وقف چه تأثیری در توسعه فرهنگ جوامع اسلامی دارد؟
گروه اجتماعی: حجتالاسلام دهقان با توجه به این نکته که وقف در برگیرنده نیت خیر واقف مبنی بر اصول شرعی و دینی است، افزود: باید تمامی اهداف و نیات خداپسندانه و خیر لحاظ شده تا خللی بر اصل موضوع وارد نشود.
حجتالاسلام حسن دهقان، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه آشتیان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، گفت: وقف یکی از سنتهای باسابقه در دین مبین اسلام بوده و حتی قبل از دین مبین اسلام و در ادیان دیگر نیز بخشش و انجام امور خداپسندانه در راستای رفع مشکل و نیاز مستمندان وجود داشته است.
وی با یادآور شدن این مهم که فرهنگ وقف تا قبل از اسلام نیز در دیگر ادیان الهی مرسوم بوده است، اضافه کرد: با تبلور و تولد اسلام فرهنگ وقف جان دوباره گرفته و نبی مکرم اسلام(ص) و ائمه هدی در زمره واقفان خیراندیش زمان خود بودند.
ریشه فرهنگ وقف در اسلام
دهقان ریشه فرهنگ وقف را در اسلام ناب عنوان کرد و افزود: با توجه به اینکه در اسلام از اشاعه فرهنگ وقف بسیار روایات بیان شده است؛ اما در منابع فقهی ما نیز باب مفصلی در این خصوص تعریف شده و در کتب فقهی کتابی با نام کتاب خودنمایی میکند که وجود این کتاب حاکی از اهمیت این فریضه است.
وی با بیان این مطلب که مسئله وقف مورد اهمیت و دغدغه فکری از واقفان و مردم زمان اهل بیت(ع) نیز بوده است، اظهار کرد: بیشک تحقیق و بررسی اعصار و دوران ائمه معصومین(ع) متوجه خواهیم شد که رجوع واقفان به ائمه هدی(ع) و کسب اطلاع از نحوه وقف و موضوعات درباره آن نشان از اهمیت وقف از صدر اسلام تاکنون دارد.
حجتالاسلام دهقان با اشاره به اینکه پس از غیبت حضرت ولیعصر(عج) مردم توسط علما با فرهنگ وقف آشنا شدند، اظهار کرد: علمای عظام و جامعه روحانیت با نگارش و انشای خویش وقفنامهای تنظیم کرده و با مهر و امضای خود در اختیار واقفان قرار میدادند؛ از اینرو این مهم دلالت بر اهمیت وقف در اسلام دارد.
این مقام مسئول در ادامه سخنان خویش با تأکید بر اینکه مردم در تمامی اعصار وقف را از زوایه دید علما نظارهگر بودند و این مهم را از منظر این بزرگان اجرایی میکردند، اضافه کرد: جامعه روحانیت همواره در این عرصه وارد شده و تاکنون از تبلیغ شایستهای نیز در این رابطه برخوردار بودند؛ لذا تاکنون نیز این سنت حسنه ادامه و رواج داشته و ما از برکاتش بهرهمند هستیم.
وی در پاسخ به این سؤال که وقف چه تأثیری در توسعه فرهنگ جوامع اسلامی دارد؟، گفت: با توجه به این نکته که وقف دربرگیرنده نیت خیر واقف مبنی بر اصول شرعی و دینی است؛ لذا باید تمامی اهداف و نیات خداپسندانه و خیر نیکاندیش لحاظ شده تا خللی بر اصل موضوع وارد نشود.
دهقان در ادامه سخنان خویش ضمن اشاره به اینکه امور وقفی واقفان مستقیم یا غیرمستقیم به دین مبین اسلام و فرهنگ دینی ارتباط دارد، اظهار کرد: از آنجا که تمامی نیالت واقفان ریشه در اسلامیت این فریضه داشته و از احمام آن خارج نمیشوند؛ ازاین رو میتوان این عمل خداپسندانه را کمک به اشاعه فرهنگ اسلامی و مقدسات دینی نام برد.
رئیس اوقاف آشتیان اضافه کرد: بدون تردید بسیاری از واقفان با توجه به شناخت و فرهنگ اهل بیت(ع) و عرق بیحد و حصر به خاندان اهل بیت(ع) از اموال خویش در راستای اقامه عزاداری سالار شهیدان در ماههای محرم و صفر، برپایی مراسم تعزیه، تأمین مخارج مبلغان دین در راستای توسعه فرهنگ اسلامی، ساخت و مرمت مساجد و حسینیهها تخصیص میدهند.
وی در بخشی از سخنان خویش بر لزوم توجه به نیت واقفان تأکید کرد و افزود: برخی از موقوفات خیران به تأمین مخارج نیازمندان، کمک به یتیمان، دلجویی از بیماران و دیگر امور دیگر اختصاص پیدا می کند.
حجتالاسلام دهقان با بیان این مطلب که یتیمنوازی و دلجویی از بیماران در اسلام توجه ویژهای شده و به نوعی بازگشتن به فرهنگ اسلامی را در پی دارد لذا میتوان این امور را بسیار مؤثر در تقویت فرهنگ اسلامی بیان کرد.
به گفته وی، صدردرصد موقوفات در خدمت اسلام و فرهنگ اسلامی و دینی هستند؛ بنابراین موقوفهای نداریم که در تقابل فرهنگ اسلامی باشد و از ابتدا تاکنون نیز چنین مبحثی جایی درج نشده است.
حجتالاسلام دهقان در ادامه سخنان خویش به ارتباط رسانه با ترویج و توسعه فرهنگ وقف نیز اشاره کرد و گفت: رسانهها اعم از مکتوب، دیداری، شنیداری و فضای مجازی در بالابردن فرهنگ دینی و اسلامی مردم نقش بسزایی را ایفا میکنند؛ لذا از نقش ارباب جراید بهویژه صدا و سیما در این مقوله نمیتوان غافل بود.
بهرهمندی از وجود رسانهها در راستای اشاعه فرهنگ وقف
وی همچنین ضمن تقدیر از خبرگزاری ایکنا و تمامی مطبوعات استان در راستای اشاعه فرهنگ وقف، اضافه کرد: بیشک فعالیت اصحاب رسانه در این راستا از اهمیت ویژهای برخوردارست و از این راه میتوان خدمات قابل توجهتری به وقف عرضه کرد.
حجتالاسلام دهقان جهتدهی به نیات واقفان مبنی بر جبران خلأهای موجود و نیازهای جامعه را از اهم برنامههای سازمان اوقاف و امور خیریه بیان کرد و گفت: خوشبختانه برای رفع مشکلات و نیازهای مردم راهکارهایی در خصوص اختاص وقف به این امور اجرایی شده است که نیازمند فرصت و مدت زمان بیشتری است.
وی با بیان اینکه بازگو شدن نیازهای مردم و افراد بیبضاعت برای واقفان در نیات آنان تأثیرگذارست، اظهار کرد: با توجه به اینکه سازمان به نیات واقفان احترام گذارده و ذرهای از نیات فراتر نخواهد رفت؛ لذا امید است با جهتدهی به نیات این عزیزان و اولویتبندی نیازهای جامعه مبنی بر کمک به یتیمان و بیماران و غیره مورد مهر و محبت واقفان قرار گیرند.
رئیس اوقاف آشتیان در پایان، یادآور شد: هر نیتی که واقفان داشته باشند برای ما محترم است و سازمان اوقاف موظف است که به تمامی خواسته این عزیزان جامه عمل بپوشاند.
