جایگاه توکل در قرآن/ تضمینی الهی برای کسی‌ که حامی و پشتیبان حق است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، توکل در اصطلاح یعنی انسان یقین کند اسباب مادی استقلال ندارد و همه مسبب از خدا هستند و فقط تکیه بر خدا باید کرد و همه چیز را از او ببیند و ایمان به حمایت الهی در او باشد.

شهید دستغیب در این رابطه نوشته است: توکل از سه چیز تشکیل می‌شود، یقین به قدرت بی‌پایان خدا، دانستن این‌که خداوند از همه نهان‌ها و اشکارها عالم است و او عالم اسر و الخفیات است و علم به این‌که پروردگار عالیمان، نهایت محبت و شفقت را به بندگانش دارد.

امام علی(ع) نیز در این رابطه فرموده است: کسی که بر خدا توکل کندف سختی برای او اسالن و اسباب برای او راحت شده و کرامت و سهولت برای او پیدا می‌شود و پیامبراکرم(ص) نیز در این رابطه می‌‎فرماید: اگر می‌خواهی قوی‌ترین مردم باش پس بر خدا توکل کن.

حقیقت توکل آن است که اگر آسمان رویین شود یعنی از او باران نیاید و زمین آهنین گردد یعنی از او نبات نروید بنده داند که خدا او را فراموش نکند و روزی او را می‌رساند.

توکل تضمین الهی برای کسی است که همیشه‏ حامی و پشتیبان حق است. قرآن‌کریم در آیه 12 سوره ابراهیم فرموده است: «وَمَا لَنَا أَلاَّ نَتَوَکَّلَ عَلَى اللّهِ وَقَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا وَلَنَصْبِرَنَّ عَلَى مَا آذَیْتُمُونَا وَعَلَى اللّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُتَوَکِّلُونَ؛ و چرا بر خدا توکل نکنیم و حال آن‌که ما را به راه‏‌هایمان رهبرى کرده است و البته ما بر آزارى که به ما رساندید شکیبایى خواهیم کرد و توکل‏ کنندگان باید تنها بر خدا توکل کنند».

خداوند متعال در آیه 99 سوره نحل در رابطه با توکل فرموده است: «إِنَّهُ لَیْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ؛ چرا که او را (شیطان) بر کسانى‌که ایمان آورده‌‏اند و بر پروردگارشان توکل می‌‏کنند تسلطى نیست».

در آیه یازده سوره مائده آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اذْکُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَن یَبْسُطُواْ إِلَیْکُمْ أَیْدِیَهُمْ فَکَفَّ أَیْدِیَهُمْ عَنکُمْ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَعَلَى اللّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ؛ اى کسانى‌که ایمان آورده‌‏اید نعمت‏ خدا را بر خود یاد کنید آن‌گاه که قومى آهنگ آن داشتند که بر شما دست ‏یازند و [خدا] دستشان را از شما کوتاه داشت و از خدا پروا دارید و مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند».

همچنین، در آیات 2 و 3 سوره طلاق آمده است: «فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَیْ عَدْلٍ مِّنکُمْ وَأَقِیمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ ذَلِکُمْ یُوعَظُ بِهِ مَن کَانَ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا ﴿۲﴾وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ وَمَن یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْرًا».

در این آیات خداوند متعال فرموده است: «پس چون عده آنان به سر رسید [یا] به شایستگى نگاهشان دارید یا به شایستگى از آنان جدا شوید و دو تن [مرد] عادل را از میان خود گواه گیرید و گواهى را براى خدا به پا دارید این است اندرزى که به آن کس‌که به خدا و روز بازپسین ایمان دارد داده می‌شود و هر کس از خدا پروا کند [خدا] براى او راه بیرون‏شدنى قرار می‌دهد(۲) و از جایى‌که حسابش را نمی‌کند به او روزى می‌‏رساند و هر کس بر خدا اعتماد کند او براى وى بس است‏ خدا فرمانش را به انجام ‏رساننده است به‌راستى خدا براى هر چیزى اندازه‏‌اى مقرر کرده است».

در روایت است وقتی صبح شخصی از خانه بیرون می‌آید شیاطین درب در منتظرند وقتی بیرون آمد و گفت: به خدا ایمان اورده و بر او توکل کردم، شیاطین فرار می‌کنند.

حجت‌الاسلام صادق جعفرپور، رئیس تبلیغات اسلامی بروجرد در رابطه با جایگاه توکل به خبرنگار ایکنا گفت: توکل به خدا به این معنا نیست که انسان ساکت بنشیند و هیچ اقدامی انجام ندهد بلکه توکل به خدا به این معناست که در حد توان و با تمام قدرت تلاش خود را برای انجام کارها داشته باشیم و نتیجه کار را به خدا واگذار نماییم.

وی با بیان این‌که توکل به خدا بعد از انجام فعالیت‌ها برای کارها صورت می‌گیرد و در واقع ما به نتیجه کار توسط خدا اعتماد و توکل می‌کینم، اضافه کرد: در برخی از موارد ممکن است نتیجه کار به نفع ما نباشد اما ما تلاش خود را انجام داده‌ایم  و توکل به خدا سبب می‌شود که خوب یا بد بودن کارها به نفع ما باشد.

جعفرپور گفت: وقتی انسان به خدا توکل می‌کند، آرامش به او روی می‌آورد و اعتقاد داریم که خداوند هر سرنوشتی را که در نظر دارد انجام می‌دهد و ما نیز راضی هستیم.