گرایش به وحدت اسلامی تبدیل به گفتمان ‌شود

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی فرمانیان، رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، درخصوص اثرات نامطلوب افراط‌گری میان برخی شیعیان، آن را در گسترش سلفی‌گری و جریان‌های تکفیری بی‌اثر ندانست و گفت: افراط همیشه افراط می‌آورد، تاریخ این موضوع را نشان داده است؛ یعنی اگر خوارجی آمدند و گفتند همه مسلمانان کافرند در همان قرن اول، سی سال پس از ظهور خوارج گروه دیگری به نام مرجئه آمدند و گفتند همه مسلمانان مؤمن هستند ما هیچ کافری نداریم و عمل هیچ ارتباطی به ایمان ندارد؛ وقتی در بحث تکفیر افراط می‌شود، از سوی دیگر تفریط اتفاق می‌افتد.

وی گفت: اگر در عزاداری‌های امام حسین(ع) برخی از مسائل مانند قمه‌زنی مطرح شود و عزاداری‌هایی که به واقع اهل‌ بیت(ع) نمی‌پسندند، انجام شود، آن طرف، اتفاقی که می‌افتد این است که عده‌ای از تندروهای سلفی تکفیری شروع می‌‌کنند به سب و لعن کردن ائمه(ع). البته بسیاری از افراد سلفی‌ها محب اهل‌ بیت(ع) هستند؛ اما حبشان کم است و حب امویان را بیشتر دارند. یعنی در این جریان افرادی پیدا می‌شوند که در اثر لج و لجبازی دست به برخی کارها می‌زنند.

فرمانیان ادامه داد: این فضاها متأسفانه در جهان اسلام وجود دارد. در بازجویی‌هایی که از برخی افراد تندرو نسبت به شیعه وجود دارد، در پاسخ به سؤال درباره دلیل اقدام به کشتن عزادارن شیعی، آنها به رفتار همراه با افراط برخی وعاظ و مداحان اشاره می‌کردند که رفتارهای ناشایست و افراط در ابراز محبت نسبت به اهل‌بیت(ع) و سب و لعن خلفا باعث شده بود آنها کینه شیعه را به دل بگیرند. چنین فضایی باعث می‌شود متأسفانه میان آنها کینه و عداوت بیشتر شود و فضا را ملتهب‌تر سازد.

رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب تصریح کرد: در باب افراط‌های شیعه که باعث می‌شود فضای التهاب و کینه در جهان اسلام بیشتر شود، یک بخش به شبکه‌های ماهواره‌ای بازمی‌گردد که شیعیان تندرو و متعصب آنها را راه‌اندازی کرده و متأسفانه تعداد آنها زیاد شده است. برخی از این شبکه‌ها مثل شبکه اهل‌بیت(ع) جز توهین و سب کاری دیگری انجام نمی‌دهد؛ این درحالی است که این رفتارها جزء مکتب اهل‌ بیت(ع) نیست. چنانکه حضرت امیر(ع) فرمودند: «لاتکونوا سبابین؛ جزء سب‌کنندگان نباشید» یا در سیره امام صادق(ع) می‌خوانیم وقتی دانستند یکی از اصحاب ایشان به فردی ناسزا، او را از در خانه خود راند. ولی می‌بینم در این شبکه همواره نه تنها به اهل سنت بلکه به شیعه و علما توهین می‌​شود. این رفتار جز فضای کینه و عداوت ایجاد نمی‌کند.

این محقق افزود: نمونه دیگر، بعد از جنگ سی و سه روزه حزب‌الله بسیاری از افرادی که در جهان اسلام بودند، حزب‌الله را به‌عنوان یک گروه مسلمان پیشتاز در مقابل با کفر و استعمار و استکبار دیدند و بسیاری از جوانان اهل سنت نگاه مثبتی به حزب‌الله پیدا کرده بودند ولی ما می‌بینیم متأسفانه دشمنان و وهابی‌ها وقتی دیدند حزب الله محبوب دل‌های جوانان اهل‌ سنت شده، بخشی از سخنان برخی گروه‌ها و مداحان تند را به صورت وسیع نشر دادند و گفتند حزب‌الله این است و این امر باعث شد فضایی که به نفع جبهه مقاومت ایجاد شده بود کم‌رنگ شد و نگاه مثبت به نگاه منفی تبدیل شد.

وی اظهار کرد: به جهت برخی تندروی‌های شبکه‌های ماهواره‌ای به نام شیعه در توهین به خلفا و ... فضای ناامنی نسبت به شیعیان از سوی سلفی‌ها در برخی کشورهای اسلامی به وجود آمده است. این غلوها و مبالغه‌ها متأسفانه به وفور در جهان اسلام دیده می‌شود و غرب نیز از این فضاها و افراط‌ها علیه شیعه و اسلام در جهت اسلام‌هراسی سوءاستفاده می‌کند؛ اینها نکاتی است که اگر به آنها توجه نکنیم دیگران از آنها سوءاستفاده می‌کنند و بهره سیاسی ـ اجتماعی از آنها می‌برند، لذا باید مراقب بود.

رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب در‌خصوص نامه مقام معظم رهبری به جوانان اروپا و امریکای شمالی، آن را فتح باب جدیدی در مراوده اسلام و جوانان اروپایی دانست و گفت: متأسفانه مشکلی که امروز در جهان اسلام می‌بینیم این است که تقریباً همه کرسی‌های اسلام‌شناسی غربی دست سلفی‌ها است. البته اروپایی‌ها به این موضوع آگاهی یافته‌اند که شیعه برخلاف سلفی‌ها، یک رویکرد عقل‌گرایی دارد.

وی افزود: شبکه‌های اسلامی باید این نامه را با ترجمه به زبان‌های مختلف در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های مختلف گسترش دهند؛ چرا که در این شبکه‌ها مستقیماً با مردم در ارتباط هستند. باید تلاش کنیم چند برابر این نامه را بازنشر دهیم تا بیش از این به دست جوانان جهان بیفتد و تصویر جدید و صحیحی از جهان اسلام ارائه شود.

این محقق در پایان با تأکید بر اینکه باید تفکر اعتدالی و گرایش به وحدت اسلامی به‌ویژه در جامعه شیعی به گفتمان تبدیل شود، افزود: امروز جهان اسلام در یک تب و تاب سختی قرار گرفته و باید دست به دست هم دهند تا از این التهاب گذر کرد و کاری کرد که مورد سوءاستفاده استعمارگران قرار نگرفت.

یادآور می‌شود، آشنایی با فرق تشیع، آشنایی با فرق تسنن، فرق و مذاهب کلامی اهل‌سنت، درآمدی بر پراکندگی وهابیت و سلفی‌گری در جهان اسلام، تاریخ عقاید امامیه از قرن 4 تا 8 از جمله آثار حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی فرمانیان است. وی همچنین در حال تدوین 14 کتابچه با 14 عنوان است که شامل مباحثی همچون تاریخ تفکر سلفی‌گری، داعش، دیوبندیه، القاعده، طالبان، جماعت التبلیغ، وهابیت، ابن‌تیمیه، تأثیر افراط‌گری شیعه در گسترش سلفی‌گری و جریان‌های تکفیری است.