امام محمد باقر(ع)؛ بنیانگذار نهضت فرهنگی تشیع/ معرفت برترین سلاح ایشان
گروه اندیشه: امام محمد باقر(ع) با تشکیل حوزه علمیه و تربیت شاگردان، فرهنگ و خط فکری تشیع را از انزوا خارج کرد، در واقع امام باقر(ع) زمینهساز دانشگاه عظیم اسلامی در تاریخ اسلام است و میتوان ایشان را مؤسس حوزه علمیه و انقلاب فرهنگی تشیع دانست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، امام محمدباقر(ع) پنجمین اختر فروزان آسمان امامت و هفتمین گوهر عرش عصمت، شکافنده و تبیین کننده علوم اسلامی است، امامی که سراسر زندگیاش نور بود و همه لحظات عمر با برکتش در راه ارشاد و هدایت انسانها صرف شد ایشان با تعلیم معارف حقه اسلامی به مردم، به جنگ با دشمنان پرداخت.
امام محمد باقر(ع) ادامه دهنده راه پدر
لقب امام پنجم، باقر یا باقرالعلوم است، دلیل اعطای این لقب به ایشان تبحر و دانش وسیع امام است که با قوه عقل و عنایت الهی اسرار علوم را آشکارا ساخت، ایشان از زمینهسازیهای پدرش امام سجاد(ع) در راستای معرفی مکتب تشیع و مبارزه با طاغوت، بهرهبرداری بسیار کرد و با تربیت شاگردان برجسته و تبیین فقه ناب اسلام بزرگترین قدم را برای شناسایی تشیع و مکتب اهل بیت(ع) برداشت.
القاب دیگرى مانند شاکر، صابر و هادى نیز براى آن حضرت ذکر کردهاند که هر یک بیانگر صفتى از صفات آن امام بزرگوار بوده است، تولد حضرت باقر(ع) در روز جمعه سوم ماه صفر سال 57 هجرى در مدینه اتفاق افتاد، در واقعه جانگداز کربلا همراه پدر و در کنار جدش حضرت سیدالشهداء، کودکى بود که به چهارمین بهار زندگیش نزدیک مىشد .
وقایع مهم زندگی امام محمد باقر(ع)
دوران امامت امام محمد باقر(ع) از سال 95 هجرى که سال درگذشت امام زینالعابدین(ع) است آغاز شد و تا سال 114 ه.ق یعنى 19 سال و چند ماه ادامه داشته است. در دوره امامت امام محمد باقر(ع) و فرزندش امام جعفر صادق(ع) مسائلى مانند انقراض امویان، بر سر کار آمدن عباسیان، وقوع مشاجرات سیاسى، ظهور سرداران و مدعیانى مانند ابوسلمه خلال و ابومسلم خراسانى و دیگران مطرح است، ترجمه کتابهاى فلسفى و مجادلات کلامى در این دوره پیش مىآید و عدهاى از مشایخ صوفیه، زاهدان و قلندران وابسته به دستگاه خلافت ظهور کرده، فعال میشوند.
مصافحه، کدورتها را از بین میبرد
امام پنجم(ع) بسیار گشادهرو و با مؤمنان و دوستان خوش برخورد بود و با همه اصحاب مصافحه مىکرد و دیگران را نیز بدین کار تشویق مىفرمود. در ضمن سخنانش مىفرمود:«مصافحه کردن کدورتهاى درونى را از بین مىبرد و گناهان دو طرف را همچون برگ درختان در فصل خزان مىریزد»، امام باقر(ع) در صدقات، بخشش و آداب اسلامى مانند دستگیرى از نیازمندان، تشییع پیکر مؤمنین، عیادت از بیماران، رعایت ادب و آداب و سنن دینى بسیار دقیق بود.
زندگی امام باقر(ع) مصادف با دوران پر تلاطم زوال بنیامیه است، اما به دلیل شرایط خاص آن زمان ایشان از نظر سیاسی در انزوا بودند و اعتراضهای او، با این که در این راه تا سر حد شهادت حرکت کرد، به صورت یک نهضت همه جانبه به سرنگونی رژیم بنیامیه نیانجامید.
بنیان نهادن حوزه علمیه تشیع
امام دریافته بود که فرهنگ تشیع در انزوا قرار دارد؛ از اینرو لازم بود به یک انقلاب وسیع فرهنگی دست بزند و با تشکیل حوزه علمیه و تربیت شاگردان برجسته، فقه آل محمد(ص) و خط فکری تشیع را آشکار کند، بر همین اساس امام باقر(ع) زمینهسازی بسیار عمیق و خوبی در این راستا نمود و پس از ایشان، فرزند برومندش امام صادق(ع) با تشکیل حوزه علمیه با چهار هزار نفر شاگرد، آن را به ثمر رسانید و یک دانشگاه عظیم اسلامی در تاریخ اسلام آشکار و ماندگار شد، بنابراین، میتوان گفت؛ امام باقر(ع) مؤسس و بنیانگذار حوزه علمیه شیعه و نهضت فرهنگی انقلاب فرهنگی تشیع بود.
شهادت امام محمد باقر(ع)
حضرت امام محمد باقر(ع) 19 سال و ده ماه پس از شهادت پدر بزرگوارش حضرت امام زینالعابدین(ع) زندگى کرد و در تمام این مدت به انجام وظایف خطیر امامت، نشر و تبلیغ فرهنگ اسلامى، تعلیم شاگردان، رهبرى اصحاب و مردم، اجرا کردن سنتهاى جد بزرگوارش در میان خلق، متوجه کردن دستگاه غاصب حکومت به خط صحیح رهبرى و راهنمایی مردم در جهت شناخت رهبر واقعى و امام معصوم که تنها خلیفه راستین خدا و رسول(ص) در زمین است، پرداخت و لحظهاى از این وظیفه غفلت نفرمود.
سرانجام در هفتم ذیالحجه سال 114 هجرى در سن 57 سالگى در مدینه به وسیله هشام مسموم شد و چشم از جهان فروبست، پیکر مطهر ایشان را در قبرستان بقیع کنار پدر بزرگوارش به خاک سپردند.
فریده خدادادی/استان مرکزی
