نگاهی به فعالیتهای قرآنی در شبکه اینستاگرام/ کدام صفحه را پیگیری میکنید؟
کانون خبرنگاران نبأ: اینستاگرام از جذابترین شبکههای اجتماعی با بیش از ۵۰ میلیون کاربر است که در کنار آسیبهای محتمل این شبکهها، فرصتی در راستای تبلیغات دینی و قرآنی است؛ برخی از صفحاتی که از این فرصت در نشر قرآن بهرهمند شدهاند را بررسی میکنیم.
به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، ورود اپلیکیشنهای مجازی و حضور در شبکههای اجتماعی شاید چند صباحی است که در ایران فراگیر شده و به خصوص از جانب کاربران جوان و نوجوان مورد توجه قرار گرفته است؛ در این میان اینستاگرام به عنوان یک نرمافزار کاربردی(اپلیکیشن) مجازی نیز با مخاطبان بسیاری در این زمینه ورود پیدا کرده و با توجه به ویژگیهای خاص خود، جذابیتهای بسیاری نیز نسبت به دیگر نرمافزار کاربردیها و شبکههای اجتماعی داشته که همین امر باعث همراهی مخاطبان بسیاری با این شبکه اجتماعی شده است.
پس از عضویت حداکثری ایرانیان در نرمافزارهای اجتماعی، مباحث کارشناسی بسیاری پیرامون این مطلب مطرح شد و بهرهمندی از این تکنولوژیهای مجازی از ابعاد مختلف مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت؛ بیان محسنات و مضرات آنها سبب شد که بسیاری از خانوادههای ایرانی ورود این برنامهها را در درون فضای خانواده نهی کنند و به خصوص کاربران نوجوان و جوان را نسبت به آن آگاه کنند.
اما در این میان اینستاگرام به دلیل اشتراک تصاویر و فیلم، جدای از مباحث ورود به چت یا حضور در گروههایی که گاها در دیگر اپلیکیشنها آسیبزا بوده است، با نوعی متفاوت از کاربران مواجه بوده است. در این گزارش سعی شده با نگاهی به بُعد دیگری از بهرهمندی از این برنامه در فضای دینی و به خصوص قرآنی کشور ضمن معرفی صفحات (پیجها)ی مربوط به جامعه قرآنی، نگاهی به این صفحات نیز داشته باشیم. بهرهمندی از تهدیدهایی که توسط برخی از کارشناسان در رابطه با شبکههای اجتماعی مطرح میشود در راستای تبدیل این تهدیدها به فرصتها، خود میتواند گام مؤثری در راستای نحوه بهرهمندی از شبکههای اجتماعی باشد.
ویژگیهای کلی اینستاگرام
اینستاگرام 50 میلیون کاربر اندروید و iOS دارد که هماکنون از این شبکه اجتماعی استفاده میکنند. اینستاگرام سال گذشته برای اندروید عرضه شد و طی مدت هفت روز 10 میلیون بار دانلود شد و به قدری محبوب شد که کمپانی یک شبکه اجتماعی را مجاب کرد تا آن را به قیمت یک میلیارد دلار خریداری کند.
در حال حاضر بیشتر کاربران ترجیح میدهند برای اشتراک تصاویر و بعضی اوقات ویدئوهای کوتاه خود، به جای شبکههای اجتماعی دیگری مانند فیسبوک از اینستاگرام استفاده کنند؛ چرا که مخاطبان بیشتری تصاویرشان را میبینند و همچنین افکتهای جذاب آن کار را برای کاربران آسان کرده است.
پیجهای quran_110، qurantarjomehfarsi، asmaye_ khoda، gangine_noor، برترین قاریان نوجوان کشور، قرآن؛ کتاب هدایت، یک صفحه از قرآن، quran_persian_english، quran_online، قرآن یتلی (everyday_quran)، inst_quran، al_quran_al_kareem1 و ... از جمله پیجهای قرآنی است که با طرفداران زیادی هم مواجه هستند.
فعالیت برخی از این پیجها(صفحات) در اینستاگرام در حیطه فعالیتهای اعتقادی و به خصوص فعالیتهای قرآنی به شکلی قابل قبول و با حضور تعداد بالایی از علاقهمندان مواجه شده است. در این میان با گشتی میان صفحاتی که فعالیتهای قرآنی انجام میدهند، میتوان به تعداد زیادی از افرادی که در این زمینه به فعالیت میپردازند دست یافت که این خود میتواند دلیلی بر استفاده مناسب و درست از این یک ابزار اجتماعی در فضای مجازی باشد که فرصتی در راستای تبلیغات دینی در دسترس علاقهمندان قرار داده است.
به عنوان مثال با خلاقیتهایی که در برخی از تصاویر و فیلمهای بارگذاری شده در برخی از این صفحات بهکار برده شده است، زمینههای بهروز آموزشی و القای معانی از طرق مختلف مورد بررسی قرار میگیرد. بهروز شدن زمینههای آموزش و نیز سبکسازی به خصوص با استفاده از آیات قرآن کریم و به عمل کشاندن مفاهیم روحبخش آیات قرآن کریم، از جمله مواردی است که برخی از این صفحات بهخوبی به آن دست یافتهاند.
به عنوان نمونه پیج quran_minimal که با نام آیات نورانی با بیش از 3100 فالور(follower) به فعالیت میپردازد. این پیج در مدت زمانیهای تعیینشده به بارگذاری تصاویری از ترجمه آیات قرآن کریم میپردازد که هر کدام از این تصاویر حامل یک پیام از یک آیه یا بخشی از یک آیه از قرآن کریم است.
ترکیب نوشته و تصویری از طبیعت و متناسب با آن متن، در مجموع باعث جذب مخاطب شده و با سیو کردن این تصاویر میتوان مجموعهای از کوتاهنویسیهایی داشت که عکس و متن زیبایی را با خود همراه دارد و هر کدام از متنها نیز با نکاتی که در خود نهان دارد میتواند مخاطب را به فکر وا دارد و تأثیرات مثبتی بر وی بگذارد.
چه بسا این راه خود میتواند یکی از عوامل ایجاد اشتیاق در جوانان و نوجوانانی باشد که نتوانستهاند آن اُنس ظاهری با قرآن را در خود ایجاد کنند. نوجوانان و جوانانی که این روزها بیش از هر گروه سنی دیگری با نرمافزارها و برنامههای شبکههای مجازی همراه شدهاند، با بهرهمندی از این فضا و دیدن این ترکیبهای زیبا و جذاب، شاید برای دقایقی هم شده به فکر فرو روند و با جذابیتی که در این نوع پیامرسانی از طریق معانی قرآن، دریافت میکنند، برای لحظاتی هم شده، انسی با این آیات پیدا کنند.
در حالت خوشبینانهتر میتوان به مواردی دست یافت که تأثیر این ترکیبها، تصویر و متنهایی که در ایجاد آنها از آیات قرآن استفاده شده است، شاید بتوان میل و رغبتی نیز در آنهایی ایجاد کرد، که تا کنون انس با قرآن را درک نکردهاند.
برخی دیگر از این پیجها با ترکیبی از فعالیتهایی در زمینه قرآن وعترت، جذابیتهای دیگری نیز برای مخاطبان خود ایجاد کردهاند؛ جذابیتهایی که در چند بعد، به بررسی محتوایی در زمینههای مختلف آیات قرآن و روایات و احادیث ائمه(ع) پرداخته است و حتی در مواردی نیز جنبههای انذار و تبشیر نیز دارد.
البته ناگفته نماند که ورود در این مقولهها و بازدید از چنین پیجهایی باید مخاطب هوشیار و آگاه را به سمت و سویی که میخواهد، نکشاند؛ چه بسا مخاطب و بیننده با دیدن برخی از این تصاویر و ترکیب نوشتهها و عکسها مجذوب شود اما مفهومی بهنادرستی منتقل و جریان یابد.
در پیج دیگری با عنوان al_quran_al_kareem1، با تصاویر و نوشتههایی که ترکیب شده از مفاهیم خاصی در زمینه اعتقادی هستند مواجه میشویم؛ گاها برخی از تصاویر تنها ذکرها و القابی از خداوند و ائمه اطهار(ع) است و جنبههای تزیینی دارد و برخی نیز با نوشتههایی همراه است. چنین پیجهایی محتوای آموزشی کمتری دارند.
پیجهای دیگری نیز با محتوای آموزشی ـ قرآنی یافت میشوند که گاها با موضوعات مختلف به فعالیت میپردازند. به عنوان مثال میتوان به پیج asmaye_khoda اشاره کرد. این پیج نیز با ترکیبی از تصاویر طبیعت، تصاویر چشمنوازی از لحظههای عبادت، جنبههای طبیعی و ... با اسمائی که در مفاتیحالجنان و نهجالبلاغه در رابطه با خداوند وجود دارد، تصاویری بارگذاری میکند که هم میتوان جنبههای آموزشی آن را مدنظر قرار داد و هم به جنبههای زیباییشنایی آن اشاره کرد.
در این میان پیجهایی نیز میتوان یافت که جنبههای تبلیغاتی در حوزه فعالیتهای قرآنی نیز دارند. مانند مؤسسات قرآنی و یا مراکزی که به فروش محصولات فرهنگی ـ دینی میپردازند که نوع حضور و تبلیغات آنها نیز از طریق اینستاگرام قابل توجه است. بهویژه مراکز آموزشی ـ قرآنی که با توان مردمی اداره و هدایت میشوند، با بهرهمندی از اینستاگرام میتوانند به بهترین شیوههای ممکن فعالیت خود را گسترش دهند. پیج برترین قاریان نوجوان کشور، مؤسسه فرهنگی قرآنی گنجینه نور را میتوان دو نمونه از این موارد دانست.
در این میان برخی از پیجهای اینستاگرام به فعالیت در حوزه بینالمللی میپردازند و سعی در جذب مخاطب بینالمللی دارند؛ به عنوان مثال میتوان به inst_quran اشاره کرد که توسط مخاطبان عربزبان میتواند مورد بهرهمندی قرار گیرد. این پیج نیز با قرار دادن فیلمهایی مرتبط با آیات قرآن کریم سعی در بیان مفاهیم قرآن در مصداقهای عینی دارد.
پیج everydaay_quran نیز یکی دیگر از پیجهای عربزبان است که البته با عنوان قرآن یتلی، به دنبال ایجاد دسته و گروههایی برای ختم دستهجمعی قرآن است و در بازههای زمانی متفاوت اقدام به بارگذاری صفحات قرآن میکند تا مخاطبان با طمالعه آن صفحه در ختم قرآن شرکت کرده و انسی با قرآن پیدا کنند.
پیج quran_online نیز پیج دیگری است که در حیطه بینالمللی به فعالیت میپردازد. بر اساس توضیحی که در بالای صفحه قرار گرفته است میتوان متوجه زبان ازبکی و یا تاجیکی شد و مخاطبان چنین پیجی میتوانند مطالبی مرتبط با آیات قرآن کریم را در این صفحه پیدا کنند.
پیج quran_persian_english نیز از جمله پیجهای بینالمللی است که به دنبال بارگذاری تصاویری از آیات قرآن با دو ترجمه انگلیسی و فارسی و با متن عربی خود آیات است. این پیج نیز بیش از 7000 فالور دارد و به شیوهای زیبا آیات قرآن را با دو ترجمه در تصاویری از طبیعت ترکیب کرده و بر روی صفحه خود بارگذاری میکند.
در پیجی دیگر هدفی کلی در رابطه با ختم دستهجمعی قرآن را مشاهده میکنیم. در این پیج که بیش از 1000 فالور دارد، کاربر، از تمامی مخاطبان خود دعوت کرده تا راس ساعتی معین آن صفحه از قرآن را که بارگذاری میکند، قرائت کنند تا ختمی دستهجمعی اتفاق افتد.
در این میان باز هم میتوان پیجهای دیگری نیز پیدا کرد که با اهداف ایجاد شبکهای مأنوس با قرآن، بتوانند جریانی در راستای مأنوس کردن مردم و مخاطبان خود با قرآن ایجاد کنند. قرآن، کتاب هدایت با ترکیبی از تصاویر مرتبط با آیات قرآن و نیز مناسبتهای مذهبی و تصاویری از حرمهای اهل بیت(ع) در این زمینه فعالیت میکند. Quran_110 با عنوان قطرهای از قرآن نیز با همین شیوه و با کمی تفاوت بیش از 2600 فالور را با خود همراه ساخته است. پیجی با موضوع، قرآن، نهجالبلاغه و حدیث نیز در همین راستا به فعالیت میپردازد.
در این راستا برخی از شبکهها، رسانههای دیداری و شنیداری و نوشتاری نیز از این ابزار اجتماعی در راستای معرفی فعالیتهای خود و جذب مخاطب برای ایجاد ارتباط میان رسانه خود و مخاطبان حداکثری بهره بردهاند؛ به عنوان مثال میتوان به صفحه irib_quran_tv اشاره کرد. این صفحه مربوط به شبکه قرآن و معارف سیما بوده و با هدف اطلاعرسانی و حضور در میان مخاطبان علاقهمند به فناوریهای جدید اجتماعی بیش از 3400 فالور را با خود همراه ساخته است.
پیج دیگری نیز که فعالیتهای خاصی در زمینه قرآن و آموزشهای قرآنی دارد، پیج حفظ ترتیبی قرآن کریم است، این پست نیز با بیس از 1700 فالور، در هر پست خود مطلبی قرار میدهد و همراهان خود را نیز در این زمینه یاری میدهد.
خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) نیز با ایجاد پیجی در اینستاگرام، برخی از برترین اخبار تصویری خود را در این پیج قرار میدهد. خبرگزاری ایکنا با عنوان iqnainsta بیش از هزار فالور را با خود همراه دارد. در این میان میتوان به پیج برخی از شخصیتهای قرآنی نیز دست پیدا کرد که هر کدام فعالیتهای تصویری در صفحات اینستاگرام خود دارند.
به عنوان مثال پیج مربوط به سایت اطلاعرسانی مقام معظم رهبری را میتوان در تصاویری که در پیج ایکنا بارگذاری شده است، پیدا کرد. استاد احمد ابوالقاسمی یا پیج دیگر فعالان قرآنی با باز کردن برخی از تصاویر، در صورتی که اعضای حاضر در آن تصویر پیجی در اینستاگرام داشته باشند، مشخص میشوند تا ضمن دیدن تصاویر، مخاطب با پیج آن شخص یا اشخاص نیز آشنا شود.
آدرس پیج احمدابوالقاسمی، قاری بینالمللی قرآن کریم
آدرس پیج دو تن از اعضای جامعه قرآنی و شورای شهر تهران
در کنار اینستاگرام ایکنا، پیج اینستاگرام کانون خبرنگاران نبأ نیز راهاندازی شده است. این کانون که با هدف تربیت خبرنگار قرآن راهاندازی شده است، فعالیتهای گستردهای در زمینه گزارشهای اجتماعی و قرآنی داشته که تصاویر برخی از گزارشهای خاص و تصاویر کمتردیدهشده از قاریان و مبتهلان جهان اسلام به همت بخش چند رسانهای این کانون در پیج آن قرار میگیرد.
تهیه و تولید گزارشهای تصویرمحور جهت انعکاس تصاویر کمتر دیده شده از قاریان و مبتهلان جهان اسلام و نیز تصاویری از گزارشهای تصویری تهیه شده توسط بخش چند رسانهای کانون خبرنگاران نبأ از جمله ابتکارات و فعالیتهای ویژهای بوده که در این کانون انجام گرفته است؛ تصاویر این گزارشها و نیز تصاویر نابی از قاریان جهان اسلام را میتوان در صفحه اینستاگرام کانون نبأ مشاهده کرد.
البته لازم به ذکر است تداوم فعالیت و نیز به روز بودن پستها در نحوه اطلاعرسانی و آموزش از طریق این شبکه اجتماعی خود دو مؤلفهای است که میتواند عامل افزایش و نگه داشتن مخاطبان خود باشد. توجه مخاطبان و کاربران استفاده از این شبکه اجتماعی به چنین پیجهایی میتواند لزوم بهرهمندی مناسب و استفاده از این فرصت را یادآور شود. کاربرانی که میتوانند در پیجهای متفاوت با موضوعات متفاوت ورود پیدا کنند و فالوور صفحات مختلف شوند.
این گزارش صرفا به معرفی و نحوه فعالیت و بهرهمندی از یک شبکه اجتماعی پر طرفدار در زمینه آموزش و تبلیغ دین و قرآن پرداخت و پس از این نیز با توجه به اینکه instanaba به عنوان یک پیج قرآنی مخاطبان بسیاری را با خود همراه ساخته است، به معرفی پیجهای قرآنی میپردازد که همراهان و علاقهمندان برای پیگیری و همراهی با این شبکهها میتوانند اینستاگرام کانون خبرنگاران نبأ را همراهی کنند.
علاقهمندان و فعالانی که در اینستاگرام صفحات فعالی در زمینه تبلیغ امور دینی و قرآنی راهاندازی کردهاند نیز میتوانند با عضویت در اینستاگرام نبأ، از این امکان بهرهمند شوند تا از طریق این رسانه، پیج اینستاگرام آنها در گزارشهای بعدی معرفی شود.
* طاهره رفعت
