسلامی اظهار کرد: یک روانشناس در مواجهه با آیه «إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ»(یونس، 26) اگر خوف را به اضطراب و حزن را به افسردگی معنا کند، آیا سازه روانشناسی دوستی با خدا چنان هست که بتواند از آن برای مقابله با اضطراب و افسردگی استفاده کند؟ یک محقق روانشناس نیاز دارد به این اطمینان برسد که آیا برداشت او از این آیه صحیح است یا خیر؟

وی به بیان نمونه‌ای دیگر پرداخت و گفت: یا آیه‌ای مانند «وَمَثَلُ الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَتَثْبِیتًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ ..»(بقره، 256) اگر عبارت «َتَثْبِیتًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ » را به ثبات روانشناسی معنا کنیم، آیا صدقه دادن می‌تواند به ثبات منجر شود؟ آیا این برداشت را می‌توان از آیه داشت؟ در مورد روایات نیز چنین است و استفاده از آنها به دانش تخصصی در زمینه سند و دلالت نیاز دارد. این نمونه‌ها قابل سرایت به دیگر حوزه‌ها مثل جامعه‌شناسی، اقتصاد و ... است. در مواجهه با چنین سؤالاتی نیاز به وجود یک کارشناس حوزوی وجود دارد.

مرعشی خاطرنشان کرد: وقتی پژوهشی صورت می‌گیرد یافته‌ها به مرور تجمع پیدا می‌کنند و پس از آن فرضیه و نظریه شکل می‌گیرد. وقتی تعدادی نظریه جمع شوند مکتب از آنها استخراج می‌شود؛ بنابراین ایجاد یک مکتب روند زمانبری است.

وی با تأکید بر ضرورت ایجاد یک پژوهشکده تحول علوم انسانی اظهار کرد: فعالیت‌های خودجوشی صورت می‌گیرد اما اگر بخواهیم به مطالبات رهبر پاسخ دهیم باید به این روند تسریع ببخشیم.