شکاف نسلها و تضاد اولویتهای فرهنگی؛ حربه فرهنگ غرب بر جوانان ایرانی
گروه اجتماعی: فرهنگ غربی از طریق رسانهها و فنآوری نوین روزبهروز در فرهنگهای دیگر و به ویژه فرهنگ اسلامی رخنه کرده است و میکوشد نوعی شکاف و تضاد بین اولویتهای فرهنگی و شیوههای تفکر و نگرش، هنجارها و ارزشهای نسل جدید با نسل قبلی پدید آورد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) ازاستان مرکزی، رسانههای دیداری و شنیداری، به دلیل کارکردهای متنوع خود و ایجاد تغییرات پیوسته، بهتدریج جای ارتباط بین فردی از نوع چهره به چهره را گرفتهاند و فضای انفرادی را به جای فضای اجتماعی در خانواده حاکم میکنند.
وسایل ارتباطی، زمینه تغییرات آنی و موقتی در وقایع و دگرگونیهای اجتماعی را فراهم میآورند که دامنه آن، اخبار و عقاید تا هوا و هوسها و مدها را در برمیگیرد.
این وسایل، معرفیکننده الگوها، نقشها، دیدگاهها و شیوه رویآوری به سبکهای زندگی هستند که ممکن است مردم از راه دیگر هرگز به آنها دسترسی پیدا نکنند. طبقه جوان نیز از طریق تبلیغات رسانههای گروهی، مطالبی درباره نقشهای آینده خود فرامیگیرد.
مارتین سگالین در کتاب جامعهشناسی تاریخی خانواده تأکید میکند که امروزه در کنار تفکیک جغرافیایی حوزههای کار و سکونت، ناپدید شدن روابط همسایگی، وجود مادران شاغل و متخصصان مسئول مراقبت از اطفال، و تأثیر تلویزیون، از جمله عواملی هستند که به ایجاد شکاف بین دنیای کودکان و بزرگسالان کمک میکند.
انسان در این دوره در پی نابود کردن روابط سنتی و پابرجای خانوادگی، خویشاوندی، همسایگی و وسایل ارتباط جمعی و دوستیهای قدیم است و در برابر رسانهها و گردانندگان قدرتمندش و همچنین، وسوسههای آن، بسیار آسیبپذیر است.
اسماعیل خانجانی، رئیس اداره بهزیستی خمین در همین رابطه در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، گفت: مفهوم شکاف نسلی به چگونگی تداوم فرهنگی یک جامعه از نسلی به نسل دیگر مربوط میشود.
وی با بیان اینکه باید در فرآیند اجتماعی کردن کودکان، نوجوانان و جوانان، فرهنگ جامعه تا حد مطلوبی از نسلی به نسلی دیگر منتقل شود، افزود: اگر این انتقال فرهنگ به صورت صحیح و کامل انجام شود در نتیجه بازتولید فرهنگی به بهترین شکل صورت میپذیرد و میزان اشتراک فرهنگی دو نسل بالا میرود.
خانجانی، نظام بخشیدن به رفتارهای جنسی و تولید مثل، جایگزین کردن اعضا، مراقبت و نگهداری از کودکان، معلولان و سالمندان، اجتماعی کردن کودک، حمایت عاطفی ، تثبیت جایگاه اجتماعی و فراهم کردن امنیت اقتصادی را از کارکردهای خانواده بیان کرد.
این مدرس روانشناسی گفت: با دقت در تکتک وظایف و مسئولیتها یا کارکردهای خانواده، درمییابیم که رسانهها یا اثر مستقیم یا غیرمستقیم بر فعالیتهای خانواده، خواهند داشت.
وی با اشاره به اینکه موضوع شکاف نسلی تا پیش از پیدایش جامعه صنعتی، مسئلهای در خور توجه نبوده است تصریح کرد: در گذشته اختلاف بسیار ناچیز در شرایط، مراتب و موقعیتهای اجتماعی گروههای سنی مختلف، رعایت اصل احترام به بزرگترها، انتقال طبیعی فرهنگ و رسوم جوامع بهنسلهای پسین بدون هرگونه جهش، وجود الگوهای واحد اندیشه و تفکر و رفتار در نسلها، سبب میشد تغییرات بسیار کند باشد.
خانجانی ادامه داد: فرهنگ غربی از طریق رسانهها و فنآوری نوین روزبهروز در فرهنگهای دیگر و به ویژه فرهنگ اسلامی رخنه کرده است و میکوشد ارزشها و هنجارهای خود را تحمیل و درونی کند که به تبع آن، نوعی شکاف و تضاد بین اولویتهای فرهنگی و شیوههای تفکر و نگرش، هنجارها و ارزشهای نسل جدید با نسل قبلی پدید آورد.
رئیس اداره بهزیستی خمین اظهار کرد: یکی از عوامل مهم کاهش شکاف نسلی، پیوند اعضای خانواده و وجود زمینه ارتباطات صحیح بینفردی است. این ارتباط زمانی به درستی برقرار میشود که اعضای خانواده با نوعی تفاهم و درک متقابل با یکدیگر تعامل داشته باشند.
حضرت علی (ع) فرموده است؛ فرزندانتان را محدود به آداب خود نکنید؛ زیرا ایشان برای روزگاری غیراز روزگار شما آفریده شدهاند. در این روایت، از محدود شدن تربیت فرزندان به آدابی که والدین، خود بر آن اساس تربیت شدهاند، نهی شده و درباره علت آن به مقتضیات زمانی اشاره شده است. بر همین اساس میتوان نتیجه گرفت که در اسلام، وجود شکاف نسلی در برخی سطوح، تایید شده است.البته باید در نظر داشت که اسلام، همه چیز را تابع مقتضیات زمانی نمیداند.
در چنین وضعیتی، ضروری است با شناخت جایگاه رسانهها در جامعهپذیری و عرضه محتواهای فرهنگی به جامعه در تدوین و سیاستگذاری مناسب برای استفاده کارآمد از رسانه و انتقال میراث فرهنگی به نسل آینده کوشش کرد تا شکاف نسلیـ که حاصل متغیرهای بسیاری از جمله نفوذ و رخنه عوامل گوناگون فرهنگی است کاهش یابد و به کمترین میزان برسد.
