اهتمام سعدی در نزدیکی علم عرفان به اخلاق در بوستان
گروه هنر: عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان گفت: سعدی سعی در نزدیکی علم عرفان به اخلاق داشته و این در حالی است که عرفان بخش عمده بوستان را تشکیل میدهد و در شریعت، طریقت و حقیقت حرفها برای گفتن دارد و برخی از عرفای معاصر برای توصیه مطالعات اخلاقی بوستان را توصیه میکنند.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا)از زنجان، قربان ولیئی، عضو هیئتعلمی دانشگاه زنجان، روز گذشته، 5 اردیبهشت در مراسم بزرگداشت روز سعدی با اشاره به اینکه در ادبیات ایران و جهان همواره به یک چشم به ادبیات نگاه شده است، گفت: در این روش یا با چشم چپ به مسائل نگاه شده است یا با چشم راست. یعنی در ادبیات فارسی یا ملک را به قیمت ملکوت فراموش کردهاند یا برعکس که فراموشی ملکوت به قیمت ملک انجامیده است.
وی ادامه داد: سعدی کیمیاگر جهان ادبیات است؛ چرا که شاعرانی نظیر مولوی تنها در ملکوت سیر میکنند و اندیشه و زبان و ارکان وحدت را در مسیر رسیدن به ملکوت استفاده میکنند و از سوی دیگر بسیاری از شاعران سبک خراسانی به گونهای به جهان نگاه میکنند گویی فقط این جهان وجود دارد، حال سعدی هر دو جهان را به طور متعادل مورد بررسی قرار میدهد.
عضو هیئتعلمی دانشگاه زنجان خاطرنشان کرد: وجه امتیاز سعدی این است که در ادبیات با رعایت اعتدال، هر دو ساحت یعنی هم ملک و هم ملکوت را به تصویر میکشد و در واقع بین عشق مجازی و حقیقی پل زده و سعی در این امر داشته که با عشق ورزیدن به محسوسات، میانبر بزند و به حقیقت برسد.
سعدی، یک مصلح اجتماعی است
ولیئی با اشاره به اینکه این شاعر در قرن هفتم و در زمان حمله مغولها که خشونت و بیاخلاقی و آشوب در جامعه حکمفرما بوده برای مخاطب خود شعر میسروده است، افزود: سعدی یک عاشق بیقید و شرط است و در قرن هفتم بدون هیچ منفعتگرایی شخصی و نه به نحو تصنعی، مرکز آموزههای خویش را مهرورزی قرار میدهد و عشق میورزد بدون اینکه از معشوق انتظاری داشته باشد، توان وجود آدمی را تلطیف میکند و بالاترین گوهر وجودی آدمی یعنی عشق را به تصویر درمیآورد.
وی در خصوص وجه دوم عظمت اشعار سعدی، تصریح کرد: سعدی، یک مصلح اجتماعی است و مانند یک پزشک به جامعه نگاه میکند و درد جامعه را تشخیص میدهد و درمانش میکند. پیش از سعدی، جهان ادبیات یا غلبه عقل را به تصویر میکشد یا غلبه احساس و در واقع سعدی میان این دو تعادل برقرار میکند، همانطور که نثر و نظم را به هم نزدیک کرده و به تعادل میرساند.
وی با بیان اینکه شعر به لحاظ روانشناختی محصول چیرگی احساس و هیجانات است و جهان شعر در واقع جهان یک نوع دیکتاتوری و یک نظم فولادین است، ادامه داد: اگر بخواهیم شعر را با عناصر جامعه پیوند بزنیم با نظام دیکتاتوری چفت و بست دارد و همین امر موجب میشود که در اشعار فارسی نظم و چیرگی دیده شو
ولیئی با اشاره به اینکه نثر آزادی بیشتری دارد و همواره جوامعی که به نثر گرایش داشتهاند آزادی بیشتری داشتهاند، ادامه داد: سعدی نظم را به نثر نزدیکتر میکند و به طریقی از اقتدار شعر کم میکند تا جامعه را به خرد نزدیکتر کند؛ چرا که نثر برای بیان خرد توانمندتر از نظم است.
این استاد دانشگاه در خصوص وجوه عظمت سعدی، گفت: سعدی از منظر دیگر سعی در نزدیکی علم عرفان به اخلاق داشته است و این در حالی است که عرفان بخش عمده این کتاب را تشکیل میدهد و در شریعت و طریقت و حقیقت حرفها برای گفتن دارد و برخی از عرفای معاصر برای توصیه مطالعات اخلاقی بوستان را توصیه میکنند؛ چرا که در این کتاب عرفان اخلاقی یعنی اخلاقی که میتواند زمینه تجربه عرفانی را فراهم کند متذکر شده است.
سعدی بهترین منبع برای درستگویی و درستنویسی است
ولیئی افزود: سعدی در بوستان جامعه آرمانی خود را به تصویر میکشد و در گلستان جامعهای که در آن میزیسته را نشان میدهد و سعدی جامع وحدت و کثرت است و با یک چشم جامع، حال را میبیند و مشکلاتش را بررسی میکند و با چشم دیگر مسیر رو به کمال را می بیند و سعی دارد جامعه را به آن سمت سوق دهد و از منحرف شدن آن جلوگیری کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در یک کلام سعدی شاعر متعادلی است و عشق و عقل، نظم و نثر و زبان و گفتارش متعادل است و سعی دارد تمام ساحتها را در شعر خود بگنجاند. سعدی بهترین منبع برای درستگویی و درستنویسی است و اگر کسی سعی در یادگیری درست زبان فارسی است میتوان خواندن آثار سعدی را به او توصیه کرد.
