تولیدات ارزشمند در تئاتر رضوی نیازمند سرمایهگذاری و نهادینهشدن باور مذهبی
کانون خبرنگاران نبأ: داوران بخش مسابقه دهمین جشنواره تئاتر رضوی معتقدند رسیدن به نتیجه مورد نظر در این جشنواره که همانا آثار قابل قبول و حرفهای است. میسر نخواهد بود مگر آنکه این جشنواره از دو بعد اقتصادی و اعتقادی برجسته شود.
به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، این رویداد مهم دینی و هنری کشور پس از 5 روز به کار خود پایان داد و برگزیدگان آن در بخشهای مختلف معرفی و تقدیر شدند.
در این جشنواره، 12 اثر در بخش مسابقه به روی صحنه رفت و قاسم زارع، محمدرضا الوند و مهرداد رایانی مخصوص، کار قضاوت و داوری آن را برعهده داشتند. داوران دهمین جشنواره تئاتر رضوی در گفتوگو با ستاد خبری جشنواره به بیان نقطه نظرات و پیشنهادات خود نسبت به این فستیوال پرداختند.
سرمایه گذاری کلان و استفاده از حرفهایها، فرمول دستیابی به نتیجه مطلوب در تئاتر رضوی
مهرداد رایانی مخصوص معتقد است وقتی نهاد یا ارگانی به برگزاری جشنوارهای با یک سرفصل موضوعی و محتوایی میپردازد و حرکتی را شکل میدهد، مقصود و منظری دارد که این امر مختص تئاتر نیست بلکه در سایر حوزه ها هم رخ میدهد.
وی افزود: در عرصه تئاتر نیز اگر رویدادی مانند جشنواره تئاتر روی میدهد و به دلایل مختلفی دستگاههای متولی به این نتیجه میرسند که بر این موضوع زوم کند و به آن بپردازد، هدف جریانسازی در این عرصه است.
داور جشنواره سراسری تئاتر رضوی به توضیح جایگاه و پایگاه مفاهیم رضوی در جامعه پرداخت و گفت: جریانی در کشور ما وجود دارد که وابسته به حضرت رضا(ع) است و در اعماق قلب تمام ایرانیها به این موضوع متصل است و ما به عنوان یک ایرانی همواره نسبت به این جریان، نوعی سمپاتی داریم.
وی ادامه داد: بدون اینکه لازم باشد دولت یا نهادی دخالت کند یا کسی چیزی را به ما تحمیل کند، یک رابطه دلی میان ما و امام رضا(ع) وجود دارد و ما به واسطه مکتب شیعه نسبت به این مقوله ارادتی پیدا کردیم. بنابراین اگر میخواهیم در عرصه تئاتر رضوی هم موفق باشیم، بهترین راه استفاده از این شیوه است؛ به این معنا که باید هنرمندان را نسبت به این مقوله، به نحوی ارتباط دهیم که دلشان با این کارها باشد و به این سمت بیایند، بدون اینکه تشریفات خاصی برای آنها مهیا کنیم.
رایانی با بیان اینکه در حال حاضر همچنین نگاه دلی در هنرمندان قابل مشاهده است، گفت: در چنین حالتی، ضمن آنکه شمار آثاری که به وجود میآید، بیشتر میشود؛ تأثیرگذارتر هم خواهند شد زیرا این تولیدات بر حسب یک نیاز در دل آدمها قلیان پیدا کرده، شور و هیجانی ایجاد شده و بروز پیدا میکند.
وی افزود: به دنبال این تولیدات، میتوان بر اساس کارهایی که در طول سال نسبت به این موضوع شکل میگیرد و اجرا میشود، جشنوارهای برگزار، بهترینهای تئاتر را کنار هم جمع و جشنی برای آنها برگزار کرد و البته برگزیدگان آن هم از سوی آستان قدس یا وزارت ارشاد مورد توجه قرار گیرند.
رایانی با بیان اینکه در غیر این صورت نمیتوان چیزی را نهادینه کرد و راه مؤثری دنبال نخواهد شد، ادامه داد: باید اجازه داد دلها در این زمینه وارد شود تا حتی اگر جشنوارهای هم برگزار نشد، چنین حرکتی وجود داشته باشد.
وی رسیدن به این نتیجه را نیازمند برخی مقدمات، سرمایهگذاری کلان و نیز وجود تعدادی از پیشکسوتان و حرفهایهای تئاتر دانست و تصریح کرد: باید برای رسیدن به نتیجه هزینه صرف کرد و البته چه چیزی مهمتر از پرداختن به موضوعات مرتبط با امام رضا(ع) در این عرصه است.
وی تعزیه را که با کمکهای مردمی و بدون دخالت و نظارت دولت شکل میگیرد، فرمول زیبایی برای تئاتر رضوی دانست و گفت: میتوان این فرآیند را در تئاتر مذهبی و از جمله تئاتر منتسب به امام رضا(ع) ساری کرد.
داور جشنواره سراسری تئاتر رضوی با تأکید بر اینکه باید در جشنواره تئاتر رضوی، فرآیند تولیدات حرفهای به وجود آید، خواستار سرمایه گذاری اولیه و کلان برای رسیدن به نتیجه دلخواه شد. هنرمندان و مخاطبان تشنه باید از سوی برنامهریزان جشنواره تئاتر رضوی به یکدیگر متصل شوند.
محمد رضا الوند، دیگر داور دهمین جشنواره سراسری تئاتر رضوی گفت: در سالهای اخیر تئاترهای مذهبی که به صورت خودجوش روی صحنه بیاید و بر اساس قاعده خوبی خلق شده باشد، کم بوده است زیرا برخی هنرمندان بر این باورند چنین کارهایی، مخاطب ندارد و صاحبان تماشاخانهها نیز نگران پایینبودن مخاطبان این نوع تئاتر هستند و همین امر موجب میشود که بعد از برگزاری جشنواره، دیگر خبری از تئاتر مذهبی یا رضوی نباشد، تا سال آینده.
وی این امر را آسیب دانست و توضیح داد: این بلا از آنجا ناشی میشود که ما فکر میکنیم مخاطب دغدغه ندارد در حالیکه او به صورت پررنگی دغدغه مذهبی را دارد و قطعا اگر اثر خوبی در این حوزه خلق شود، حتما مخاطب خود را خواهد داشت زیرا او به سالنها می آید تا نقاط کور و خلوت خود را پیدا و گرههای ذهنیاش را باز کند.
داور جشنواره سراسری تئاتر رضوی با تأکید بر ضرورت استفاده از تکنیکها و الگوهای خاص برای تأثیرگذاری بیشتر در این نوع آثار، تصریح کرد: در چنین حالتی که مخاطب تشنه است ولی هنرمندان به عنوان کنشگری که به صورت بالقوه میتواند این کار را انجام دهد، ولی انجام نمیدهد، باید سیاستگذاران و برنامهریزان وارد عمل شده و این دو جریان را به یکدیگر وصل کنند و در این صورت، می توان گفت تئاتر رضوی، جریان و حرکتی ایجاد کرده است.
الوند خواستار توجه به تکرارینبودن آثار پذیرفته شده در جشنواره تئاتر رضوی شد و گفت: امسال جشنواره به یک هنرمند اعتماد کرد و کاری به او سفارش داد که اثر قابل توجهی بود؛ ولی امثال این هنرمندان توانا بسیارند و دستاندرکاران برگزاری جشنواره باید نقاط اعتماد خود را چندگانه کنند و آنها را نیز مورد حمایت قرار دهند و برای آنها در سراسر کشور، اجرای عمومی تعریف کنند.
وی تأکید کرد: این امر مستلزم آن است که این نگاه در مسئولان جشنواره وجود داشته باشد که برنامهریزیهای خود را محدود به چند روز برگزاری جشنواره نداشته باشند و تا پایان حامی آثار تولیدی باشند.
الوند گفت: در چنین حالتی، امور از دایره یک اداره کل ارشاد خارج میشود و سطح وسیعتری را شامل می شود. بنابراین مسئولان باید این جشنواره را در سطح کلانتر ببینند و این امر میتواند نقطه آغازی باشد برای یک حرکت و در آن حالت است که میتوان گفت این آثار صاحب دارد و صاحب آن نیز امام رضا(ع) است.
باید برای تئاتر رضوی، حرفه ای و بزرگ عمل کرد
قاسم زارع، دیگر داور دهمین جشنواره سراسری تئاتر رضوی گفت: با توجه به اینکه 9 دوره از این رویداد بزرگ هنری گذشته و اکنون در حال تجربهکردن دهمین دوره هستیم، به عنوان یک هنرمند به مسئولان و دست اندرکاران برگزاری جشنواره پیشنهاد میکنم که با مشخص کردن اهداف جشنواره، در مسیری گام بردارند که شاهد ارتقای کیفیت هرساله آن باشیم.
این هنرمند تئاتر، سینما و تلویزیون افزود: اگرچه من برای نخستینبار است که در این جشنواره شرکت میکنم، اما معتقدم برخی المانها، برنامهریزیها و دیدگاهها به اندازه کافی شفاف نشده است؛ بنابراین باید برای بهتر شدن و مشخصشدن اهداف جشنواره، قدمهای بهتری برداشت و برنامهریزیهای مطلوبتری نسبت به سالهای گذشته صورت گیرد.
وی این امر را نیازمند ضرورت حمایت همه جانبه و عملیاتی تمام مسئولان اجرایی و فرهنگی استان دانست و تأکید کرد: اگر دیدگاههای این جشنواره مشخص شود، قابلیت آن را خواهد داشت که به جشنوارهای برای کشورهای مسلمان منطقه تبدیل شود زیرا تکرار جشنوارههای دیگر در موضوعات و فرمهای مختلف، راه به جایی نخواهد برد.
زارع با بیان اینکه باید از اشتباهات و نقاط ضعف رخدادها و جشنوارههای هنری دیگر درس گرفت و آنها را به نقطه قوت در جشنواره تئاتر رضوی تبدیل کرد، افزود: لازم است طرحی نو در انداخت و به شیوهای نو عمل کرد و این امر میسر نخواهد بود مگر آنکه نگاه بینالمللی و حرفهای به جشنواره وجود داشته باشد.
این هنرمند کشور گفت: وقتی جشنوارهای با عنوان مبارک «امام رضا(ع)» برگزار میشود و در ضمن آن، نگاه دینی به حوزه فرهنگ و هنر وجود دارد باید به صورت حرفهای و بزرگ عمل کرد؛ زیرا اگر نگاه حرفهای به این مقوله وجود داشته باشد، رفتار، عمل و مسیر آن نیز حرفهای خواهد شد و بالتبع، میزان تأثیرگذاری آن بر جریان کلی تئاتر در کشور نیز بالاتر می رود.
وی تأکید کرد: مناسبتیبودن و موضوعی بودن یک جشنواره، نقطه ضعف آن تلقی نمیشود زیرا با توجه به اینکه دین محدود نیست و فراگیری دارد، اگر مذهب، دستمایه یک رویداد هنری قرار گیرد، میتوان آن را به جغرافیای خاصی محدود نکرد؛ یعنی تفکر جهانی داشت که نمونه آن نیز تئاتر مشترک ایران و تاجیکستان است.
داور بخش مسابقه دهمین جشنواره تئاتر رضوی با تأکید بر اینکه نباید محدوده جغرافیایی این جشنواره کوچک باشد، گفت: باید برنامهریزی بزرگ و چشماندازهای کلان وجود داشته باشد تا جشنواره تئاتر رضوی برای جهان اسلام باشد، به مرکزیت بجنورد و در این حالت نیز مخاطبانی از جهان اسلام به مجموعه تماشاگران این جشنواره اضافه خواهند شد.
جلال بیطرفان
