خط سیر زمانی تفاسیر علمی قرآن اهمیت ویژهای دارد/ تعبیر معارف اسلامی به علم روز
گروه اندیشه: عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی گفت: خط سیر زمانی تفاسیر علمی قرآن اهمیت ویژهای دارد چرا که در هر زمانی رابطه رویدادهای تاریخی و ایجاد مکاتب علمی مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اردبیل، حجتالاسلام حمید فغفورمغربی، مدرس و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی دیروز، 24 خردادماه در کارگاه آموزشی «مطالعات میانرشتهای قرآن با رویکرد علوم تربیتی» که در دانشگاه محقق اردبیلی برگزار شد، با اشاره به ضرورت آسیبشناسی تفاسیری که در گذشته به صورت تکنگاشته نوشته شدهاند، گفت: در گذشته تفاسیر قرآنی گاه با افراط و تفریط صورت میگرفت و خوشبختانه مفسران شیعه سعی میکردند در این خصوص جانب احتیاط را رعایت کنند و لازم است اساتید رشتههای دیگر برای پرهیز از چنین آسیبهایی با روشهای علمی تفسیر قرآن آشنا شوند.
وی افزود: در قرآن بسیاری از مسائل در زمانی که مردم سواد آنچنانی نداشتند نقل شده و بعد از گسترش علوم میبایست انسان به این مسائل ریزتر نگاه کند.
فغفور مغربی در خصوص لزوم توجه به پیشینه تاریخی تفاسیر علمی قرآن، تأکید کرد: تفسیر علمی قرآن در رشتههای علمی صورت گرفته و میبینیم اقتصاد اسلامی نخست مورد توجه مسلمانان مقیم در کانادا شده و سپس علمای کشورهای اسلامی به این مسئله پرداختهاند.
مشاور وزیر بهداشت افزود: خط سیر زمانی تفاسیر علمی قرآن اهمیت ویژهای دارد چرا که در هر زمانی مسائل خاصی مورد توجه قرار گرفته که مورد توجه جامعهشناسی و روانشناسی علم به این مسئله که مکاتب چگونه با رویدادهای تاریخی و انگیزشهای حاصل از آن به وجود میآیند، میپردازد.
اعجاز علمی قرآن مورد توجه علما قرار گرفته است
استاد مطالعات میانرشتهای قرآن گفت: گاه علم چنان پیشرفت کرده که اعجاز علمی قرآن مورد توجه علما قرار گرفته و سپس تفسیر علمی قرآن تبدیل به یک گرایش و مکتب شده و فضای علوم به این سمت رفته و مسلمانها بیشتر قرآن را از این زاویه هم مورد توجه قرار دادهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی افزود: جلال آل احمد و جرج جرداق چندین بار قرآن و نهجالبلاغه را برای نوشتن کتابهای خود خواندهاند و یک محقق وقتی میخواهد قرآن را مورد تحقیق قرار دهد باید در مسائل مختلف همواره به آن توجه کرده و رئوس مسائل علمی را از آن بردارد.
وی به پیدایش تفسیر راهنما اشاره و بیان کرد: تدوین این تفسیر در زندان صورت گرفته و چون کتاب در دست نبوده، محقق در 50 دفتر فقط به این پرداخته که در ذیل هر آیه چه نکاتی را میتوان نوشت و سپس با کار علمی چندین گروه روی این مسائل، این تفسیر نگاشته شده است.
لزوم مطالعه آثار شهید مطهری در شناخت استفادههای ایشان از مفاهیم قرآنی
فغفور مغربی با اشاره به لزوم مطالعه آثار شهید مطهری هم در شناخت استفادههای ایشان از مفاهیم قرآنی و هم اندیشهشان گفت: ایزوتسو، اسلامپژوه ژاپنی نیز با نگاهی بسیار جدید چند کتاب را در خصوص معناشناسی قرآنی نوشته و توجه وی به قرآن به صورتی است که آدم فکر میکند ایشان با عشق یک مسلمان به این موضوعات پرداخته است.
این محقق گفت: اگر به ظواهر قرآن مراجعه کنیم، راجع به علوم مختلف گزارههایی دارد اما مثلا با بیست تا گزاره که علم نمیتواند بنا شود و نیاز به متدولوژی و سایر روشهای علمی است که قرآن از جنین شناسی، اقتصاد و ... برخی مباحث را مطرح کرده است بخصوص در مورد علوم انسانی که با هدایت انسان ارتباط دارد اهتمامش بیشتر است.
وی افزود: این که آیا میتوانیم مکتبی روانشناسی یا جامعه شناسی از قرآن تألیف کنیم، اگر کسی بخواهد چنین ادعایی کند، باید با مقدماتش آشنایی داشته باشد.
مدرس کارگاه اظهار کرد: تفسیر این است که میخواهیم مراد خداوند را از قرآن بدانیم؛ لذا باید با زبان آن یعنی ادبیات عرب آشنا باشیم و درک خود را از متن قرآن افزایش دهیم و در عین حال یک سری بحثهای عقلایی هم در خصوص درک تفسیر وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد.
مشاور وزیر بهداشت تأکید کرد: ما میتوانیم فرضیاتی از علم مطرح کرده و مطالعه کنیم ولی نباید سریع به تئوری برسیم چنانکه امروز در مجامع علمی بیش از 90 درصد فرضیه تکامل را پذیرفتهاند و فقط اندکی روی آن شک هست و حتی آیات و روایات را برخی بر مبنای نظریه تکامل تفسیر کردهاند اما باید در نظر داشت آیات قرآن متشابهات هستند و شاید بتوان نظریاتی را به صورت مختلف از آن استنباط کرد.
فغفور مغربی اظهار امیدواری کرد: اگر بتوانیم علوم و معارف اسلامی را به علم روز تعبیر کنیم، با مقالات و نشستهای علمی میتوانیم فضای دانشگاه که به علت مصرف علوم غربی گرایش به غرب دارد را تغییر دهیم.
وی تأکید کرد: عالَم و قرآن دو کتاب هستند که بینشان تعارض نیست اگر تعارضی وجود دارد، از فهم ما است. و لذا باید فهم خود را با توجه به جهان و پیشرفتهای علمی آن و همچنین از قرآن افزایش دهیم.
