نمایشگاه قرآن تبریز درشبی پائیزی به‎کارخود پایان داد/ نمایشگاهی که از۱۲۹غرفه به ۳۵غرفه آب رفت!

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، نمایشگاه قرآن و عترت تبریز با ظاهری زیبا و چشم‌نواز از نهم مهر ماه همزمان با سیزدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تبریز برپا شد اما درسایه مهجوریت همیشگی قرآن در شرایطی نه در شأن قرآن، شامگاه روز گذشته، 13 مهر در شبی پائیزی به کار خود پایان داد.

روز گذشته که آخرین روز برگزاری نمایشگاه‌های دایر شده در نمایشگاه بین‌المللی تبریز بود، مردم نیز از فرصت استفاده کرده و حضور کثیری در سالن‌ها داشتند. استقبال و حضور اقشار مختلف در نمایشگاه قرآن نیز چشمگیر بود اما نه در حد نمایشگاه کتاب که به خاطر کتب درسی و نیاز اجباری دانشجویان و دانش آموزان از اولین روز تا شب گذشته بسیار شلوغ و پرهمهمه بود.

نمایشگاه قرآن سال گذشته و امسال در دو کفه ترازو
در نگاهی مقایسه‌ای به نمایشگاه قرآن سال گذشته تبریز با نمایشگاه امسال، می‌توان چنین گفت که سال گذشته نمایشگاه قرآن با نزدیک به یکصد غرفه برای ارائه‌ تازه‌های نشر و علوم قرآنی و یک هزار مترمربع فضا جهت ارائه‌ برنامه‌های مختلف فرهنگی ـ هنری در حوزه قرآن برگزار شد.

نمایشگاه قرآن سال گذشته که در ماه مبارک رمضان در تبریز برپا شد، بخش‌های جالب توجه و نویی در کارنامه خود داشت، غرفه تابلوفرش‌های قرآنی، غرفه محصولات و تولیدات حجاب، غرفه مشاوره‌های دینی و خانوادگی، غرفه نقاشی‌ها و جلوه‌های بصری بهشت و جهنم، غرفه محصولات و فناوری‌های نو و دیجیتالی و رونمایی از قرآن حکاکی شده بر روی سنگ که به همت داوود زمانی یکی از هنرمندانی تبریزی صورت گرفته بود و همچنین نمایش فرش نفیس قرآنی ملقب به «فرش عشق» توسط دانشگاه هنر اسلامی که برای اولین بار درجهان اسلام در قالب یک کتاب صحافی شده با اوراقی از فرش دو رویه و در 76 ورق یعنی کمترین حجم ممکن و در ابعاد 75 در 45 سانتی‌متر و رجشمار 80 و به خط عثمان طه توسط هنرمندان تبریزی بافته شده و در زمستان 1389 به مقام معظم رهبری تقدیم شد و ایشان نیز آن را به آستان مقدس رضوی اهداء فرموده بودند، جهت بازدید علاقه‌مندان به نمایش گذاشته شد بود که علاقمندان بسیاری به خود جلب میکرد.

برپایی مراسم بزرگداشت میرزاطاهر خوشنویس، کاتب قرآن با حضور اساتید خوشنویسی استان و به برکت این حرکت فرهنگی، تحریر آیات قرآنی توسط 700 هنرمند خوشنویس از دیگر نقاط مثبت نمایشگاه قرآن سال گذشته بود.

غرفه «قرآن بخوان جایزه بگیر» نیز غرفه ‌سرای کودک نمایشگاه قرآن تبریز بود که در متراژی به مساحت 2 هزار مترمربع برنامه‎های متنوعی همچون نمایش عروسکی توسط گروه عروسک‌گردانی نیکا، نمایش خیابانی، مسابقه قرآن بخوان جایزه بگیر، بازی قرآنی مار و پله، کارگاه‎های متنوع نقاشی، خطاطی، داستان‌نویسی، قصه‎گویی، پخش انیمیشن‎های اسلامی ـ ایرانی و... را با محتوای قرآنی در اختیار کودکان قرار داده بود.

نمایش عکس‌های منتخب جشنواره «نماز و نیایش»، برپایی محفل انس با قرآن ‌با حضور قاریان برجسته بین‌المللی همچون حامد ولیزاده، وحید وکیلی و...، برپایی غرفه پاسخ‌گویی به شبهات دینی، عرضه سیستم مکانیزه ختم جمعی قرآن، برپایی نماز جماعت مغرب و سفره‌های افطاری ساده را نیز می‌توان به اقدامات مطلوب و قابل تحسین نمایشگاه سال گذشته افزود.

اما امسال...
در نمایشگاه قرآن امسال علی‌رغم اینکه مسئولان فرهنگی و قرآنی استان در پاسخ خبرنگار ایکنا درخصوص چرایی عدم برگزاری نمایشگاه قرآن در ماه مبارک رمضان اذعان کرده بودند: «سعی می‌کنیم این امر را با برگزاری نمایشگاه قرآن در مهر ماه با مخاطبان بیشتر و ارائه محصولات و برنامه‌های متنوع‌تر جبران کنیم»، متأسفانه چنین اتفاقی روی نداد...

امسال ادارات، مؤسسات، کانون‌‎ها و نهادهای قرآنی یا کلا در نمایشگاه قرآن حضور نداشتند و یا حضوری فیزیکی و بدون محتوا داشتند؛ برای مثال اداره کل اوقاف و امور خیریه استان، مهد قرآن استان، مؤسسه جامعةالقرآن استان، مجمع قاریان استان، کانون وارثان استان که مهمترین نهادهای قرآنی استان آذبایجان شرقی و شهر تبریز به شمار می‌روند، جزء غائبین نمایشگاه بوده و دانشگاه هنر اسلامی نیز فقط به خاطر حضور فیزیکی و بودن نام این دانشگاه در نمایشگاه قرآن حضور یافته بود.

دلایل حضور کم‌رنگ غرفه دانشگاه هنر اسلامی در نمایشگاه قرآن
زینب علی‌اشرفی، کارشناس فرهنگی دانشگاه هنر به خاطر غرفه تقریبا خالی خودشان که تنها 4 یا 5 مورد تابلوی فروشی در آن وجود داشت، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا اینچنین گفت: متأسفانه دعوتنامه‌ای که برای برپایی غرفه به دانشگاه هنر ارسال شد، بسیار دیر ارسال شده بود و یا دبیرخانه با تأخیر این نامه را به ما فرستادند؛ لذا فراخوان عمومی به دانشجویان با تأخیر صورت گرفت و در نتیجه آنان نتوانستند آثار خود را برای حضور در نمایشگاه آماده کنند. ازسویی نمایشگاه قرآن امسال همزمان با فصل ثبت‌نام بود و اکثر دانشجویان دغدغه انتخاب واحد و شروع کلاس‌‎ها را داشتند.

وی ادامه داد: به همین خاطر فقط چند اثر از دانشجویان برای نمایش و فروش به غرفه آورده شد و دیگر آثاری که مورد بازدید قرار گرفت از موزه دانشگاه به غرفه انتقال یافته بود؛ البته آثار فاخر هنری قرآنی که در موزه دانشگاه نگهداری می‌‎شود، اجازه خروج ندارند و امسال دانشگاه هنر آنگونه که باید و شاید نتوانست خودی نشان دهد.

علی‌اشرفی همچنین درخصوص عدم به نمایش گذاشتن فرش عشق نیز تصریح کرد: فرش عشق تاکنون سه بار در نمایشگاه‌‎های تهران و دو بار در تبریز به نمایش عمومی گذاشته شده که امسال به‌خاطر جلوگیری از تکرار از آوردن آن به نمایشگاه خودداری کردیم!

صرف برپایی چند روز نمایشگاه، پاسخگوی نیاز جامعه قرآنی نیست
استاد محمدحسن مهدی‌پور، پیکرتراش و سفالینه‌ساز تبریزی هم که امسال با آثار حجمی سفالی زیبایی از نقوش اسلامی و خطوطی از آیات قرآن و اسامی ائمه اطهار(ع) در نمایشگاه حاضر شده، علت حضور خود را عرضه هنرش به مردم و جذب آنان به یادگیری این هنر عنوان می‌‎کند و درخصوص تابلویش «هیچ یک از آثار فروشی نیست» که بر روی آثار نصب شده، اظهار می‌‎کند: من تمامی آثارم را به ساحت مقدس امام زمان(عج) پیشکش کرده‌ام و انتظاری از مردم جز اینکه به این هنر بها داده و آن را بیاموزند تا بعد ازمن روی زمین نمانده و ادامه داشته باشد، ندارم و فقط به این خاطر در این نمایشگاه حاضر شده‎ام.

وی با بیان اینکه تاکنون هیچ حمایتی از هنرش نشده، اذعان می‎کند: متأسفانه هنرمندان قرآن نیز همچون خود قرآن تنها و گمنام هستند و فقط بعد مرگشان بها می‎یابند. برپایی نمایشگاه قرآن بسیار برای شناخت مردم از هنر هنرمندان قرآنی مفید است اما صرف برگزاری چند روز نمایشگاه قرآن نمی‎تواند پاسخگوی نیاز جامعه بوده و نشر محصولات قرآنی را در جامعه بیشتر کند.

هنرمندان قرآنی مجالی برای ارائه هنرشان به مردم ندارند
حسن کمال غازانی، استاد کتابت قرآن با خودکار که در سومین نمایشگاه قرآن و عترت تبریز غرفه‎‏ای دارد، در گفت‎وگو با ایکنا اظهار کرد: استقبال مردم از نمایشگاه خوب است اما در حدی که اکثرا مخاطبان خاص قرآنی به این سالن سر می‎زنند و بقیه بیشتر به خاطر کتب درسی به نمایشگاه رجوع می‎کنند.

وی با اشاره به آثار قرآنی بسیار نفیس خود که با خطی خوش نوشته شده، ادامه می‌‎دهد: هنر قرآنی همواره مغفول مانده و هنرمندان قرآنی در سایه بی‌توجهی مسئولان در حاشیه هنرهای پرزرق و برق این دنیا قرار گرفته و مجالی برای ارائه هنرشان به مردم ندارند.

غازانی با بیان اینکه گمنامی برای یک هنرمند قرآنی بسیار سخت‎تر از دیگر هنرمندان است، می‎افزاید: اکثر هنرمندان قرآنی به دنبال نام و مقام نیستند اما به خاطر رسالت خود که همانا اشاعه و ترویج قرآن به هر روش و مسلکی است، تلاش می‏‌کنند تا خود را نه اما قرآن و خلاقیت در اشاعه قرآن را در جامعه پررنگتر کنند.

وی که همزمان با مصاحبه، مشغول خطاطی سوره‎ای از قرآن است، می‏‌‎گوید: مردم خواهان هنر ما هستند و اگر مجالی برای ارائه داشته باشیم و اندک حمایتی از طرف مسئولان برای ایجاد بستری که هنر ما را به مردم نشان دهد، فراهم کنند، می‎‏توانیم گام بلندی برای فرهنگسازی قرآن در زندگی مردم برداریم.

این استاد کتابت قرآن با بیان اینکه حتی استقبال کم مردم را از این غرفه غنیمت شمرده و باب فتحی برای آشنایی مردم با این هنر قرآنی می‏‎دانم، گفت: امیدوارم چنین نمایشگاه‎های تخصصی یا به صورت مداوم و یا دائمی در سطح شهر برپا شوند و با ایجاد شرایط مناسب‎تر، هنرمندانی که در سایه بضاعت مالی کم امکان حضور در نمایشگاه را نداشته و مجالی برای ارائه هنر و استعداد قرآنی‏‌‎شان به مردم ندارند، حاضر شوند تا برکات معنوی و دنیوی هنرشان را با مردم شریک شوند.

نمایشگاه قرآنی که از 129 غرفه به 35 غرفه آب رفت!
با همه این تفاسیر به سراغ ابراهیم لایقی، معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی رفتیم، وی در گفت‌‎وگو با ایکنا ضمن تأکید بر نواقصات و کمبودهای نمایشگاه درخصوص سوالی مبنی بر عدم اعلام غرفه‎های برتر نمایشگاه قرآن، اظهار کرد: زمانی امکان‌‎پذیر بود غرفه برتر انتخاب کرد که از هر مجموعه اعم از مؤسسات قرآنی، انتشارات قرآنی، خبرگزاری‎‏ها و مطبوعات قرآنی، آثار هنری قرآنی چندین مورد در کنار هم رقابت می‎کردند، اما متأسفانه امسال نمایشگاه قرآن با برآورد 129 غرفه می‎‏خواست برپا شود که به علت عدم آمادگی و حضور بسیاری از مدعوین برای برپایی غرفه، به 35 غرفه کاهش یافت!

در عمل مرد میدان نیستیم...
وی ضمن انتقاد از نهادهای تخصصی قرآن همچون اداره کل اوقاف و امور خیریه استان، مهد قرآن استان، مؤسسه جامعةالقرآن استان، مجمع قاریان استان، کانون وارثان استان و دیگر فعالان مطرح قرآنی استان، افزود: متأسفانه این نهادها و دیگر مجموعه‌ها در برابر دعوتنامه ارشاد با بیان اینکه درگیر فعالیت‎های گسترده مجموعه متبوع خود بوده و نیروی کمکی یا محتوای مناسبی برای حضور در نمایشگاه نداریم، از حضور در نمایشگاه قرآن سرباز زدند؛ چراکه اغلب همه ما به هنگام حرف زدن احساسی سخن گفته و به هنگام عمل مرد میدان نیستیم.

لایقی با اشاره به اینکه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان وظیفه‌ای جز دعوت و در اختیار گذاردن غرفه به نهادهای قرآنی ندارد، تأکید کرد: اینکه برخی‎ها می‎گویند از ما حمایت نمی‌شود، بهتر است ابتدا اعلام حضور کرده و نیازهای خود را مطرح می‎کردند تا این اداره کل هم در حد بضاعت به آنان یاری می‎رساند، نه اینکه در برابر دعوتنامه‎ها و تماس‌‎های مکرری که از سوی خود بنده انجام گرفت، بهانه آورده و رأی به عدم حضور می‏‌دادند.

وی در مقایسه نمایشگاه قرآن سال گذشته با امسال، گفت: سال گذشته محتوا خوب بود اما به خاطر برگزاری در ماه مبارک رمضان و بُعد مسافت و روزه‌‎داری مردم، استقبال کم بود؛ امسال نیز به خاطر همزمانی نمایشگاه‌های کتاب، رسانه‌های دیجیتال و دفاع مقدس با نمایشگاه قرآن، بازدید مطلوب بود اما محتوای ارائه شده و مجموعه‌‎های حاضرشده قابل قبول نبودند.

تحت‎الشعاع قرار گرفتن قرآن؛ بزرگترین عیب برپایی همزمان نمایشگاه‎ها
این مقام قرآنی استان همزمانی نمایشگاه قرآن با نمایشگاه‎های دیگر را دارای معایب و مزایایی دانست و اضافه کرد: اختصاصی نبودن نمایشگاه قرآن و تحت‎الشعاع گرفتن این نمایشگاه مقدس بزرگترین عیب برپایی همزمان بود؛ اما حضور خیل کثیری از مردم که شاید اگر نمایشگاه قرآن به تنهایی برپا می‏‌شد، به نمایشگاه نمی‌‎آمدند اما به‎خاطر دیگر نمایشگاه‎ها در نمایشگاه قرآن هم توفیق حضور یافتند، ازجمله محاسن برگزاری همزمان بود.

بزرگترین رویداد فرهنگی به بزرگترین نمایشگاه کتب درسی تبدیل شد
لایقی که خود از اساتید و پیشکسوتان عرصه قرآن استان به شمار می‌رود، خاطرنشان کرد: به شخصه از وضعیت موجود رضایت قلبی ندارم؛ چراکه اگر ادعا داریم نمایشگاه کتاب، بزرگترین رویداد فرهنگی است باید در عمل نیز این ادعا ثابت شود نه اینکه بزرگترین رویداد فرهنگی به بزرگترین نمایشگاه کتب درسی مبدل گردد! لازمه این امر نیز برپایی آبرومندانه‎تر و بسیار پررنگ‌‎تر نمایشگاه قرآن و دفاع مقدس بود که متاسفانه به خاطر یکدل نبودن فعالان قرآنی این مهم محقق نشد.

وی درخصوص عدم پرداخت روابط عمومی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی به خبرهای قرآنی نمایشگاه قرآن و عدم حضور و بازدید مسئولان آن اداره کل و دیگر مدیران و مسئولان در روزهای برپایی نمایشگاه قرآن، اظهار کرد: جز اینکه قرآن مهجور است و همواره این مهجوریت بر تمامی ارکان آن سایه انداخته چیز دیگر نمی‏‌توان گفت.

معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان برپایی محفل همنشینی با قرآن به صورت روزانه قبل از اقامه نماز مغرب، اجرای بخش کودک و قرآن‎خوانی کودکان، کتابت قرآن و کتابت خطبه غدیر را ازجمله برنامه‎های حاشیه‏‌ای نمایشگاه قرآن امسال برشمرد.

یادآور می‌‎شود، خبرگزاری قرآنی ایکنا آمادگی دارد اظهارات ادارات، مؤسسات و نهادهای قرآنی که لزوم حضور آنان در نمایشگاه قرآن ازسوی مردم و دیگر نهادها احساس می‏‌شد اما بنا به دلایلی حاضر نشده بودند، در این خبرگزاری منعکس کرده و سخنان، مشکلات و انتقادات و پیشنهادات آنان را اطلاع‌رسانی کند.

گزارش از سمیرا عباسی