تمرکز بر مسابقات قرآن؛ آسیبی بر هویت اصلی تلاوت

نصرت‌الله حسینی(عارف حسینی)، استاد صوت و لحن قرآن کریم در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از همدان، اظهار کرد: توجه صرف به مسابقات و انحصار رقابت در این فضا مشکلات دیگری را دربر دارد از جمله آنکه این امر باعث می‌شود که تلاوت از رسالت و هویت اصلی خویش که همان تبلیغ و جذب مستمعین است فاصله بگیرد، و جنبه‌های معنوی تلاوت کم‌رنگ‌تر شود، زیرا وقتی تمام زندگی حرفه‌ای قاری معطوف به کسب رتبه در مسابقات می‌شود که  خود بخود جنبه‌های مادی بزرگ شده و کم کم هدف تلاوت به مواردی چون شهرت، کرسی تلاوت داشتن، محبوبیت اجتماعی تنزل می‌یابد.

وی افزود: تلاوت قرآن نیازمند برنامه‌ای منسجم و هدفمند است که لزوم ایجاد سازمانی در این امر احساس می‌شود، این سازمان تمام شئون آن را به صورت بنیادین و دقیق پی بگیرد تا افرادی که این استعداد و ذوق را در خود می‌بینند در یک سیستم درست و قوی قرار بگیرند و بعد از گذراندن دوره‌های مختلف به سطح بالا‌تر صعود کنند، این خود باعث انگیزه و تلاش بیشتر برای رسیدن به سطوح عالیه در این زمینه می‌شود.

تشکیل سازمان خاص قرآنی برا رسیدن به روندی منسجم

این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: وقتی سازمانی خاص متولی تمام امور قرآنی کشور شود بقیه سازمان‌ها در این راستا از فعالیت‌های موازی دور می‌شوند، در این صورت تلاوت قرآن روندی منسجم با چشم اندازی مشخص و درست به خود می‌گیرد.

حسینی ابراز کرد: نداشتن ثبات در سیاست‌های قرآنی و عملکرد سازمان‌ها طبق سلایق شخصی، و همچنین حرکت‌های مستقلی که هر ارگان بدون توجه به نهاد دیگر انجام می‌دهد ما را از این که به هدف اصلی برسیم باز می‌دارد، زیرا هر سازمان بدون در نظر گرفتن فضای کلی قرائت کشور و همچنین داشتن هدفی مشخص اقدام به فعالیت‌های سطحی می‌کند.

وی با تأکید بر اینکه ما باید نظر مخاطبین و قاریان را در خصوص وضعیت تلاوت کشور و همچنین، چگونگی مسابقات و فعالیت‌های قرآنی جویا شویم، ادامه داد: ولی در عمل بدون در نظر گرفتن نظر آن‌ها کار می‌شود که این خود هدررفت انرژی‌هاست که باید با برنامه‌ای منسجم تحت نظارت یک نهاد تمام ظرفیت‌ها یکجا تجمیع شود تا به نتیجه‌ای مناسب برسیم.

این حافظ قرآن کریم ادامه داد: مسابقات قرآن کریم عرصه‌ایی است که باعث جذب بسیاری از افراد با استعداد و قوی با ایجاد انگیزه برای ارتقاء سطح تلاوت خویش می‌شود و در این فضا با ایجاد حس رقابت می‌توان به جذابیت فن تلاوت افزود.

وی افزود: انحصار شناسایی و عرضه قراء ممتاز از طریق مسابقات دارای لطمات شدیدی بر پیکره تلاوت کشور می‌شود، خیلی از افراد قبل از اینکه به سطح یک قاری درجه یک و ممتاز برسند با مشهور شدن از طریق مسابقات عنوان قاری ممتاز می گیرند که این اصلا مناسب نیست زیرا امکان امتیاز دهی در یک روز آن هم در عرصه مسابقات که بسیاری از شرایط در آن دخیل است ممکن نیست

استاد صوت و لحن قرآن کریم اذعان کرد: ما باید از تمام اساتید ممتاز کشور برای ارزیابی یک قاری استفاده کنیم که آنها تلاوت شخص را در شرایط مختلف و در بازه زمانی طولانی رصد کنند و با توجه به آن، جایگاه آن را در بین قراء مشخص کنند.

وی گفت: بسیاری از افراد در سطح خوبی هستند اما در مسابقات نتوانسته‌اند به تلاوت خوبی بپردازند ولی چون کسی آنها را نمی‌شناسد باعث انزوا، نداشتن کرسی تلاوت و حتی لطمات روحی آنها شده است، و در واقع به تعبیر بنده مسابقات به مثابه پرتگاهی است که فقط سه نفر شانس زنده ماندن را از گذر خود‌آزمایی پیدا می‌کنند و این اصلا مناسب نیست و باعث حذف استعداد‌های خوب در این زمینه و افول سطح تلاوت در کشور می‌شود.

حسینی با تأکید بر اینکه قرآن که باید در درون مردم باشد، عنوان کرد: قرآن فقط معطوف به مسابقاتی شده که نتیجه‌ای کاذب را به ما ارائه می‌دهد به این صورت که نمی‌توانیم به طور قطع بگوییم کسی که اول است حتما شایستگی این عنوان را دارد، زیرا ممکن است شرایط بسیار گوناگونی از جمله شرایط شخصیتی، روحی، جسمی و شرایط دیگر باعث این امر شده باشد در حالی که نمی‌توان از یک تلاوت آن هم در مسابقات چنین قضاوتی کرد.

ضرورت وجود قاری ثابت در مساجد احساس می‌شود

وی بیان کرد: بهتر است با یک برنامه منسجم از تمام قاریان در سطح کشور بهترین استفاده را بنماییم تا هم قرآن در بین مردم جریان پیدا کند و هم اینکه تمام قاریان در هر سطحی قدرت عرض اندام و ابراز خود را داشته باشند، از رهگذر این کار بر فن خود بیافزایند و در هر شهر و هر محله برای مساجد قاریانی از همان جا تعریف کنیم تا هر مسجد برای خود قاری ثابت که به آن قاری «راتب» نیز می‌گوید داشته باشد. که همچنین باعث می‌شود تلاوت قرآن به هویت اصلی خود در امر جذب و تبلیغ باز گردد و آرام آرام به فضای قرآنی ایده‌آلی همچون کشور مصر نزدیک شویم.

این مدرس دانشگاه در بخش دیگری از سخنانش ابراز کرد: یکی از مهم‌ترین موضاعاتی که باید به آن پرداخته شود این است که قشر روحانی و طلبه به تلاوت قرآن کریم آشنا باشند، زیرا آنها در راه نشر و ترویج قرآن فعالیت می‌کنند و وظیفه خطیر تبلیغ اسلام را بر عهده دارند.

بخش عمده قاریان قرآن از روحانیون باشند

وی خاطرنشان کرد: بخش عمده قاریان قرآن از روحانیون باشند و قشر روحانی باید قرآن را به زیبایی تلاوت ‌کنند زیرا بسیار تأثیر‌گذار هستند، در فرهنگ ما تصور بر این است که طلاب در فن تلاوت خیلی تخصص ندارند البته در سال‌های اخیر به برکت انقلاب اسلامی و به خصوص دهه هشتاد قشر گسترده‌ای از روحانیون در زمینه تلاوت قدم برداشتند و استقبال خیلی خوبی از خود نشان دادند.

حسینی عنوان کرد: بنابراین برای ارتقاء سطح تلاوت طلاب در رشته‌های مختلف قرآنی باید فضایی همراه با پشتیبانی ایجاد شود تا بتوانند در زمینه قرآن کریم که رشته تخصصی آنهاست با تجوید خوب، و صوت و لحن گیرا و جذاب به تلاوت قرآن بپردازند.

وی اضافه کرد: یکی دیگر از زمینه‌های مهم‌تر از تلاوت برای طلاب حوزه علمیه «حفظ قرآن کریم» است، زیرا هیچ قشری به اندازه طلاب با قرآن مرتبط نیست؛ همچنین آنها در سخنرانی‌ها، نوشتار و مقالات خود به طور دائمی نیازمند مراجعه به آیات قرآن هستند و  طلبه‌ای که حافظ قرآن است در جای خود از آیات مربوطه استفاده می‌کند.

طلبه حافظ  همیشه برای بهره‌مندی از آیات حضور ذهن دارد

وی با بیان اینکه طلبه حافظ  همیشه برای بهره‌مندی از آیات حضور ذهن دارد، در واقع کل آیات قرآن به مثابه یک تابلو، جلوی چشمش خواهد بود و مرتبط با آن سخن می‌گوید، گفت: طلبه اگر حافظ نباشد تنها به اندازه معلوماتش از آیات و آنچه که از آن حفظ دارد استفاده می‌کند، به نظر می‌رسد حفظ قرآن کریم برای طلبه‌ها ضروری است، و بهتر است که جز واحد درسیشان باشد به عنوان مثال تا پایان پایه 8 همه حافظ کل قرآن باشند.

حسینی بیان کرد: بعضی از روحانیون بر منبر قدرت جذب مخاطب را در لحظات اول ندارند، ولی برخی از روحانیون با خواندن شعری همچون یک مداح، تمام مخاطبین خویش را جذب  و پس از آن شروع به سخنرانی می‌کنند، حال در نظر بگیرید که چگونه تأثیر کلام الهی با صوت و لحنی زیبا بر قلب مستمعین می‌نشیند و شروع سخنان خویش مطلع مؤثری خواهد بود.

استاد صوت و لحن قرآن کریم در پایان گفت: ورود طلاب به هنرهای قرآنی در مرحله ابتدایی بیشتر ذوقی است، یعنی طلبه ابتدا آن ذوق را در خود احساس می‌کند و در مراحل بعد معاونت تهذیب حوزه علمیه پشتیبانی می‌کند، اما اگر در برنامه‌ریزی و طرح درسی، حوزه علمیه حفظ و تلاوت قرآن جای‌گذاری و فضا‌سازی شود، ترغیب آنها به این سمت و سو بیشتر خواهد بود.