بداههخوانی از اشکالاتی که قاریان دچار آن هستند
گروه فعالیتهای قرآنی: مدرس و داور مسابقات قرآن اظهار کرد: آهنگگذاری که قاریان در بداههخوانی انجام میدهند، متناسب با آیات نیست و آیات و نغمهها تناسبی با هم ندارند.
حسین اخواناقدم، مدرس و داور مسابقات قرآن در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری در جمع قرآنیان حول محور لزوم تلاوت معنامحور قاریان، گفت: گسترش تلاوت معنامحور در جامعه نیازمند مقدماتی است و مقدمه اول اینکه قاری قرآن باید خودش معنای قرآن را درک کند تا بتواند در هنگام تلاوت، درک مفهومی از آیات هم داشته باشد.
وی افزود: مقدمه دیگر برای داشتن یک تلاوت معنامحور این است که قاری، هنگام تلاوت قرآن حواسش فقط به مستمع، محفل قرآنی و امور دیگر نباشد بلکه ذهن قاری قرآن در حین تلاوت باید کاملاً فعال باشد و با یک برنامهریزی خوب بتواند معانی آیات را به مستمعین القا کند.
اخواناقدم در ادامه با بیان اینکه از نظر امام صادق(ع) قاری قرآن به سه چیز احتیاج دارد، گفت: اولین چیزیکه قاری به آن احتیاج دارد قلب متواضع و خاشع در مقابل خداوند است؛ چرا که در این صورت میتواند تلاوتی با خشوع داشته باشد.
وی ادامه داد: دومین نکته از نظر امام صادق(ع)، وجود یک مکان خلوت برای تلاوت است که البته ممکن است در این مکان جمعیت زیادی حاضر باشند اما مهم این است که قاری در زمان تلاوت خود را در یک مکان خلوت ببیند و اینطور القا کند که من هماکنون در برابر خدا هستم؛ سوم اینکه قاری قرآن باید جسم خود را طوری شکل بدهد که فقط رضای خالق را پیش رو داشته باشد، یعنی به چیز دیگری به غیر از رضای خالق در تلاوت خود فکر نکند.
تلاوت معنامحور به سادگی امکانپذیر نیست
اخوان اقدم در ادامه گفت: اگر این سه ویژگی که امام صادق(ع) نیز به آن اشاره داشتهاند توسط قاری قرآن رعایت شود و قاری نیز نسبت به معانی آیات آشنایی داشته باشد تلاوت معنامحور شکل میگیرد اما اینکه فکر کنیم تلاوت معنامحور به سادگی امکانپذیر است به خطا رفتن است؛ چرا که داشتن تلاوت معنامحور کار مشکلی است که باید مقدمات آن فراهم باشد تا چنین تلاوتی شکل بگیرد.
وی با عنوان این مطلب که در جامعه قرائت کشور اکثر قاریان از شاکله خوبی در تلاوت برخوردار بوده و بهدلیل آشنایی با تکنیکهای تلاوت جذاب، میتوانند خوب و زیبا بخوانند و الحان مختلف را بیان کنند گفت: اما برخی از قاریان ما هنوز با معنا و ترجمه آیات آشنا نیستند که این بخش، نیازمند کار بیشتری است و اگر تقویت شود، میتوانیم نسبت به تلاوتهای معنامحور امیدوار باشیم.
این مدرس قرآن با بیان اینکه متولیان امور قرآنی و مدرسان و اساتید قرآن نقش اثرگذار و مهمی در معنامحور شدن تلاوتها دارند، گفت: اما اولین و مهمترین بخش کار برعهده قاریان قرآن است که باید خودشان بر روی معنامحور شدن تلاوتشان کار کنند و همانطور که بقیه قاریان ترجمه قرآن را یاد گرفتهاند، آنها نیز باید به ترجمه قرآن تسلط داشته باشند و حتی از قرآنهای مترجم استفاده کنند.
لزوم برنامهریزی برای داشتن تلاوت معنامحور
وی ادامه داد: قاریان قرآن باید قبل از اینکه هر قطعهای از قرآن را تلاوت میکنند برای آن برنامهریزی داشته باشند و به ترجمه آیات نیز مسلط شوند و در ادامه با توجه به ربط آیات به هم و شکل آیات و صورت مسئلهای که دارد و اینکه هر فرازی باید با چه نغمهای خوانده شود تلاوت خود را شروع کنند. قاریان قرآن قبل از شروع تلاوت باید برنامهریزی داشته باشند و بدانند چه تنغیمی را داشته باشند تا تلاوتی انجام دهند که در جان مخاطب بنشیند.
اخواناقدم با عنوان این مطلب که بداههخوانی یکی از اشکالاتی است که قاریان ما دچار آن هستند، گفت: گاهی اوقات میبینیم قاریان ما در مجلسی حاضر میشوند و همانجا بدون اینکه برنامهریزی قبلی داشته باشند قرآن را باز میکنند و بداههخوانی میکنند؛ آهنگگذاری که قاریان در بداههخوانی انجام میدهند خوب است اما متناسب با آیات نیست.
وی یادآور شد: بداههخوانی قرآن عواقبی دارد که گاهی اوقات قاری قرآن آیات عذاب را با تنغیم شاد میخواند که هیچ تناسبی به هم ندارند و یا آیات مربوط به بهشت را با نغمه محزونی میخواند که این آیات و نغمهها هیچ تناسبی با هم ندارند.
این مدرس قرآن عنوان کرد: همچنین برخی از قاریان میگویند ما در ترتیلخوانی، هر دو یا سه صفحه را در یک نغمه میخوانیم که این کار به نظر بنده هنر نیست. قاری قرآن اگر بتواند هر فراز را با یک نغمه بخواند و بعد از عوض شدن فضا و داستان، نغمه خود را تغییر دهد موفق است.
معنامحوری در آئیننامه مسابقات کشوری قرآن
وی درباره آئیننامه مسابقات قرآن و ارتباط آن با رشد معنامحوری در تلاوت قرآن گفت: اینکه در مسابقات کشوری اصلاً بحث معنامحوری لحاظ نبوده است، قبول ندارم چرا که داوران لحن در مسابقات کشوری قرآن کم و بیش به معنامحوری در تلاوتها توجه داشتهاند.
اخواناقدم یادآور شد: همچنین، اینکه ما شرایط مسابقه را با شرایط مجلسیخوانی و محفلخوانی یکی بدانیم نیز رد میکنم چراکه بحث محافل و مجالس قرآنی ما با مسابقه متفاوت است و مسابقات قرآن ضوابط خاصی دارد که این ضوابط، نتیجهگیری درباره برتری متسابقان دارد و اگر بخواهیم مسابقات قرآن را در فضای محفلی ببینیم هم رقابتها سخت میشود و هم در قضاوت دچار مشکل میشویم.
وی ادامه داد: باید فضای مسابقه را از فضای غیر مسابقه تفکیک کنیم؛ البته میتوانیم آئیننامه مسابقات قرآن را طوری تنظیم کنیم که کمی رو به رشد باشد و نگاه معنامحوری و محتوامحوری و القای بیانی الحان را مورد توجه قرار دهد؛ ضمن اینکه اگر بخواهیم مسابقه را در قالب تلاوتهای مجلسی و تلاوتهای محفلی نگاه کنیم باید آییننامه را به طور کامل تغییر دهیم که در این صورت مسابقات نیز تغییر میکند.
