نگاهی به حد و مرز حریم خصوصی افراد در قرآن و حدیث

حجت‌الاسلام یوسف مصطفوی، معاون فرهنگی بهزیستی استان زنجان در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از زنجان، با اشاره به این‌که زندگی انسان دارای دو عرصه بروز و ظهور است، گفت: در ظهور و بروز ظاهری، اشخاص دارای حرمت و حریم عمومی هستند و در در عرصه پنهانی، حریم خصوصی افراد تعریف می‌شود که نباید مردم از آن باخبر شوند.
وی افزود: حریم خصوصی افراد در منابع روایی و همچنین آیات قرآن کریم دارای اشارات فراوانی است که کلام نبی اکرم(ص) که فرمود: «جان، مال و ناموس مؤمن حرمت دارد» یکی از این اشارات پرمغز روایی است که حریم خصوصی را به زیبایی تعریف می‌کند.
معاون فرهنگی بهزیستی استان زنجان با بیان مثالی از حرمت حریم خصوصی انسان، ابراز کرد: به عنوان مثال گاهی فرد دارایی مادی خود را در دست دارد و گاهی نیز آن را در گاوصندوق خود نگهداری می‌کند و اگر دیگری وارد حریم شخصی شود و دارایی او را از گاوصندوقش بردارد، به طور قطع سرقت کرده و مجازاتی را برای او تعیین می‌کنند.
حجت‌الاسلام مصطفوی تصریح کرد: عبارت «تَسْقُطُ الْآدَابُ‏ُُِِّ بَیْنَ‏ الْأَحْبَابِ: رعایت آداب بین دوستان ساقط می‌شود (لازم نیست)» به این نکته اشاره دارد که در عرصه بروز پنهانی افراد، نیازی به رعایت برخی از تعارفات و اموری که معمولاً انسان در میان افراد غریبه خود را ملزم به آن می‌داند (مانند پوشیدن لباس رسمی و...)، نیست و به همین دلیل نیازی به عمومی شدن این حریم خصوصی نیز وجود ندارد.
وی با تأکید بر این‌که حریم خصوصی افراد، امانتی است که نباید افشاء شود، اظهار کرد: بر اساس بیان امیرالمؤمنین(ع)، هر فردی که سری از دیگری را افشا کند، در حق امانتی که در اختیار دارد، خیانت کرده است و این واقعیت وجود دارد که افراد می‌توانند در لابه‌لای فضای امن خود، برخی تقیدات حریم عمومی را رعایت نکنند و افشای آن، خیانت در امانت افراد است.

افشای سرّ افراد، تعدی به حقوق آنان است
این کارشناس مسائل مذهبی خاطرنشان کرد: خداوند متعال در قرآن کریم به صراحت افرادی که در حریم خصوصی دیگران تجسس می‌کنند، را از این عمل نهی کرده و در آیه 12 سوره مبارکه حجرات می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا: اى کسانى که ایمان آورده‏اید از بسیارى از گمان‌ها بپرهیزید که پاره‏اى از گمان‌ها گناه است و جاسوسى مکنید».
معاون فرهنگی بهزیستی استان زنجان تأکید کرد: یکی از قوانین اساسی در ارتباطات اجتماعی افراد این است که حقوق فردی و اجتماعی آنها رعایت شود و بر همین اساس نیز زشت‌تریمن نیرنگ‌بازی‌ها در روایات دینی، افشای سرّ مردم معرفی شده است که نوعی تعدی به حقوق او محسوب می‌شود.
حجت‌الاسلام مصطفوی با اشاره به صفت «ستار العیوب» خداوند متعال، عنوان کرد: همان‌گونه که خالق هستی، پنهانی‌ها را افشا نمی‌کند، انسان نیز در تقرب به اوصاف الهی باید اجازه بدهد تا حریم خصوصی افراد در پشت پرده‌ای از ابهام باقی بماند و در آن تجسس نکند.
وی در پایان یادآور شد: خداوند متعال در آیه 19 سوره مبارکه نور می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ یحُِبُّونَ أَن تَشِیعَ الْفَاحِشَةُ فىِ الَّذِینَ ءَامَنُواْ لهَُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ فىِ الدُّنْیَا وَ الاَْخِرَةِ  وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ: آنان که(چون عبد اللَّه ابىّ سلول و منافقان دیگر) دوست می‌دارند که در میان اهل ایمان کار منکرى اشاعه و شهرت یابد آنها را در دنیا و آخرت عذابى دردناک خواهد بود و خدا (فتنه‌‏گرى و دروغشان را) مى‏داند و شما نمى‏دانید.».