ویژگی‌های مدیریت از دیدگاه اسلام/ نظم‌بخشی از مؤلفه‌های مدیریت اسلامی است

حجت‌الاسلام مجتبی بیرانوند، امام جمعه اشترینان در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، گفت: مدیریت از دیدگاه اسلام از چهار ویژگی انسانی، نظم‌بخشی و سازماندهی، جمعی بودن و هدفمندی برخوردار است.

دیدگاه انسانی، اولین ویژگی مدیریت اسلامی

وی عنوان کرد: ویژگی انسانی که یکی از ویژگی‌های مدیریت از نگاه اسلام است، به تناسب، هماهنگی و سازگاری ممتاز است چون دیدگاه اسلام به زندگی دیدگاهی فراگیر نسبت به همه ابعاد، ارکان و اجزای آن است، براین اساس در دیدگاه اسلامی، انسان از یک جایگاه بسیار والایی برخوردار است به‌طوری‌که احترام به انسان مؤمن از احترام به کعبه بالاتر شمرده شده است.

بیرانوند بیان کرد: ویژگی دوم مدیریت از نگاه اسلام، تشویق و ترغیب به نظم و نظام است که بزرگ‌ترین مصداق نظم همان انضباط‌‌‌ بخشی به امور دولت و جامعه است؛ به‌طوری‌که وصیت امیرالمؤمنین(ع) در باب نظم پس از وصیت به تقوا آمده است تا در این سند مهم ارزشمند جایگاه نخست را به خود اختصاص دهد.

راهکارهای اسلام برای تقویت نظم

امام جمعه اشترینان ادامه داد: مولای متقیان، امام علی(ع) فرمود «شما و همه فرزندان و خویشانم را و هر کس که این نامه به او می‌رسد را به تقوای الهی و نظم در کارهایتان سفارش می‌کنم، بر این اساس اسلام عزیز در تقویت نظم و نظام راهکارهایی را معرفی نموده است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به اجرای عدالت، بالابردن روحیه بردباری، تواضع، تقویت روح تعاون و همکاری، دعوت به فرمان‌پذیری و امانت‌داری اشاره کرد.

اختلاف؛ بزرگ‌ترین آفت نظم

بیراوند اظهار کرد: خداوند متعال در آیه 46 سوره مبارک انفال مبنی‌بر: «وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ؛ و از خدا و پیامبرش اطاعت کنید و با هم نزاع مکنید که سست‏ شوید و مهابت‏ شما از بین برود و صبر کنید که خدا با شکیبایان است»، اختلاف را بزرگ‌ترین آفتی می‌داند که تیشه به ریشه نظم و نظام‌های اجتماعی می‌زند و امام‌علی(ع) نیز در این‌ رابطه می‌فرماید «اختلاف، امور نظم‌ یافته را فاسد و تباه می‌کند».

انصاف و مدارا کردن مانع از شکل‌گیری اختلاف می‌شود

وی با اشاره به راه‌کارهای اسلام برای پیشگیری از اختلاف، تصریح کرد: مدارا کردن در بسیاری از موارد موجب پیشگیری از اختلاف می‌شود کمااینکه امام علی(ع) فرمود: «مدارا کردن شدت مخالفت را می‌کاهد»، دومین راهکار برای مقابله با اختلاف، انصاف که نوعی عدالت است، می‌باشد، به‌طوری‌که امیرالمؤمنین، علی(ع) می‌فرماید «انصاف، اختلاف را از بین می‌برد و اتحاد و همبستگی به‌وجود می‌آورد».

بیرانوند سومین ویژگی مدیریت اسلامی را ویژگی جمعی بودن دانست و افزود: در ویژگی جمعی بودن به این موضوع اشاره می‌شود که نیاز فرد به جامعه مانند نیاز وی به هواست و انسان بدون جامعه و گروه نمی‌تواند به زندگی ادامه دهد لذا پیچیدگی‌های زندگی انسان را وا می‌دارد که با افراد ارتباطی برادارانه داشته باشد و با آن‌‎ها درآمیزد.

عوامل تقویت فرهنگ جمعی و روحیه تعاون و همکاری از منظر اسلام

امام‌جمعه اشترینان اضافه کرد: از نگاه اسلام و آموزه‌های دینی عواملی موجب تقویت فرهنگی جمعی می‌شود که یکی از این موارد اصل «وفاداری» است که امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید «وفاداری موجب قوام امامت و زینب برادری است».

بیرانوند اظهار کرد: اصل مسئولیت‌پذیر بودن، همکاری در اقامه حق، عدل و شریعت و نصیحت‌ کردن و خیرخواهی نیز از دیگر عواملی هستند که در تقویت فرهنگ جمعی و اتحاد جامعه بسیار مؤثر است همان‌طور که امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید «بهترین برادران ناصح‌ترین آن‌ها و بدترین‌شان، خائن‌ترین آن‌ها هستند».

مدیریت اسلامی هدفمند است

وی با اشاره به هدفمندی به‌عنوان چهارمین ویژگی مدیریت از دیدگاه اسلام، تصریح کرد: اسلام به ما می‌آموزد که دنیا وسیله است، نه هدف و باید دنیا به‌عنوان ابزاری برای رسیدن به هدف که همان بهشت ابدی است به‌کار گرفته شود؛ براین اساس امیرالمؤمنین در مورد این حقیقت می‌فرماید: «بهشت پاداش هر انسان مؤمن و نیکوکاری است».

بیرانوند در پایان بیان کرد: اگر بخواهیم مؤمن را معرفی کنیم، بنا به‌ فرموده امام علی(ع) «اگر کسی سه مؤلفه عقل، حلم و علم در وجودش باشد، ایمان او کامل است» لذا هدف انسان در زندگی باید کسب سه مورد مذکور باشد.