ثباتقدم از نگاه قرآن/ صفتی که باعث وسعت رزق و بهرهمندی از امدادهای غیبی میشود
گروه اجتماعی: سحرخیزی و قرائت قرآن، دعا، دقت و تفکر در زندگی انبیا الهی و انفاق از راههای دستیابی به ثبات قدم است. ثبات قدم نشانه داشتن شخصیت مورد اعتماد و امین است و باعث وسعت رزق و روزی و بهرهمندی از امدادهای غیبی میشود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، یکی از موضوعاتی که برای تهذیب اخلاق بسیار ضروری میکند، ثبات قدم و پایداری در مسیر تهذیب است که آیات قرآنکریم و روایات اهل بیت(ع) و به پیروی از آنها، بزرگان و علما نیز بر این موضوع پافشاری دارند.
آیات قرآن در رابطه با ثبات قدم
خداوند متعال در آیه 250 سوره بقره در رابطه با ثبات قدم فرموده است: «وَلَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُواْ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ؛ و هنگامىکه با جالوت و سپاهیانش روبهرو شدند گفتند پروردگارا بر [دلهاى] ما شکیبایى فرو ریز و گامهاى ما را استوار دار و ما را بر گروه کافران پیروز فرماى».
همچنین در آیه 265 این سوره آمده است: «وَمَثَلُ الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ وَتَثْبِیتًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ کَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُکُلَهَا ضِعْفَیْنِ فَإِن لَّمْ یُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ؛ و مَثَل (صدقات) کسانى که اموال خویش را براى طلب خشنودى خدا و استوارى روحشان انفاق مىکنند، همچون مَثَل باغى است که بر فراز پشتهاى قرار دارد (که اگر) رگبارى بر آن برسد، دو چندان محصول برآورد، و اگر رگبارى هم بر آن نرسد، بارانِ ریزى (براى آن بس است)، و خداوند به آنچه انجام مىدهید بیناست».
همچنین در آیه 120 سوره هود با این مضمون که «وَکُلاًّ نَّقُصُّ عَلَیْکَ مِنْ أَنبَاء الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَکَ وَجَاءکَ فِی هَذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِکْرَى لِلْمُؤْمِنِینَ؛ و هر یک از سرگذشتهاى پیامبران [خود] را که بر تو حکایت مىکنیم چیزى است که دلت را بدان استوار مىگردانیم و در اینها حقیقت براى تو آمده و براى مؤمنان اندرز و تذکرى است» نیز بهنوعی به ثبات قدم اشاره دارد.
در آیات 30 و 31 سوره فصلت آمده است: «إِنَّ الَّذِینَ قَالُواْ رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَمُواْ تَتَنزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَئکَةُ أَلَّا تخََافُواْ وَ لَا تحَْزَنُواْ وَ أَبْشِرُواْ بِالجْنَّةِ الَّتىِ کُنتُمْ تُوعَدُونَ(30) نحَنُ أَوْلِیَاؤُکُمْ فىِ الْحَیَوةِ الدُّنْیَا وَ فىِ الاَْخِرَةِ وَ لَکُمْ فِیهَا مَا تَشْتَهِى أَنفُسُکُمْ وَ لَکُمْ فِیهَا مَا تَدَّعُونَ؛ بر آنان که گفتند: پروردگار ما اللَّه است و پایدارى ورزیدند، فرشتگان فرود مىآیند که مترسید و غمگین مباشید، شما را به بهشتى که به شما وعده داده شده بشارت است. ما در دنیا دوستدار شما بودیم و نیز در آخرت دوستدار شماییم. در بهشت هر چه دلتان بخواهد و هر چه طلب کنید برایتان فراهم است».
از نگاه قرآن ثبات قدم و پایداری آثاری بهدنبال دارد که از جمله آنها میتوان به وسعت رزق، نزول فرشتگان بر انسان، آرامش و اطمینان، مژده به بهشت با همه اوصافش، مددکاری فرشتگان در دنیا و آخرت و میزبانی خداوند اشاره کرد.
نبی مکرم اسلام(ص) در رابطه با ثبات قدم فرموده است: «الْمُؤْمِنُ أَشَدُّ فِی دِینِهِ مِنَ الْجِبَالِ الرَّاسِیَةِ وَ ذَلِکَ أَنَّ الْجَبَلَ قَدْ یُنْحَتُ مِنْهُ وَ الْمُؤْمِنُ لَا یَقْدِرُ أَحَدٌ عَلَى أَنْ یَنْحَتَ مِنْ دِینِهِ شَیْئاً وَ ذَلِکَ لِضَنِّهِ بِدِینِهِ وَ شُحِّهِ عَلَیْهِ؛ مؤمن در دینش از کوههاى بلند هم سختتر و پابرجاتر مىباشد زیرا کوهها را با کندن و تراشیدن مىتوان در آن نقصان پدید آورد، ولى از مؤمن نمىتوان چیزى کاست، زیرا او نسبت به دینش بخل مىورزد و به دیگران نمىدهد».
راههای تحصیل ثبات قدم و استقامت
از جمله راههای تحصیل ثبات قدم و استقامت میتوان به سحرخیزی و قرائت قرآن، دعا، دقت و تفکر در زندگی انبیا و اولیا الهی و مخالفان آنها، انفاق در راه خدا، ذکر اشاره کرد.
برای اینکه در تهذیب اخلاق به توفیقاتی دست یابیم، به ثبات قدم و استقامت نیازمندیم. اگر در این مسیر، ثبات قدم و استقامت را از دست بدهیم، نه تنها آنچه را که تحصیل کردهایم از دست میدهیم، بلکه باید منتظر عواقب کار خود نیز باشیم و برای تحصیل این مواهب الهی، باید از طریق سحرخیزی و قرائت قرآن، ظرفیت خود را بالا ببریم؛ در دعاهای خود از خداوند طلب کنیم؛ با دقت در زندگی انبیا و اولیای الهی، سرمشقی برای خود ترسیم نماییم؛ با بذل و بخشش مال، ریشههای درخت «ثبات» را در دل خود محکم کنیم و با نور «ذکر»، آنرا بارور نماییم که اگر ثابت قدم شویم، دیگر چیزی ما را نمیلرزاند؛ سرد و گرم روزگار، ما را از پای درنمیآورد، نه آمدن نعمتی، ما را چنان مسرور می کند که از انجام وظیفه غافل شویم، و نه از دست دادن نعمتی ما را چنان محزون میکند که در انجام وظیفه کوتاهی کنیم.
حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در رابطه با اهمیت ثبات قدم به آیه 27 سوره مبارکه ابراهیم که میفرماید: «یُثَبِّتُ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُواْ بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَفِی الآخِرَةِ وَیُضِلُّ اللّهُ الظَّالِمِینَ وَیَفْعَلُ اللّهُ مَا یَشَاءُ» اشاره کرد و افزود: این آیه میفرماید: خداوند کسانى را که ایمان آوردهاند، در زندگى دنیا و در آخرت با سخنى استوار که آنرا پذیرفتهاند بر ایمانشان پایدار مىدارد و ستمکاران (کفرپیشگان) را در گمراهى مىافکند و آنان را از دستیابى به حیات پاک دنیا و آخرت محروم مىکند و خدا هر کارى که بخواهد انجام مىدهد».
وی با اشاره به اینکه موضوع این آیه ثبات و استقامت در راه خداوند است، افزود: یکی از صفات مؤمن در قرآن ثبات قدم است، ثبات قدم به معنی ایستادگی در راه صحیح و متزلزل نشدن و پایدار و استوار باقی ماندن است.
نماینده ولی فقیه در لرستان با بیان اینکه خداوند مردم را به دو دسته تقسیم کرده است، اضافه کرد: کسانیکه ایمان ثابت دارند و اصطلاحاً دارای ایمان مستقر و ثابت قدم هستند و کسانیکه ایمان سطحی دارند یا به تعبیر روایات ایمانشان عاریهای است و سفت و محکم نیست.
ثبات قدم در زندگی انسان بسیار اثربخش است
حجتالاسلام میرعمادی با بیان اینکه ثبات قدم در زندگی انسان بسیار اثربخش است هم در زندگی دنیوی و هم در زندگی اخروی اثر دارد، در رابطه با آثار دنیوی ثبات قدم عنوان کرد: ثبات قدم باعث آرامش روحی و روانی انسان میشود؛ چرا که آدم دو چهره و آدم دو رنگ هیچ وقت آرامش و قرار ندارد.
وی پیروزی و موفقیت و سربلندی را از دیگر آثار ثبات قدم بیان کرد و ادامه داد: ثبات قدم نشانه داشتن شخصیت مورد اعتماد و امین است یعنی انسانی است که میتوان به او تکیه کرد. همچنین ثبات قدم باعث وسعت رزق و روزی و بهرهمندی از امدادهای غیبی میشود.
نماینده ولیفقیه در لرستان در ادامه به آثار معنوی و اخروی ثبات قدم اشاره کرد و وارد شدن در بهشت موعود با همه نعمتهایش و همنشینی با ملائکه را از جمله این آثار دانست و یادآور شد: بهرهمندی از ضیافت و میزبانی خداوند از دیگر آثار ثبات قدم است به طوریکه خداوند ابتدا به برکت ثبات قدم گناهانشان را میآمرزد و سپس میزبانشان میشود.
حجتالاسلام والمسلمین میرعمادی در ادامه سخنان خود به راههای تحصیل ثبات قدم اشاره کرد و گفت: مهمترین راه در این زمینه الگوگیری از روش پیامبران و اولیای الهی است؛ مانند امام خمینی(ره) در عصر حاضر که مظهر ثبات قدم است و با وجود شکنجهها و تبعیدها باز ثبات قدم داشتند.
وی سحرخیزی، خواندن نماز شب و... را از دیگر راههای تحصیل ثبات قدم دانست و افزود: انواع ثبات قدم شامل ثبات قدم در دین، ولایت، کارهای خیر و در دوری از گناه است.
حجت الاسلام میرعمادی ثبات قدم در عبادت مانند حاضر شدن دائمی و مرتب در نماز جمعه و نماز جماعت و ثبات قدم در جهاد و... را از دیگر انواع این ویژگی دانست و اضافه کرد: انسان در مسیر الی الله برای رسیدن به تکامل و تقرب خداوند در دین و ولایتی که انتخاب کرده باید دارای ثابت قدم باشد.
وی گفت: آیه 250 سوره بقره که میفرماید: «رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَیْنا صَبْراً وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْکافِرینَ؛ پروردگارا، بر (دلهای) ما صبر و شکیبایی فرو ریز و قدمهای ما را استوار کن و ما را بر گروه کافران نصرت ده»، از بهترین دعاهایی است که خداوند در این رابطه در قرآن آموزش داده است. همیشه باید این دعا خوانده شود و مطابق بیانات علامه طباطبایی ثبات قدم یکی از مراحل سیر و سلوک است.
