
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، تعلیم و تعلم از مهمترین امور سعادتآفرین برای بشر است. در سایه تعلیم بود که انسان مسجود فرشتگان شد و در سایه تعلم است که انسان میتواند دیگران را رشد داده و از علم آنها نیز بهرهمند شود.
تعلم بهمعنای یاد گرفتن و دانش آموختن است؛ چنانکه تعلیم به معنای آموختن و آموزش دادن است. تعلیم و تعلم برگرفته از واژه علم و از مشتقات آن است که در باب تفعیل و تفعل به کار رفته است تا معنای آموزش دادن و نیز آموزش گرفتن را بیان دارد. مشتقات واژه علم در قرآن بسیار آمده است. در بسیاری از آیات قرآن خداوند خود را معلم و آموزگار معرفی کرده است.
کسب هویت و ماهیت انسانی
در بینش و تحلیل قرآنی، حکایت آموزگاری خداوند و آموزش دیدن انسان، حکایت هویت و ماهیت انسانی است. به این معنا که انسان به جهت همین آموزش دیدن مستقیم از سوی پروردگار است که به مقام انسانیت و در نتیجه خلافت الهی بر هستی از قرارگاه زمین دست یافت.
در تحلیل قرآنی، آدمی به سبب دانش و معارفی که به تعلیم الهی آموخته شرافت یافته است و مستحق سجده همه کائنات از فرشتگان و پستتر از ایشان قرار گرفته است. این آموزش انسان به این علت است که همگی از وی آن چه را که بهطور مستقیم قابلیت ادراک آن را نداشتهاند، بیاموزند.
در این بینش حتی آنانی که قابلیت داشته نیز نیازمند رهنمونهای بشری هستند تا به مقام کمالی خود دست یابند؛ زیرا تنها انسان است که به علم و دانش اسمای الهی و تعلیم مستقیم خداوندی توانسته است ظرفیتها و توانمندیهای خود را بهطور کامل بروز و ظهور دهد و به خلاقیت الهی دست یابد و بهعنوان واسطه در فیض عمل کند و نقش پروردگاری در طول را بهعنوان ولایت به عهده گیرد. این نقش تنها به سبب دانشی است که آموخته است. از اینجاست که اهمیت و ارزش تعلم و نیز تعلیم دانسته میشود.
خداوند معلم نخست و انسان متعلم اول
در داستان ماهیت و هویتسازی انسان در روز نخست آفرینش آمده است که خداوند پس از آن که حضرت آدم(ع) را برای خلافت آفرید به وی اسمای الهی را آموخت و سپس آن اسما را بر فرشتگان عرضه داشت تا آن را بیان دارند ولی فرشتگان از دریافت حقیقت اسما ناتوان و عاجز شدند و نتوانستند آن را بشناسند، از این رو عرضه میدارند که ما تنها قادر به درک و بیان آن چیزی هستیم که خداوند به ما آموخته است و این دانش اسما فراتر از آن حد و اندازهای است که ما بدان آگاه شویم. سپس خداوند از آدم(ع) میخواهد تا آن چه از اسمای الهی را که آموخته به فرشتگان بنمایاند و نشان دهد که خود از چه ظرفیت و دارندگی بالا و والایی برخوردارست. آدم(ع) نیز اسما را به فرشتگان و دیگران گزارش میکند.
به هر حال، خداوند معلم نخست و انسان متعلم اول است و حق آن است که بگوییم معلم اطلاقی تنها خداست و اوست که به انسان همه چیز را به شکل اسمای الهی آموخته است و انسان به جهت ظرفیت ذاتی توانسته است آن را بپذیرد و بهصورت تعلم و پذیرش دانش اسما در ذات خود قراردهد. با نگاهی گذرا به آیات قرآن میتوان دریافت که شأن و مقام آموزگاری در چه حد و اندازهای است؛ زیرا تعلیم فعل خداوند و شغل پیامبران است و خداوند در قرآن بیان میدارد که معلم دیگر انسان پیامبران هستند که به انسان کتاب و حکمت میآموزند و آنان را برای زندگی اجتماعی و قانونی و بالندگی و رشد آماده میسازند.
حجتالاسلام سیدمهدی حسینی، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه خمین در همین رابطه در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، گفت: طرح ریشهکنی بیسوادی قرآنی با برنامهریزی مدون و منظم در جامعه و فعالیتهای قرآنی امکانپذیر است.
وی با بیان اینکه مسئولان به تنهایی نمیتوانند آموزشهای قرآنی را بهصورت صحیح به نسل امروز ارائه دهند، افزود: برای این مسئله باید نظام خانواده وارد عرصه شود و مسئولان نیز از مؤسسات و تشکلهای قرآنی حمایت کرده و با همکاری و هماهنگی ادارات این مسئله را انجام دهند تا نظام آموزش قرآن در کشور اصلاح شود.
حسینی ادامه داد: باید برای نسل امروز با حمایت خانوادهها و شکلدهی هیئتها و مجالس قرآنی در منازل در مقاطع مختلف برنامهریزی کنیم یعنی مردم بهصورت زنجیروار این حلقه آموزش قرآن را طی کنند.
وی با اشاره به اینکه هماکنون جلسات قرآنی در شهرستان در منازل، مساجد و حسینیهها با حضور مردم برگزار میشود، گفت: باید مصوبات فراگیر تشویقی در مراکز مختلف مساجد، حسینیهها، هیئتها، جمعیتهای قرآنی، ادارات و غیره جهت تشویق قرآنآموزان ارائه شود تا شاهد گسترش آموزش قرآن در کشور باشیم.
رئیس اداره اوقاف و امور خیریه خمین افزود: از اصلیترین راهکارهای جذب افراد، قرار دادن مشوق با اعطای تسهیلات و امتیازات گروه و پایهای در اقشار مختلف مردم اعم از دانشجو، کارمند، کارگروه و مشوقهای معنوی است.
وی با بیان اینکه باید شیوههای نوین به معلمان قرآن ارائه شود، ادامه داد: اگر معلمان از این شیوهها در ارتقای سطح قرآنی قرآنآموزان استفاده کنند مشکل در تدریس قرآن حل خواهد شد.
اطلاعات قرآنی معلمان بازسازی شود
حسینی گفت: برای رسیدن به این منظور باید معلمان در دورههای آموزش قرآن شرکت کنند تا به نحوی از نظر علمی بازسازی شوند و اطلاعات قرآنی آنها به روز باشد.
وی تصریح کرد: باید مؤسسات قرآنی و غیردولتی، تشکلهای قرآنی و مؤسسات قرآنی مردمنهاد رقابتهای سالمی در فعالیتهای خود داشته باشند و در این راستا برگزاری جشنواره قرآنی استانی و کشوری و تشویق مؤسساتی با کیفیت و خلاقیت بسیار مؤثر است.
این مقام مسئول در پایان با بیان اینکه پیشنیاز آموزش و ترویج قرآن در جامعه فرهنگسازی و اصلاح زیرساختهاست، خاطرنشان کرد: آموزش قرآن باید از دوران کودکی شروع شود و برای آموزش کلام وحی باید برنامهای درازمدت را در نظر گرفت و در آموزش مفاهیم، قرائت، حفظ و غیره نباید شتابزده عمل کرد؛ بلکه با برنامههای عمیق میتوان در این راه گامهای مؤثری برداشت.
انشالله و به یاری خدا