
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، کتاب «راههای شرعی سپردهگذاری در بانکها» کار مشترکی از محمدحسین احمدی و سیدمحمد حسینی است که در شانزدهمین همایش کتاب سال حوزه به عنوان اثر تحسین شده انتخاب شد.
نسخه موبایلی کتاب راههای شرعی سپرده گذاری در بانکها در راستای سیاستهای نشر دیجیتال و با هدف انتشار دیجیتال منشورات و آثار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و توسط اداره فناوری اطلاعات پژوهشگاه تولید و عرضه شده است.
نسخه موبایلی این کتاب که در 335 صفحه به زیور طبع آراسته شده از طریق فروشگاه الکترونیکی نشر دیجیتال پژوهان به نشانی digi.isca.ac.ir و همچنین از طریق فروشگاه اندرویدی بازار به نشانی https://cafebazaar.ir/developer/isca-itدر اختیار علاقهمندان قرار گرفته است.
این پژوهش با همّت پژوهشگران گروه مطالعات و پژوهشهای اقتصاد اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی (وابسته به پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) انجام و توسط اداره نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به چاپ رسیده، در همایش شانزدهم کتاب سال حوزه به عنوان اثر تحسین شده انتخاب شد.
این کتاب، ماهیت فقهی - حقوقی سپردهگذاری و راههای شرعی آن را بررسی کرده و آنگاه به جستوجوی راه جدید سپردهگذاری با سود مشروع و سازگار با نظام بانکی پرداخته است. به اعتقاد نویسندگان این اثر، اگر قراردادهای بانکی در قالب قرض بسته شود، از مصادیق قرض ربوی بوده و به نظر مشهور فقها ممنوع است. نویسندگان این اثر پیشنهاد میکنند قوانین و مقررات سپردهگذاریهای بانکی، متناسب با ماهیت واقعی آنها، به عنوان عقدی جدید، با در نظر گرفتن منافع بانک و سپردهگذار بازبینی شوند.
کتاب راههای شرعی سپرده گذاری در بانکها، در هفت فصل تدوین گردیده و شامل نمایهٔ کاملی در عناوین، اصطلاحات، اماکن و نامها نیز میباشد. با نگاهی به اثر، انسجام، نظم و ترتیب بسیار منطقی و دقیق آن آشکار میشود.
در «مقدّمه»، ضمن آوردن تاریخچهای بسیار موجز از سابقهٔ موضوع در تاریخ اسلام، به اجمال به محتوای کتاب پرداخته، و در ادامه فصول گوناگون کتاب به تلخیص معرّفی کرده است.
فصل آغازین کتاب که کلیات تحقیق نام گرفته، به بیان مسئله، پرسشها، پیشینه و روش تحقیق اشاره شده است. و مطالعه، یادداشتبرداری موضوعی از اثر و مراجعهٔ خاص یا موردی به آن را تسهیل کرده است.
در فصل دوّم کتاب، سابقهٔ بانکداری در جهان و بویژه دنیای اسلام و جوامع اسلامی بررسی شده و مفهوم و انواع بانک در این قسمت مورد توجّه قرار گرفته است. همچنین دراین فصل به بحث بانکداری بدون ربا در تاریخ اسلام و پیشینة این نظریّه پرداخته شده، فرایند تحولات نظریهٔ مذکور تا امروز، به گونهای منظم و منطقی، به بحث گذاشته شده است.
برخی از اصطلاحات بانکداری به طورعام؛ مانند پول، بهره، استقراض و سود نیز در این فصل به اختصار تعریف و تحلیل شده است.
در فصل سوم کتاب، که «مروری بر موازین فقهی تحقیق» نام گرفته است، مفاهیم اقتصادی و مالی از قبیل «عقود»، «قراردادها» و «معاملات» در تاریخ اسلام و در دیدگاه نظریهپردازان اسلامی به صورت تفصیلی مورد مداقّه قرار گرفته است. آثار عالمان مسلمان متقدم همچون شیخ انصاری و نیز نظریهپردازان متأخّر، مانند آیتا.. خویی و امام خمینی، در این زمینه، در فصل یاد شده محور بحث قرار گرفته و تقابل و تکامل این دیدگاهها و نظریات، به شکلی منسجم و قابل قبول، به رشتهٔ تحریر درآمده است. ادامهٔ مباحث این فصل شامل انواع عقود اسلامی است که از منظر نظریه پردازان مسلمان، بررسی شده است و آنگاه ربا، که شاید محوریترین موضوع تحقیق حاضر باشد، به تفصیل مورد بحث و کنکاش واقع شده است.
فصل چهارم؛ یعنی «ماهیت سپردهگذاری در بانکها»، انواع سپردهگذاری در بانکها از سوی مشتریان را مورد بررسی قرار داده و آنگاه انواع فعالیتهای پولی را، که مردم در بانک انجام میدهند، با عقود اسلامی محک زده، قبول و ردّ هر کدام از نظریات ارائه شده در این باب از سوی نظریهپردازان اسلامی، اعم از متقدّم و متأخّر را به بررسی و تحلیل نشسته است. این فصل را نیز میتوان مانند فصل پیشین، به لحاظ شکلی و محتوایی، فصول محوری کتاب دانست.
در فصل پنجم کتاب با عنوان «بررسی راههای شرعی مطرح شده برای سپردهگذاری»، روشهایی که اکنون بانکهای ایران با سپردههای مشتریانشان بکار میگیرند، بررسی شده و با استناد به نظر علما و دانشوران دینی و دانشگاهی، نقد و تحلیل شده است.
شبهات و اشکالات اختصاص سود یا بهره به سپردهها و پاسخ به آنها از سوی مراجع و علمای دینی، موضوع فصل ششم است. این فصل، که «مشروعیت سپردهگذاری به عنوان عقد مستقل» نام گرفته است، در واقع ادامهٔ فصل پیشین است که تا حدودی عملکرد بانکها را بررسی میکند. ربوی بودن یا نبودن انواع سپردهها نیز در همین بخش مورد توجّه قرار گرفته است.
درفصل پایانی کتاب، که عنوان «نتایج و پیشنهادها» را بر خود دارد، یافتههای تحقیق آورده شده و نکاتی به پژوهشگران و محقّقان اسلامی پیشنهاد شده است.
کتابنامه و اعلام، صفحات انتهایی کتاب را تشکیل میدهند، که نزدیک به 25 صفحه از اثر را شامل گردیدهاند و برای مراجعه پژوهشگران و علاقهمندان به مباحث حقوقی و فقهی اسلام، راهنمای خوبی به شمار میرود.