عدالت اقتصادی؛ لازمه تحقق بانکداری اسلامی/ توزیع درآمد و ثروت باید عادلانه باشد

حجت‌الاسلام مجتبی بیرانوند، امام جمعه اشترینان، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در رابطه با بانکداری اسلامی و آغاز آن گفت: آغاز بانکداری اسلامی به دغدغه یکی از کشورهای غرب درمورد رواج گسترده بانکداری ربوی بر می‌گردد.
وی ادامه داد: در نتیجه این دغدغه شهید محمدباقر صدر در این‌باره تحقیقات جامعی به‌عمل آورد، علت طرح موضوع هم این بود که مسلمانان استقبال چندانی از تودیع پول در بانکداری ربوی نداشتند و سرمایه‌های خود را در این بانک‌ها سپرده‌گذاری نمی‌کردند.
بیرانوند با اشاره به این‌که شهید صدر دو بحث در ایجاد بانکداری غیر ربوی بیان کرد، تصریح کرد: اول این‌که در اساس و به‌طور پایه‌ای بانکداری چگونه اسلامی می‌شود و دوم این‌که چه کنیم تا در صورت عدم تغییر وضع موجود نوعی بانکداری رواج یابد که لااقل شبهه ربوی نداشته باشد.
امام جمعه اشترینان خاطرنشان کرد: این دو بحث یعنی بانکداری اسلامی از اساس و بنیان مطرح نشود که با مشی حکومت مطابق نباشد بلکه به‌گونه‌ای باشد که بتوان با حفظ شیوه بانکداری متعارف فعلی که ربوی بود و حذف نقاط منفی آن از طریق استناد به فتاوای مشهور و همچنین حفظ نقاط قوت این نوع بانکداری همانند نقل و انتقال پول به اصلاح آن پرداخت.
وی عنوان کرد: شهید صدر روش دوم را پیشنهاد کرد و اجرای روش اول را که شامل ایجاد تغییرات اساسی در ساختار و بنیان بانکداری است به‌دلیل نبود شرایط کافی مناسب ندانست بنابراین بانکداری بدون ربا را مطرح می‌کرد.

بیرانوند بیان کرد: این نوع بانکداری بدون ربا ریشه در ایدئولوژی و ارزش‌های اقتصاد اسلامی دارد و تحقق آن مستلزم استقرار عدالت اقتصادی و اجتماعی و نیز توزیع عادلانه درآمد و ثروت در جامعه است.
امام جمعه اشترینان افزود: منظور از بانکداری اسلامی نوعی سیستم بانکداری مبتنی بر قوانین اسلامی، نظریات اقتصاددانان، کارشناسان علوم بانکی و علمای اسلام است.
وی تأکید کرد: اگر مؤلفه‌های اصلی بانکداری اسلامی را، حذف ربا، از تمامی عملیات بانکی و انطباق عملیات بانکی با موازین شرعی بدانیم اساس بانکداری اسلامی تسهیم سود، مشخص بودن مسیر مصرف منابع و نظارت بر عملیات بانکی خواهد بود.

نظریه‌های دوران معاصر در بانکداری اسلامی

بیرانوند  ادامه داد: علمای بسیاری در حوزه بانکداری اسلامی صاحب‌نظر بوده‌اند و نظرات مختلفی در این‌باره ارائه شده است که از این میان بعد از نظرات شهید صدر می‌توان به نظرات شهید مطهری و شهید بهشتی اشاره کرد.
امام جمعه اشترینان با اشاره به این‌که تمام بانک‌های فعلی با دو تغییر می‌توانند در حکومت اسلامی فعالیت کنند، اظهار کرد: اولین تغییر این است که بانک‌ها به سپرده‌گذاران خود هیچ بهره‌ای نپردازند و دومین تغییر این است که از مشتریان خود هیچ بهره‌ای دریافت نکنند و هزینه‌های اداری و جاری بانکی نیز باید به عهده دولت باشد.
وی افزود: در دنیای اسلام کسانی‌که صرفاً به قرض‌الحسنه تکیه کرده‌اند کم نیستند ولی به‌دلایل متعددی این روش به‌تنهایی قابل اجرا نیست مگر در موارد بسیار جزئی و اضطراری.
بیرانوند در رابطه با وضعیت بانکداری اسلامی در کشور، تصریح کرد: باتوجه به این‌که حکومت ما اسلامی است و در رأس آن مجتهد و فقیه جامع‌الشرایط حاکم است و وجود شورای نگهبان قانون اساسی که تمام مصوبات مجلس از کانال شورای نگهبان عبور داده می‌شوند و در صورتی‌که با اسلام و قانون اساسی مغایرتی نداشته باشند به قانون تبدیل شده و برای اجرا به دولت اعلام می‌شوند.
امام جمعه اشترینان ادامه داد: بر این اساس قراردادهایی که در بانک‌ها بین بانک از یک طرف و سپرده‌گذاران و دریافت کنندگان تسهیلات از طرف دیگر منعقد می‌شود و این قراردادها در قالب یکی از عقود شرعی تنظیم می‌شود، براین اساس برای مسلمانان نگرانی وجود ندارد چراکه با وجود این شرایط بانکداری ما اسلامی است.