پیامبر اکرم(ص)؛ ظرف وجودی تجلی اسما و صفات خداوند

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، سال‌های سال شب بود، ظلمت و تاریکی. فطرت‌های الهی زیرپای جهالت و گمراهی نابود شده بودند. خوبی، پاکی، زیبایی، مهربانی، مودت، از چهره انسانی رخت بربسته بود و سالیانی از زندگی به گور کردن رحمت الهی می‌گذشت. سالیانی دراز از قحطی آدم می‌گذشت.

کودکی از پیش از تولد بزرگ از دامان مادری تولد یافت که تا همشیه تاریخ انسانیت خود را مدیون آن تولد می‌داند، گوهر یکتای خداوندی پا به عرصه وجود نهاد تا در پس آن همه مظاهر شرک و بدی در نابودی فرو روند. تاریکی و ظلمت همه جا را فراگرفته بود، مردمانی  در گمراهی تام و شیوه زیستی نابسامان به سر می‌بردند و مردی از فطرت پاک الهی پا به عرصه وجود گذاشته تا با تحمل همه سختی‌ها رستگاری دنیا و آخرت بشریت را در پیشگاه خداوند متعال تضمین فرماید. نور و سروری در عرش الهی حاکم است.

«الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الأُمِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوبًا عِندَهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِیلِ یَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنکَرِ وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَآئِثَ وَیَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلاَلَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیْهِمْ فَالَّذِینَ آمَنُواْ بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُواْ النُّورَ الَّذِیَ أُنزِلَ مَعَهُ أُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛ همانان که از این فرستاده پیامبر درس نخوانده که [نام] او را نزد خود در تورات و انجیل نوشته مى‏یابند پیروى مى‏کنند [همان پیامبرى که] آنان را به کار پسندیده فرمان مى‏دهد و از کار ناپسند باز مى‏دارد و براى آنان چیزهاى پاکیزه را حلال و چیزهاى ناپاک را بر ایشان حرام مى‏گرداند و از [دوش] آنان قید و بندهایى را که بر ایشان بوده است برمى‏دارد پس کسانى که به او ایمان آوردند و بزرگش داشتند و یاریش کردند و نورى را که با او نازل شده است پیروى کردند آنان همان رستگارانند(اعراف/ 157).

إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّداً (صلى الله علیه و اله) نَذِیراً لِلْعَالَمِینَ وَ أَمِیناً عَلَى التَّنْزِیلِ وَ أَنْتُمْ مَعْشَرَ الْعَرَبِ عَلَى شَرِّ دِینٍ وَ فِی شَرِّ دَارٍ مُنِیخُونَ بَیْنَ حِجَارَةٍ خُشْنٍ وَ حَیَّاتٍ صُمٍّ تَشْرَبُونَ الْکَدِرَ وَ تَأْکُلُونَ الْجَشِبَ وَ تَسْفِکُونَ دِمَاءَکُمْ وَ تَقْطَعُونَ أَرْحَامَکُمْ الْأَصْنَامُ فِیکُمْ مَنْصُوبَةٌ وَ الْآثَامُ بِکُمْ مَعْصُوبَةٌ؛ براستی خداوند، محمّد مصطفی را - درود خدا بر او و خاندانش - برای جهانیان بیدارگر و بیم ‏دهنده برانگیخت و او را امین وحی خویش ساخت. و شما - ای گروه عرب - بر بدترین آیین و در نابسامان‏ترین شرایط می‏زیستید: در میان سنگلاخ های ناهموار و مارهای پرزهری که از آوازها نَرَمند، گویی کرند. آب آلوده و ناگوار می‏نوشیدید، و غذای نامناسب و غیر بهداشتی می‏خوردید، و خون یکدیگر می‏ریختید، و پیوند خویشاوندی را بریده بودید. بت‏ پرستی میان شما رایج بود و گناهان دایر(خطبه 26 نهج‌البلاغه)

بالاترین مرتبه انسان کامل در شخصیت پیامبر(ص) تجلی یافته است

آیت‌الله محسن حیدری،‌ منتخب مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری‌ در گفت‌و‌گو با ایکنای خوزستان، پیرامون شیوه اخلاقی حضرت پیامبراکرم(ص) گفت: بالاترین مرتبه انسان کامل در شخصیت پیامبر(ص) تجلی یافته است و گواه آیات قرآن کریم تصریح در این موضوع دارد؛ « وَإِنَّکَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِیمٍ؛ و راستى که تو را خویى والاست»(قلم/4) آیه اخلاق پیامبر(ص) را اخلاقی بلند توصیف می‌کند.

اخلاق حسنه حضرت رسول الله(ص) تک بعدی نیست

منتخب مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری با اظهار اینکه اخلاق نیک در خلق و خوی پیامبر(ص) بروز یافته است،‌ گفت: اخلاق حسنه‌ رسول الله(ص) همه‌بُعدی است و اختصاص به یک‌ بعد ندارد. اخلاق نیک ایشان در ابعاد مختلف معاشرتی، سیاسی، فردی، اقتصادی و ... نُمود و ظهور یافته است.

وی ادامه داد: رسول الله(ص) ‌در همه ابعاد چه در ارتباط با دوستان و چه دشمنان بهترین و نیکوترین اخلاق را داشتند که فلسفه و راز آن را باید وجود آن حضرت عنوان کرد؛ بدین معنی که ظرف وجودی رسول الله(ص) ظرف وجودی تجلی اسما و صفات خداوند است.

‌تجلی اسماء خداوند درظرف وجودی پیامبر(ص)

وی ادامه داد: رسول الله(ص) ‌در همه ابعاد چه در ارتباط با دوستان و چه دشمنان بهترین و نیکوترین اخلاق را داشتند که فلسفه و راز آن را باید وجود آن حضرت عنوان کرد؛ بدین معنی که ظرف وجودی رسول الله(ص) ظرف وجودی تجلی اسما و صفات خداوند است.

تجلی رحمت الهی در وجود مبارک پیامبر(ص)

آیت‌الله حیدری افزود: این رحمت الهی در وجود رسول الله(ص) تجلی یافته است و اخلاق پیامبر(ص) سبقه رحمت الهی دارد و نسبت به مؤمنین متواضع و به تمام معنا مهربان است، اما خلق او نسبت به کفار غاضب و شدید است. خلق و خوی مهربان و غاضب رسول الله(ص)‌ به توجه به موقعیت و افراد مختلف، متناسب شرایط است.

وی افزود:‌ رحمانیت رسول الله(ص) براساس حکمت و عدل الهی است،‌ زیرا به تصریح قرآن اگر پیامبر(ص)‌ مهربان نبود، ‌نتیجه دیگری رقم می‌خورد؛ «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ ؛پس به [برکت] رحمت الهى با آنان نرمخو [و پرمهر] شدى و اگر تندخو و سختدل بودى قطعا از پیرامون تو پراکنده مى‏‌شدند پس از آنان درگذر و برایشان آمرزش بخواه و در کار[ها] با آنان مشورت کن و چون تصمیم گرفتى بر خدا توکل کن زیرا خداوند توکل‏‌کنندگان را دوست مى‏‌دارد»(آل عمران/159).

آیت‌الله حیدری عنوان کرد: به واسطه رحمت که رسول الله(ص) مجرای آن است نسبت به اعراب جاهلی نرم‌خو شد و اگر ایشان اخلاق خشن و تندی داشت، همه از او متفرق می‌شدند،‌ زیرا اخلاق غضبناک مثل آتش است،‌ لذا ایشان که برابر اخلاق خشن مردم زمان جاهلیت قرار داشت باید با نرمی آتش آنها را خاموش می‌کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم سلطانی، مدیر حوزه علمیه الامام المهدی(عج) اهواز نیز در این باره به ایکنای خوزستان، اظهار کرد: در آیات قرآن کریم علت بعثت وجود حضرت رسول اکرم(ص) تکمیل و تبیین مکارم اخلاق بیان شده، همان گونه دلیل رسالت انبیا نیز همین امر بوده است.

قرار گرفتن در مسیر اخلاقی پیامبر(ص) مستلزم برخورداری از جامعه اخلاق‌مدار است

وی با بیان اینکه اگر خواهان قرار در مسیر حضرت رسول اکرم(ص) باشیم باید جامعه اخلاق‌مدار باشیم، گفت: در غیر این صورت در مسیر ‌معصومین(ع) قرار نگرفته‌ایم و پیغام اهل‌ بیت(ع) و رسول اکرم(ص) را دریافت نکرده‌ایم؛ بر این اساس بر حوزویان، دانشگاهیان و جامعه است که پیغام اخلاق‌مداری حضرت رسول اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) را دریافت و اجرا کنند.

سلطانی با اشاره به اینکه در کتاب‌ها مطالب بسیار مفیدی درباره نهادینه شدن اخلاق انبیا‌ و ائمه اطهار(ع) به مردم عرضه شده است و البته فقط در همین حد باقی مانده است، عنوان کرد: مطالب عملی از اخلاق انبیا‌ و ائمه اطهار(ع) که باید در جامعه پیاده شود پیاده نشده است.

مدیر حوزه علمیه الامام المهدی(عج) اهواز با تأکید بر اینکه سخنوران و اهل‌ کتاب باید فضایی را ایجاد کنند و به اخلاق عملی اولیا و انبیا و ریشه‌های آن بپردازند و مطالب اخلاق را در حد جاری نگاه ندارند، افزود: حضرت رسول(ص) در دل مردم در بازار حضور می‌یافتند؛ «طبیب دوّار بطبّه». هرگاه ارتباط چهره به چهره سخنوران با مردم بیشتر شده در نتیجه این حضور به مطالب جدیدی دست می‌یابند و به درک نوع تفکر مردم می‌رسند و این موارد می‌تواند در کتاب‌‌ها گردآوری شود. وقتی که مردم بدانند با دقت این مطالب توسط سخنوران و مؤلفان گردآوری و درک شده، پند‌آموزی بیشتری برداشته خواهد شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین علی نقی فقیهی، مدیر مؤسسه مطالعاتی مشاوره اسلامی و عضو هیئت علمی دانشگاه قم در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، با اشاره به اینکه آیه 4 سوره قلم «وَإِنَّکَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِیمٍ؛ و راستى که تو را خویى والاست» الگوی اخلاقی ایشان را به خوبی روشن می‌کند، گفت: رسالت ایشان متخلق کردن به انسان بود.

محبت؛ شیوه رفتاری حضرت رسول(ص) در همه ابعاد

عضو هیئت علمی دانشگاه قم با بیان اینکه براساس سیره حضرت رسول(ص)، همه گفتارها، مواجهه‌ها و فعالیت‌های انسان باید سرشار از محبت باشد، افزود: مگر آنکه فرد عدوالله شود که در آنجا بحث تبری به وجود می‌آید و فرد از دایره انسانیت خارج شده و شایستگی آن را ندارد که از رابطه محبت‌آمیز برخوردار شود و بر همین اساس در دین «تولی و تبری» مطرح است؛ تولی دوستی با هر چیزی است که با خدا ارتباط دارد. انسان از آن جهت که بنده خدا است باید به انسانیت خود عمل کرده و دشمن حاکمیت ارزش‌ها نباشد و بر این اساس باید با این انسان رابطه عاطفی برقرار کرد.

مدیر موسسه مطالعاتی مشاوره اسلامی  در پاسخ به این پرسش که برخی افراد به بهانه عصمت انبیا و ائمه(ع) می‌گویند ما نمی‌توانیم مانند این بزرگواران عمل کنیم، توضیح داد: اصولاً عصمت به معنای مصونیت نگه داشتن خود از گناه و خطا است. اراده، فعالیت، نیت و انگیزه انسان در مقام عمل گناهی که از او صادر شود یا نشود دخالت دارد. ائمه اطهار(ع) مجبور به معصوم بودن نیستند و بر اساس علم و یقین تصمیمی بجا می‌گیرند که چه کاری را انجام دهند و چه کاری را انجام ندهند.

برداشت ما از روش پیامبر(ص) آن است که باید به اهل‌بیت(ع) مراجعه کنیم

عضو هیئت علمی دانشگاه قم عنوان کرد: مهم آن است که آموزه‌های پیامبر(ص) را از همان روش که ایشان روشن فرموده‌اند درک کنیم. برداشت ما از روش پیامبر(ص) آن است که باید به اهل‌بیت(ع) مراجعه کنیم و در کتب دینی همچون صحیفه حضرت زهرا(س) الگوهای اهل‌بیت(ع) بیان شده‌اند.

یا رسول الله، خداوند را هزاران عمر برای وجود مقدستان سپاس گوییم همچنان اندک است. یاری گر همه اقشار آدمی، اشک ریز همیشگی بر گمراهان، مهربانترین پدر اینک ماییم و سنگینی همه مرارت‌های وجود مبارکتان برای رهایی ما از گمراهی بر دوش‌هامان. شمس الضحی دستانمان را در دستان مقدستان بگیرید و پیچ و خم دشوار آخرالزمان را به سلامت طی کنیم.