حضرت زینب(س)؛ پشتوانه سیاسی امام حسین(ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا مصطفی‌پور، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت معلم در گفت‌وگو با کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، عنوان کرد: حضرت زینب کبری(س) با توجه به نسبتی که با حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س) دارد طبیعتا به لحاظ وراثتی ویژگی‌های آن دو بزرگوار را به ارث برده است. مهم‌ترین ویژگی بُعد عصمت و معنویت ایشان است که از آنها با عنوان انسان کامل یاد می‌شود و در کنار آنها فرزندان آنها نیز از این ویژگی برخوردارند.

وی افزود: حضرت زینب(س) بجز مقام عصمت مقام ولایت و درایت و عقل و معنویت را داراست و لذا از او به عنوان «شریکة الحسین» هم یاد می‌کنند؛ یعنی کسی که در امور با امام حسین(ع) شریک بوده است. اگر این جمله را در نظر بگیریم علاوه بر مقام عصمت و ولایت و معنویت ایشان یک بعد دیگر ارتباط پیدا می‌کند به جریان مسئولیت اجتماعی سیاسی حضرت و ریشه این مسئولیت به توجه ایشان به ولایت حضرت ابا عبدالله(ع) برمی‌گردد. که حتی زمانی که حضرت زینب(س) قصد ازدواج با عبدالله(ع) را داشت شرط کرد که هرگز مرا از برادرم حسین(ع) جدا نکنید.

حجت‌الاسلام مصطفی‌پور با اشاره به فعالیت‌های حضرت زینب (س) گفت: حضرت زینب(س) در کوفه علاوه بر کلاس‌های قرآنی که برای اهالی کوفه تفسیر قرآن می‌کرد در ضمن آن بانوان جلسات قرآن را با حقایق دین و محتوای قرآن آشنا می‌کرد و آنها را به وظائف انسانی و دینی شان توجه می‌داد. اما آنچه که اوج فعالیت سیاسی حضرت زینب(س) را نشان می‌دهد همراهی با امام حسین(ع) از مدینه به مکه و از مکه به کوفه و از آنجا به کربلا و در نهایت ادامه رسالت حسین بن علی(ع) بعد از شهادت آن حضرت است. چرا که می‌بینیم حضرت زینب(س) در زمان مرگ معاویه و الزام امام(ع) به دادن بیعت را مشاهده می‌کند پا به پای امام حسین(ع) در حرکت ایشان از مدینه به مکه با امام حسین(ع) همراهی می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت معلم در تحلیل مهاجرت حضرت(ع) بیان کرد: اگر بخواهیم این مهاجرت را تحلیل کنیم خود این مهاجرت از مدینه به مکه یک نوع حرکت اجتماعی سیاسی است چراکه انسان زمانی از یک شهری یا سرزمینی هجرت می‌کند که در آن سرزمین مطلوبیت ندارد و شرایط برای انجام وظیفه آماده نیست و یا نمی‌توان در آنجا زندگی کرد. لذا اینجاست که می‌بینیم مهاجرت مطرح می‌شود و در قرآن آمده است که کسانی هستند که ظلم و ستم را تحمل می‌کنند و هنگامی که از این دنیا رفتند فرشتگان به آنها می‌گویند: « قَالُواْ فِیمَ کُنتُمْ» و می‌گویند که «کُنَّا مُسْتَضْعَفِینَ فِی الأَرْضِ». فرشتگان می‌گویند: «أَلَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُواْ فِیهَا»؛ یعنی آیا زمین خدا پهناور نبود که شما مهاجرت کنید و به جای دیگری بروید؟ لذا حضرت زینب(س) در زمان حضرت امیر(ع) از مدینه به کوفه هجرت کرد و در همراهی با امام حسین(ع) هم از مدینه به مکه مهاجرت کرد و بعد هم مراحل دیگر.

حجت‌الاسلام مصطفی‌پور با اشاره به نقش سیاسی اجتماعی حضرت زینب(س) تصریح کرد: در زمانی که امام حسین(ع) ظهور و بروز دارد؛ حضرت زینب بیشتر نقش عاطفی و سرپرستی کودکان و همراهی ارتباط با خود ابی عبدالله(ع) دارد که این‌ها پشتوانه سیاسی امام حسین(ع) است. اوج این مسئله ما در زندگی حضرت زینب(س) می‌توانیم از عصر عاشورا مشاهده کنیم. آن زمانی که امام به قصد جنگ می‌رود زینب کبری(س) گویا شریک خود را به جنگ می‌فرستد. جنگی که نتیجه آن شهادت امام حسین(ع) است. حضرت زینب (س) می‌خواهد بی‌تابی کند اما امام حسین(ع) دست بر روی قلب حضرت می‌گذارد و می‌فرماید: خواهرم صبور باش اگرچه می‌دانم صبرکردن تلخ است.

وی در ادامه اضافه کرد: صبر هم معمولا در جایی مطرح می‌شود که حوادثی به سراغ انسان بیاید که توان حرکت را از او بگیرد. حضرت(ع) در آنجا به سفارش امام(ع) به صبر به عنوان پشتوانه حرکت سیاسی صبوری می‌کند و نتیجه هم این می‌شود که بعد از واقعه عاشورا حضرت زینب(س) این نقش را به‌خوبی ایفا می‌کند و البته اوج این نقش در کوفه و شام است. حضرت زینب(س) وقتی به کوفه می‌آید در آنجا دو برخورد مهم دارد که اولی در بازار کوفه است. حضرت در بازار کوفه افشاگری می‌کند و وقایعی که در کربلا رخ داده و جنایات حکومت اموی به خاندان بنی‌هاشم را با سخنرانی آتشین خود بیان می‌کند. به طوری که آنها نمی‌توانند آن افشاگری را تاب بیاورند و از در عاطفی وارد می‌شوند و با نشان دادن سر ابا عبدالله(ع) به حضرت از ادامه سخنرانی او جلوگیری می‌کنند.

وی ادامه داد: چراکه این سخنرانی آن‌چنان گویا و روشن بود که مردم را به یاد سخنرانی‌های امیرالمؤمنین(ع) انداخته و علاوه بر این سخنرانی از لحاظ محتوا به گونه‌ای بود که جنایات آنان را به‌خوبی افشا می‌کرد. این نشان‌دهنده آن است که اگر انسان در جایی نتوانست مبارزه کند باید واکنش مناسبی در برابر ظالمان و ستمگران داشته باشد و جنایات آنان را افشا کند و مردم را نسبت به حوادث ظالمانه‌ای که در جامعه رخ می دهد آگاه کند. به قول یکی از بزرگان انسان باید تا می تواند کار حسینی انجام دهد و اگر نشد کار زینبی.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت معلم با اشاره به سخنرانی حضرت زینب(ص) در مجلس عبیدالله گفت: بعد از این دومین کاری که حضرت زینب(س) انجام می‌دهد در مجلس عبیدالله است. آنجا که سوال می‌کنند، دیدید که خدا چطور مردان شما را کشت و زنان شما را به اسیری گرفتار کرد؟ و زینب کبری(س) پاسخ می‌دهد که مردان ما را شما کشتید. می‌دانم که «اللَّهُ یَتَوَفَّى الاَنفُسَ حِینَ مَوْتِهَا وَ الَّتِى لَمْ تَمُتْ فِى مَنَامِهَا» کسی که جان انسان را می‌گیرد خداوند است اما آنی که اسباب را به صورت یک جنایت فراهم کرده و این جنایت بزرگ را مرتکب شده و انسان‌هایی پاک را به شهادت رسانده است، شما هستید.

وی در شرح سخنرانی حضرت در مجلس یزید عنوان کرد: در شام می‌بینیم که حضرت یک سخنرانی خیلی قرّائی در مجلس یزید ایراد می‌کند. مجلس یزید مراسمی بود که یزید جشن پیروزی برپا کرده بود و در آنجا نمایندگان کشورهای مجاور حضور داشتند و حضرت زینب(س) باید در آن جشن جایگاه خود را نشان می‌داد و با افشاگری از جنایات یزید و هوادارانش مردم را علیه آنها بشوراند؛ لذا حضرت با استناد به قرآن یک سخنرانی انجام می‌دهد و این گونه آغاز می‌کند: «وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلاً عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ» تصور نکنید که خداوند از کار ستمگران غافل است. و در جشن بزرگ یزید رسما اعلام می‌کند که همه شما ستمگرید و خیلی‌ها بر علیه یزید می‌شورند و خیلی‌ها بعد از اتمام سخنرانی حضرت به پایان می‌رسد ایمان آورده و مسلمان می‌شوند.

وی افزود: اولین نکته در این سخنرانی این است که حضرت رسما اعلام می‌کند که به حکم قرآن شما ظالم هستید و خدا دامن شما ظالمان را خواهد گرفت و در کنار این‌ها مردم را توجه می‌دهد که جنایتی که اینها مرتکب شده‌اند جنایتی است که نسبت به خاندان پیغمبر(ص) انجام شده است. بعد به یزید می‌گوید که: «ای آزاد شدگان دست جدم پیغمبر خدا آیا این از عدالت است که زنان شما از دید نامحرمان مصون باشند اما فرزندان رسول الله(ص) در معرض دید نامحرمان قرار بگیرند» این سخن هم در ذهن زنانی که در پشت پرده در مجلس بودند حرکتی ایجاد کرد و مخالفت دیگران را برانگیخت.

حجت‌الاسلام مصطفی‌پور بیان کرد: یزید وقتی می‌بیند که حضرت زینب(س) همچنان به افشاگری‌ها و سخنان خود ادامه می‌دهد نمی‌تواند تحمل کند و باز از در عاطفه وارد می‌شود و با چوبی به تشتی می‌زند تا گوش‌ها از شنیدن صدای زینب کبری(س) بازمانند و حضرت شروع به خواندن قرآن می‌کند که: «حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْکَهْفِ وَالرَّقِیمِ کَانُوا مِنْ آیَاتِنَا عَجَبًا» آیا شما تصور کردید که داستان اصحاب کهف خیلی عجیب است؟ نه عجیب‌تر از آن این مسئله است که عده‌ای با نام پیغمبر(ص) علیه فرزندان پیغمبر(ص) نه‌تنها می‌آشوبند بلکه آنها را به بدترین وضع به شهادت می‌رسانند.

وی ادامه داد: بعد از آن همین افشاگری‌ها در مدینه ادامه پیدا می‌کند و همه این‌ها زمینه‌هایی می‌شود که یزید دیگر نتواند به حکومت خود ادامه دهد. اگر این افشاگری‌های حضرت زینب(س) نبود بساط یزید به‌زودی‌ها برچیده نمی‌شد و این افشاگری‌ها نتیجه حضور حضرت زینب(س) در عرصه های سیاسی و اجتماعی بود.

حجت‌الاسلام مصطفی‌پور با تاکید بر عبرت‌آموزی از صبر و مقاومت حضرت زینب(س) یادآور شد: زینب کبری(س) به دین عمل کرد و اگر صبر و مقاومت از خود نشان داده ریشه در این دارد که دین انسان‌های مبارز را با ویژگی صبر معرفی می‌کند و علاوه بر همه این‌ها انسان باید بداند که تمام اتفاقات آزمون‌های الهی است و ما باید درس بگیریم که همه در معرض امتحان هستیم و راه رسیده به پیروزی چیزی جز صبر و پایداری نیست اما باید توجه داشته باشیم که هیچ‌گاه انسان نباید تصور کند که می‌تواند از این مسئولیت اجتماعی که جهاد و مبارزه یا امربه معروف و نهی از منکر است، گریزان باشد و اگر عمل شود نتیجه آن رسیدن به راه رستگاری جامعه اسلام است.