قرآن؛ بهترین واسطه در شب قدر / انسان توجه و تفکر را در شب قدر ملکه ذهن خود کند

همه روزها و ماه‌ها از آن خداست و همگی از شرافتی خاص برخوردارند، در همه آنها باید یاد خدا جاری باشد، اما در بین تمامی ایام سال، بعضی از اوقات مانند روز عرفه، شب نیمه شعبان، عید غدیر، روز مبعث جایگاهی خاص و امتیازی ویژه دارند، که در بسیاری از روایات و گاه در قرآن بر آن تأکید و اعمالی خاص برای آنها ذکر شده کاست.

در این بین و بر اساس آیات قرآن و روایات متعدد، ماه مبارک رمضان سرآمد همه ماه‌هاست،  در روایتی رسول خدا(ص) می‌فرمایند: «ای مردم همانا ماه خدا با برکت، رحمت و آمرزش به شما روی آورده است، ماهی که نزد خدا، برترین ماههاست»، اما سخن آن است که در این ماه سراسر نور و با عظمت، شبهایی است که از آن با عنوان لیالی قدر یاد می‌شود.

قرآن لیالی قدررا به جهت بزرگی برتر از هزار ماه می‌داند:« لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ؛ شب قدر بهتر از هزار ماه است»،( القدر/آیه 3)، در راز و رمز شب قدر سخن بسیار است، و به تعبیر امام صادق(ع): «شب قدر شبی است که مقدرات یکساله انسان در آن رقم می‌خورد»، در روایتى از امام رضا(ع): پرسیده شد معناى قدر چیست؟ امام فرمود: «اندازه‏گیرى هر چیز اعم از طول و عرض آن است» (7) و در روایت دیگری فرمود: «اندازه هر چیز اعم از طول و عرض و بقاى آن است».

شهید مطهرى در تعریف قدر می‌گوید: «قدر به معناى اندازه و تعیین است... حوادث جهان ... از آن جهت که حدود و اندازه و موقعیت مکانى و زمانى آنها تعیین شده است، مقدور به تقدیر الهى است.» پس در یک کلام، «قدر» به معناى ویژگى‏هاى طبیعى و جسمانى چیزهاست که شامل شکل، حدود، طول، عرض و موقعیت‏هاى مکانى و زمانى آن‌ها می‌گردد و تمام موجودات مادى و طبیعى را در برمى‏گیرد.

شب‌های قدر اوج معنویت در ماه رمضان است، شب‌هایی است که زندگی مومن در آن سراسر رنگ خدا می‌گیرد، پهنه‌ای است که روزه‌دار، بر آن می‌ایستد و بر همه ما سوای حق پشت می‌کند و در خلوت پر راز شب با عبودیت محض در پیشگاه خدا همه چیز و حتی خود را به فراموشی می‌سپارد، از دنیا می‌برد و با آسمان پیوند می‌خورد و به عبادت خدای یکتا می‌ایستد، پرده اسباب و قوانین و نوامیس جهان به یکسو می‌رود و مومن تنها خدا را می‌بیند.

شب قدر انسان توجه به آیات پروردگار داشته باشد

حجت‌السلام حسنی، کارشناس مذهبی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن‌(ایکنا) از ‌همدان بیان کرد: شب قدر، شب عزیز و شب تقدیر انسان است و اعمال انسان در این شب رقم می‌خورد، بهترین عمل و فضیلت در این شب‌ها توجه و تفکر است یعنی باید سعی کنیم در ذهن خود تفکر و توجه به آیات پروردگار را مد نظر داشته باشیم، قرآن بخوانیم و درباره آیات خداوند تدبیر، مطالعه و مباحث‌علمی داشته باشیم.

وی افزود: در شب‌قدر بهترین واسطه ما با خداوند قرآن کریم است، وقتی انسان قرآن به سر می‌گیرد قرآن را واسطه قرار می‌دهیم تا ما را از آتش جهنم در امان نگه دارد، زیرا انسان به وسیله قرآن با بهترین دریچه معرفت آشنایی پیدا می کند.

حسنی ادامه داد: بهترین عمل در این شب‌ها این است که انسان توجه و تفکر را ملکه وجودش کند، باید در این شب‌ها پای موعظه بشینیم تا قدرت تفکر، توجه بالابرود اگر انسان قدرت تفکر را در خودش به وجود بیاورد خداوند قدرت کنترل را در او قرار می‌دهد واین انسان، انسانی هدفمند است شب قدر می‌تواند در مرکز زندگی فرد قرار بگیرد و در نظریات او رسوخ پیدا کند.

این کارشناس مذهبی گفت: اعمالی که در این شب‌ها وارد شده، این است که به محض غروب آفتاب غسل کنیم، هرشب قدر غسل دارد، نماز‌هایی که وارد شده نماز دو رکعتی است که بعد از حمد 70 مرتبه توحید، بعد از پایان نماز هفتاد مرتبه استغفار دارد و از جای خود بلند نشود تا اینکه پدر و مادر خود را دعا کند.

حسنی افزود: از بهترین اعمال این ماه نماز و بعد قرآن به سر گرفتن است، وقتی انسان قرآن به سر می‌گیرد قرآن را واسطه قرار می‌دهد تا ما را از آتش جهنم در امان نگه دارد، زیرا قرآن بهترین معرفت است و باعث می‌شود تا با خدا آشنا شویم وکمک می‌کند تا بتوانیم در کنار خداوند قرار بگیریم و بعد از قرآن نیز بهترین واسطه برای ما اهل‌بیت‌(ع) هستند.

باید خروجی این شب‌ها آمرزش گناهان باشد

وی با بیان اینکه باید کاری کنیم تا خروجی این شب‌ها آمرزش گناهان و هدایت به سمت صراط مستقیم باشد، اظهار کرد: در اعمال شب قدر بسیار گفته شده است و کسی که زائر امام حسین‌(ع) باشد گناهانش بخشیده می‌شود، از اهمیت شب قدر همان بس که امام باقر‌(ع) فرمودند «هر کسی شب قدر را احیاء بگیرد گناهش آمرزیده می‌شود، اگر چه گناهانش به تعداد ستارگان آسمان و سنگینی کوه‌ها و پیمانه‌های دریا باشد».

این کارشناس مذهبی ادامه داد: احیاء در این شب‌ها بسیار مهم است در شب‌قدر حضرت زهرا‌(س) به صوت فرزندانشان آب می‌پاشید تا نخوابند، این شب‌ها را بیدار بمانند و علت اینکه در شب زنده‌داری تأثیرگذاری بیشتری دارد این است که انسان در شب سیر و سلوک عارفانه‌ای دارد که در طول روز نمی‌تواند چنین حالتی را داشته باشد و این حالت در شب قدر خیلی بیشتر است.

انسان در شب‌های قدر برای آمرزش گناهان والدینش دعا کند

حسنی بیان کرد: شب‌های قدر، بهترین شب‌ها هستد، انسان باید در این شب‌ها برای آمرزش گناهان خود و پدر مادر خود‌، برادر مومن خود چه زنده و چه مرده دعا کند، بهترین دعا در شب قدر، دعای جوشن کبیر است و فواید بسیار دارد که در آن خداوند را با اسماء‌ جلاله‌اش قسم می‌دهیم و این بسیار تأثیر‌گذار است.

وی اظهار کرد: ایمان در انسان مراتب دارد، این مراتب عبارتند از ایمان تقلیدی، ایمان استدلالی و ایمان قلبی که ما باید تلاش کنیم دراین شب‌ها به ایمان قلبی برسیم.

درک اسرار شب قدر در گرو پاکیزگی و تهذیب روح است

حجت‌‌الاسلام علی کاروند، سرپرست  تبلیغات اسلامی شهرستان تویسرکان نیز اظهار کرد: درک اسرار شب قدر در گرو پاکیزگی و تهذیب روح از پلیدی‌ها است، پس اگر کسی می‌خواهد به این راز پی ببرد و بر حقیقت امر واقف شود، باید در آغاز، روح خود را با نورانیت پالوده کند.

وی با تأکید بر اینکه معارف اهل بیت(ع) نیاز به روشنگری دارد، افزود: شب قدر بزرگ‌ترین سند امامت و تداوم آن در طول زمان است، شب‌های قدر فرصت مغتنمی برای خودسازی است و بهره بردن از فضائل و برکات ماه مبارک رمضان در این شب‌های عظیم به اوج خود می‌رسد، شب قدر، شب بریدن از غیر خدا و پیوستن به معبود خویش است و امیدوارم که نهایت استفاده معنوی را از این شب‌های شریف ببریم.

حکمت معرفى شب برای پیوند انسان با مقدرات خویش است

وی با اشاره به برکات قرآن در زندگی بیان کرد: حکمت معرفى شب قدر به‌‌عنوان شبى که قرآن در آن نازل شده این است که بنده سرنوشت و مقدرات خویش را به قرآن پیوند بزند و آن را سرمشق و سرچشمه فکر و عمل خویش قرار بدهد، اگر کردارش موافق با قرآن و در جهت آن باشد، عمل کننده به آن سعادتمند است واگر خداى نکرده مخالف با قرآن باشد, فاعل آن شقى خواهدبود.

کاروند با اشاره به اینکه یکى از دلایل تفضل شب قدر به امت اسلام کامل کردن اعمال صالح مسلمانان است اظهار کرد: شب قدر از مواهب الهی بر امت حضرت محمد(ص) و بهتر بودن شب قدر از هزار ماه به دلیل ارزش عبادت و احیای آن شب است.