واکنش‌ مردم به فاجعه منا طبیعی است/ هیچ عبادتی جای عبادت دیگر را نمی‌گیرد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، درپی فاجعه منا بازتاب و عکس‌العمل‌ گسترده نسبت به آن در جامعه حقیقی و مجازی به وضوح مشاهده می‌شود. براین اساس سخنان راست و دروغ زیادی میان مردم ردوبدل شده که برخی از آنها انتشار اکاذیب، به سخره گرفتن مقدسات، صدور فتاوای شرعی و ... را شامل می‌شوند.

برخی از واکنش‌ها نسبت به این فاجعه جبران‌ناپذیر طبیعی و البته بسیاری از آنها نیز به دور شدن از واجبات دینی منجر می‌شود؛ اگاهی بخشی به مردم در این میان بسیار مهم و حیاتی است، روشنگری نسبت به دقت در وضع قوانین دینی و عمل به آنان در هر شرایط و وضعیت امری ضروری است.

واکنش مردم به فاجعه منا طبیعی است

سیدعلی مرعشی، عضو هیئت علمی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز در گفت‌وگو با ایکنای خوزستان پیرامون واکنش‌ها نسبت به فاجعه منا اظهار کرد: واکنش مردم نسبت به موضوع فاجعه منا کاملاً طبیعی است چرا که وسعت آن بسیار گسترده بوده است.

وی با بیان اینکه این فاجعه برای افکار عمومی آزاردهنده بوده، افزود: مردم مسلمان نسبت به شعائر دینی حساسیت داشته و این فاجعه را نوعی دهن‌کجی و بی‌احترامی نسبت به این شعائر می‌دانند. شاید هر شخصی که یک بار به عربستان سفر کرده نوع رفتار با ایرانیان را بداند. خصومت‌ گذشته آل‌سعود نسبت به شیعه و ایرانیان دست به دست هم داد و این امر اتفاق افتاد.

عضو هیئت علمی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز با بیان اینکه اگر مردم نسبت به این اتفاق با وسعت بسیار واکنش نشان نمی‌دادند جای تعجب داشت و باید آسیب‌شناسی می‌شد.

ایستادگی برابر ظلم، سفارش خدا و انبیا الهی است

وی در ادامه در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان مردم را در این شرایط آرام کرد، توضیح داد: اگر آرام کردن مردم در این شرایط بدان معنا باشد که نسبت به جنایت انجام شده در حق آنان، واکنش نشان ندهند، امری ناپسند است. چراکه قرآن کریم می‌فرماید: «إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَکَرُوا اللَّهَ کَثِیرًا وَانتَصَرُوا مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُوا وَسَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنقَلَبٍ یَنقَلِبُونَ؛ مگر کسانى که ایمان آورده و کارهاى شایسته کرده و خدا را بسیار به یاد آورده و پس از آنکه مورد ستم قرار گرفته‏‌اند یارى خواسته‏‌اند و کسانى که ستم کرده‏‌اند به زودى خواهند دانست به کدام بازگشتگاه برخواهند گشت(227/شعرا)» همچنین از رسول اکرم(ص) روایت شده که فرموده‌اند: «إنَّ اللّهَ عز و جل یَستَجیبُ لِلمَظلومینَ، ما لَم یَکونوا أکثَرَ مِنَ الظّالِمینَ، فَإِذا کانوا أکثَرَ مِنَ الظّالِمینَ فَلا یَستَجیبُ لَهُم؛ وقتی تعداد مظلومان نسبت به ظالمان بیشتر باشد، دیگر دعای آنان مستجاب نخواهد شد.» بر اساس آموزه‌های دینی گرفتن حق سفارش شده و برابر ظلم باید ایستادگی کرد و واکنش مردم در فضای مجازی بسیار متمدنانه بوده است.

جایگزینی کمک به فقرا به جای حج دیدگاه فرصت‌طلبان است

مرعشی افزود: در صورتی‌که ناآرامی‌ و تالم مردم به سمت و سوی اشتباه سوق می‌یافت در آن صورت باید به مردم آگاهی بخشید. به طور مثال ممکن است واکنش‌های مردم به سوی تفکر تعطیلی حج کشیده شود. عده‌ای سوءاستفاده‌گر که با شعائر دینی مخالف هستند موضوع کمک به یتیمان و فقرا را جایگزین رفتن به حج می‌دانند که این دیدگاه فرصت‌طلبان است. بیشتر انسان‌هایی که به فقرا کمک می‌کنند افرادی خداجو و با ایمان هستند در این میان حجاج نیز بیشترین سهم کمک‌رسانی به فقرا و ایتام را دارند چرا که پیش از حج خمس و زکات خود را پرداخت کرده‌اند. اما برخی از مردمانی که در سفرهای تفریحی به کشورهای دیگر موجبات گناه را فراهم می‌کنند اکنون مدعی انسانیت هستند و این گونه نشان می‌دهند که نسبت به فقیران دغدغه بیشتری دارند.

حج رفتن هیچ گونه منافاتی با کمک به فقرا ندارد

وی با تأکید بر اینکه باید پیرامون اهمیت حج تمتع به مردم آگاهی داده شود، تصریح کرد: حج رفتن هیچ گونه منافاتی با کمک به فقرا ندارد. همان گونه که حاضران و شرکت‌کنندگان در مراسم پیاده‌روی اربعین حسینی نمایش عالی از انسان‌دوستی و نوع‌دوستی، کمک به همنوع را نشان می‌دهند. کجای دنیا این چنین فراوانی و وسعت نعمت و پذیرایی از مهمان به صورت رایگان ارائه می‌شود.

هدف خاص طراحی هر برنامه دینی

مرعشی با بیان اینکه حج برنامه دینی و عبادی با هدفی خاص طراحی شده است و هیچ عبادتی جای عبادت دیگر را نمی‌گیرد، افزود: در عین آنکه کمک به فقرا بسیار مورد تأکید و سفارش شده است، اما حج نمایش قدرت اسلام، تمرین یکتاپرستی و توحید، اردوی آموزشی برای مسلمانان و پاکی ناخودآگاه از شرک و گرایش به شیطان است.

اعمال نمادین قدرت نفوذ به ناخودآگاه انسان و کل‌گیری شخصیت را دارد

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در تحقیقات روانشناسی مشخص شده که اعمال نمادین قدرت نفوذ و ورود به ناخودآگاه انسان را دارد و ناخودآگاه ذهن سرمنشأ رفتار است. بنابراین اعمال نمادینی همچون رو به قبله ایستادن به پالایش انسان کمک می‌کند و باعث جلوگیری از بیماری‌های روحی و روانی می‌شود.

وی افزود: طواف بر گرد خانه خدا نماد آن است که انسان زندگی خود را بر محور توحید استوار کند. اقامه نماز پشت مقام ابراهیم نماد تبعیت از مسیر توحیدی حضرت ابراهیم(ع) است. سنگ حجرالاسواد نماد بیعت با خدا، سعی صفا و مروه نماد خستگی‌ناپذیری در راه هدف، حلق و تقصیر نماد بی‌اعتنایی به زیبایی‌های ظاهری و توجه به زیبایی‌های باطن، قربانی کردن نماد ازخودگذشتگی، تجمع حجاج در عرفات نماد برابری انسان‌های فقیر و غنی برابر خدا است. هر آنکس که بر اثر فقر خود دچار خودکوچک‌بینی است و بالعکس، غرور و خود برتر بینی که دارد در عرفات از بین می‌رود. همچنین سنگ زدن به شیطان نیز نماد مبارزه با پلیدی‌هاست.

قتل حجاج در سرزمین منا به منظور ایجاد احساس دلسردی در حجاج طراحی شد

مرعشی بیان کرد: حج به دلیل آنکه نماد قدرت اسلام محسوب می‌شود باید در جایگاه خود محفوظ بماند. طرح قتل حجاج در سرزمین منا به منظور ایجاد احساس ناامنی و دلسردی در حجاج طراحی شد تا مردم به حج نروند. اگر مردم خواهان مبارزه با مسببان این فاجعه هستند باید حج را بیش از پیش تقویت کنند. چراکه صهیونیست‌ها اعلام کرده‌اند تا زمانی که برپاست مشکل ما با مسلمانان برطرف نمی‌شود و داعش نیز بیان کرده به نماد مبارزه با سنگ‌پرستی کعبه را نابود می‌کند. به همین دلیل است که این اتفاقات در مکه رخ داده است.

تخریب نماد سه‌گانه شیطان با اهداف شیطان‌پرستانه

عضو هیئت علمی دانشکده روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: به دلیل مبارزه با اسلام و البته آگاهی از نفوذ خانه خدا در قلب مسلمانان بود که نمادهای سه‌گانه شیطان که در جمرات وجود داشتند و مسلمانان به آن سنگ می‌زدند آگاهانه یا ناآگاهانه برداشته و به جای آن دیوار کشیده شد و بهانه آل‌سعود آن بود که مساحت محیط بیشتر شده و حجاج راحت‌تر عملیات حج را انجام دهند. این نمادهای سه گانه نماد پرستش شیطان‌پرستان بود که آنها این عمل مسلمانان را برنتابیده و به دلیل نفوذ در حکومت آل‌سعود این سه نماد برداشته شدند.

اگر مراسم حج باشکوه برگزار نشود توطئه‌چینان به اهداف خود می‌رسند

وی گفت: باید مردم را متوجه کرد که این توطئه‌ای علیه اساس توحید و اسلام است و اگر مراسم حج باشکوه برگزار نشود توطئه‌چینان به اهداف خود می‌رسند. حج از جمله واجبات الهی و فروع دین است و اگر یکی از فروع دین انکار شود فرد از دین خارج شده است. تعطیلی عمره با نظر مراجع عظام موضوعی بود مستحب، اما حج واجب است. حتی در احکام فقهی آمده اگر زمانی مسلمانان به دلیل فقر مالی نتوانند به حج بروند حاکم اسلامی باید به عده‌ای هزینه حج را پرداخت کرده تا خانه خدا خالی نماند. حضرت علی(ع) نیز در وصیت‌نامه خود پس از سفارش به ایتام موضوع اهمیت حج بیت‌الله الحرام را تأکید کرده‌اند؛ «خدا را! خدا را! درباره کعبه، خانه خدا، مبادا حج تعطیل شود که اگر حج متروک بماند، مهلت داده نخواهد شد و دیگران شما را طعمه خود خواهند کرد.» نباید اجازه داد با تعطیلی حج اسلام صدمه ببیند.

وی گفت: برخی از افراد به دور از مذهب در فضای مجازی رفتن به حج را به استهزاء می‌گیرند که این امری بسیار غیرانسانی است. آنهایی که سنگ یتیمان را به سینه می‌زنند در مورد فرزندان حجاج که در منا کشته شدند و اکنون یتیم محسوب می‌شوند صحیح رفتار کنند. باید به افکار عمومی آگاهی داد که چه اندیشه‌هایی انسانی یا غیرانسانی است.

براین اساس اتفاقات اخیر باید موجب همبستگی بیشتر مسلمانان و نزدیکی بیشتر به اعمال الهی شود.