نمازجمعه قدرت نرم جمهوری اسلامی است/ اجتماع نیکان و نخبگان؛ منشأ خیرات و دفع آفات

به گزارش خبرگزاری بین​المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، پنجم مردادماه، سالروز اقامه نخستین نماز جمعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی است؛ حرکت عبادی ـ سیاسی عظیمی که با درایت امام راحل(ره) در کشورمان شکل گرفت و منشأ تحولات و برکات قابل توجهی در جامعه اسلامی ایران و فراتر از مرزهای آن شد.

این حرکت معنوی زیبا و تأمل برانگیز در هدایت جامعه به مسیرهای صحیح و بازدارندگی از مسیرهای ناصحیح، ظرفیت​های قابل توجهی دارد که نمونه​​های آن در روشنگری​های ائمه جمعه در دوران مختلف پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون قابل مشاهده است.

جایگاه نماز جمعه در قرآن و روایت، ابعاد سیاسی اجتماعی این حرکت، جذابیت​ها و ظرفیت​های آن در هدایت جامعه از نکات قابل توجهی برخوردار است.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدصادق امینی، امام‌جمعه شهرستان مسجدسلیمان در گفت‌وگو با ایکنا، ضمن گرامیداشت سالروز اولین اقامه نماز جمعه در 5 مرداد 58 به امامت فقیه مجاهد آیت‌الله طالقانی اظهار کرد: نماز جمعه ریشه قرآنی و روایی دارد. به گونه‌ای که یک سوره از قرآن کریم به نام آن است. روایات نیز در این باب فراوان است که شامل تشویقات و ترغیبات دنیوی و اخروی برای جذب نمازگراران از زبان پیامبر اعظم(ص) و اهل بیت(ع) است.

تشویق و تذکر قرآن و روایات به اقامه نماز جمعه

وی به بیان نمونه​ای از این روایان پرداخت و گفت: امام علی(ع) فرمودند: من بهشت 6 نفر را تضمین می‌کنم و در بیان ایشان یکی از آنها کسی است که در مسیر نماز جمعه جان دهد. همچنین در روایات آمده است وقتی کسی به سوی نماز جمعه حرکت می‌کند بابت هر گام ثواب‌های فراوانی به او اختصاص می‌یابد. یا روایاتی با این مضمون که چند شخص هستند که بعد از انجام چند عمل گویا زندگی خود را از نو آغاز می‌کنند؛ یکی از این اعمال حج است و نماز جمعه نیز چنین است.

امام‌جمعه مسجد سلمیان با بیان اینکه در کنار این دست روایات، روایات تنبهی و تذکری نیز در باب اقامه نماز جمعه وجود دارد، افزود: پیامبر اکرم(ص) در سخنی فرمود: «اگر کسی سه هفته بگذرد و به نمازجمعه نرود نشانه نفاق او است». این سخن نشانه حساسیت فوق​العاده این اجتماع است و باید از دل این آموزه​ها چرایی این حساسیت را به دست آورد. در روایات شخصی به پیامبر(ص) از عدم استطاعت برای زیارت خانه خدا شکوه می‌کند، پیامبر ایشان را به نماز جمعه ارجاع می​دهند و می​فرمایند «نماز جمعه حج فقرا است». 

اجتماع مؤمنان؛ ره‌آورد اصلی مناسک حج و نمازجمعه

امینی ره‌آورد اصلی مناسک حج و نمازجمعه را اجتماع معرفی کرد و گفت: اسلام ضمن اینکه دین نگاه فردی دارد، نگاه اجتماعی آن نیز جدی است و برای اجتماعات روزانه که همان اقامه نمازهای یومیه در مساجد و محلات است، برای اجتماعات هفتگی که نماز جمعه و برای اجتماع سالانه که همان کنگره حج است.

وی ادامه داد: علاوه بر اینکه بر اساس روایات وقتی مؤمنان با هم باشند خیرات جذب و بلایا دور می‌شود و پیامبر(ص) نیز فرمودند: «ید الله مع الجماعة»، 37 سال است که ثمرات اتحاد را بارها و بارها چشیده​ایم؛ در پیروزی انقلاب، جنگ تحمیلی، پس از جنگ، در همین مذاکرات که اتحاد و انسجام ما در حد خود پاسخ داد و دشمن را وادار به عقب‌نشینی کرد.

امام‌جمعه مسجد سلمیان ادامه داد: لذا به نظر می‌آید اسلام تعمد دارد که مؤمنان همدیگر را ببینند، کنار هم قرار گیرند و از اوضاع باخبر باشند. از این رو است که در فرآیند ساده​ای هفتگی، روز جمعه را عید اعلام می​کند و برای آن نمازی قرار داده​ شده است. برخی از مفسرا فرموده​اند ذکری که در آیه سوره جمعه است اطلاق به دو رکعت نماز جمعه و دو خطبه آن دارد. لذا اولین مرتبه از زبان امام امت شنیدیم که نمازجمعه یک نماز عبادی ـ سیاسی است؛ اشاره به این دارد که یک خطبه آن معنوی ـ معرفتی و فرهنگی است و خطبه دوم به مسائل سیاسی اجتماعی و دنیوی مردم می‌پردازد.

نمازجمعه مستمعین را بلندنظر به بار می‌آورد

امینی با بیان اینکه نمازجمعه مستمعین را بلندنظر به بار می‌آورد، گفت: اما‌‌م‌جمعه در خطبه​ها موضوعات مهم بین​المللی را بیان می​کند و پس از آن به مسائل محلی خاص آن شهر و منطقه می‌پردازد. چنانکه در خطبه​های پایتخت بارها دیدیم خطبا و به‌ویژه امام جمعه رسمی پایتخت که رهبر فرزانه انقلاب هستند، در پایان خطبه دوم یک خطابه عربی هم ارائه دادند که آثار مطلوبی در سطح منطقه در پی داشت. چند وقتی است که می​بینیم کشورهای دیگر از مردم خداجو و نمازگزاران جمعه ما الگوبرداری کردند و بسیاری از اجتماعات عظیم آنها از نمازجمعه شروع می‌شود، لذا این اجتماعات برای بازدارندگی، ارتقاء امنیت، خودباوری و اعتماد به نفس فرصت مبارکی است.

وی اظهار کرد: وقتی از اقشار مختلف، صنوف متفاوت و محلات گوناگون؛ زن و مرد در نمازجمعه کنار هم قرار می‌گیرند، امر مبارکی رخ می‌دهد. لذا همین منافع و نگاه‌های سودمند معنوی و فرهنگی آن است که از تحلیل غلط و رفتار اشتباه بازمی‌دارد.

امام‌جمعه مسجد سلیمان گفت: این ابتکار دین اسلام است که در سراسر جهان اسلام در یک روز معین و ساعت مشخص ده‌ها میلیون مسلمان رو به قبله و حول کلمه محور واحد اتحاد و ارتباط با خدا دور هم جمع می‌شوند.

نماز جمعه نقطه‌ای است که مردم و مسئولان به هم می‌رسند
امینی اظهار کرد: بخشی از جذابیت​های نماز جمعه به ستاد اقامه نماز جمعه هر شهرستان و خطیب آن مربوط می​شود که بتوانند وقت را به گونه​ای مقر کنند که خطبه​ها را منظم و متعادل ایراد کنند. حضور مسئولان نیز می​تواند در این مراسم جذابیت ایجاد کند و مردم متوجه شوند می​توانند مسئولان را به راحتی در نماز جمعه ببینند و مسائل خود را عنوان کنند. اساساً نماز جمعه نقطه‌ای است که مردم و مسئولان به هم می‌رسند و می‌تواند موجب تقویت روحیه پرسشگری و روحیه مدنی در جامعه موجب شود.

وی ادامه داد: اگر خطیب بتواند معضلات خاصی را که موجب تشنج و تألم خاطر افکار عمومی و دل​های آحاد مردم شود به سرعت و پیش از حرکت سوء برخی از افراد مغرض یا غافل و به صورت معقول مطرح کند و پاسخ دهد و به سمع مسئولان برساند، موجب آرامش و امید و پیشرفت شهر می‌شود.

اجتماع نیکان و نخبگان در نماز جمعه؛ فلسفه تأکیدات اسلام در باب نماز جمعه
امام‌جمعه مسجدسلیمان در پایان گفت: روح و فلسفه این دستورات و تأکیدات در باب نماز جمعه، اجتماع است؛ با اجتماع نیکان و نخبگان هر شهری خیرات و برکات بسیاری جلب می‌شود و بستر شروع آفات از بین می​رود. نمازجمعه قدرت نرم جمهوری اسلامی است و می‌تواند به راحتی بسیاری از تهدیدها را تبدیل به فرصت کند و به عکس آن اگر نماز جمعه نباشد، فرصت​ها هستند که تبدیل به تهدید می​شوند.

همچنین، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدعلی قاضی، امام‌جمعه دزفول در گفت‌وگو با ایکنای خوزستان در آغاز به اشاره به جایگاه این عبارت مهم اظهار کرد: نمازجمعه یکی از عبادات الهی است که علاوه بر آثار فردی که همچون نمازهای یومیه دارد، اثرات اجتماعی نیز در آن لحاظ شده است.

نماز جمعه؛ تلاش برای ذکر خدا
در قرآن کریم می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نُودِی لِلصَّلَاةِ مِن یَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِکْرِ اللَّهِ؛ اى کسانى که ایمان آورده‏​اید چون براى نماز جمعه ندا درداده شد به سوى ذکر خدا بشتابید» (جمعه، 9). پس مخاطبان و دعوت شدگان به نماز جمعه مؤمنین هستند. پس از آن می‌فرماید: «فاسعوا الی ذکر الله» وقتی به سوی نمازجمعه خوانده شدید برای ذکر خدا تلاش کنیم. بنابراین نماز جمعه ذکر خدا است.

در احادیث و روایات آمده است که نماز ذکرالله اکبر است؛ اما نماز جمعه نیز ذکرالله است با خصوصیت دیگری که در نماز فریضه یومیه که ذکر الله است، ذکر خداوند فردی است ولی در نماز جمعه ذکرالله به صورت جمعی است. و چون به صورت جمعی است خداوند متعال با توجه به عنایتی که به جمع و جماعت دارد، پاداش و اهمیت ذکر در آن مضاعف می‌شود و نزد خدا منزلت و قرب بیشتری دارد؛ چرا که دست خدا همراه جماعت است و وقتی که ذکر خدا به صورت جماعت بود اجر و منزلت آن به صورت جمعی شامل حال همه کسانی است که اهل نمازجمعه هستند.

وی با اشاره به ابعاد اجتماعی و سیاسی نماز جمعه گفت: یکی از وظایف خطیب جمعه دعوت خود و همگان به رعایت تقوا است که نکته اخلاقی و معنوی نماز است. دیگر آنکه خطیب حتما باید مسائل روز و مشکلات مسلمانان را در خطبه​های خود بیان و فتنه​ها و توطئه‌های دشمنان اسلام را به مردم بازگو کند. تعبیر «نمازجمعه دشمن‌شکن» به این جهت است که امام‌جمعه مردم را نسبت به دسیسه‌های دشمن آگاهی می‌بخشد.

جماعت مورد توجه خدای متعال است
قاضی ادامه داد: از جهتی چون این جماعت همه در یک فضای معنوی و عبادی هم‌صدا می‌شوند و خطیب آنها را به تقوا و اخلاق دعوت می‌کند این جماعت مورد توجه خدای متعال است. در برخی روایات درباره فضیلت نماز جمعه آمده است که نماز جمعه حج فقرا است؛ یعنی فقرایی که نمی​توانند حج بروند و استطاعت مالی ندارند با حضور در نمازجمعه، اجر و ثواب حج برای وی نوشته می​شود.  حج بزرگترین اجتماع مسلمانان است لذا این تشبیه جهت اهمیت جماعت بودن این فریضه الهی است.

امام‌جمعه دزفول در پایان گفت: ان‌شاءالله خداوند توفیق دهد همه ظرفیت‌هایی که این فریضه الهی دارد در جامعه ظهور و بروز پیدا کند که همه جامعه از فیوضات ذکر خداوند بهره​مند شوند.