خانواده؛ نعمتی الهی در مسیر تکامل مادی و معنوی/ مسئولیت‌گریزی، عامل اصلی تزلزل خانواده است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، خانواده در لغت به معنای خاندان، دودمان، خیل‏ خانه و تبار است، اما در معنای اصطلاحی آن اختلاف‏ نظر وجود دارد و از جانب اندیشمندان علوم اجتماعی تعاریف متنوعی برای آن ذکر شده که درهر کدام از این تعاریف به بُعدی از خانواده توجه شده است، در مجموع تعاریفی که برای خانواده ذکر شده است می‌توان خانواده را به این صورت تعریف کرد: «کوچک‏ترین، ساده‌ترین و عمومی‌ترین واحد اجتماعی که بر اساس ازدواج رسمی بین یک مرد و حداقل‏ یک ‏زن ‏تشکیل ‏می‏‌شود و با تولد فرزندان ‏توسعه ‏می‏‌یابد».

نگرش اسلام به خانواده

خانواده از نگاه اسلام و آموزه‏‌های دینی، نهادی مقدس، سازمانی حرکت آفرین، ساحلی برای آرامش و بستری برای رشد و تربیت، جایگاه پیشرفت مادی و معنوی و تجلی‏گاه شکوفایی و بالندگی است، و به دلیل تأثیر شگرف خانواده در شکوفایی و رشد افراد، بخش عمده تفکرات اندیشمندان و بزرگان علوم انسانی و اجتماعی به باید و نبایدهای این مهم اختصاص یافته است.

در متون اسلامی و آموزه‌های دینی نیز دستورات سازنده‏ای در رابطه با تعامل همسران در امور خانواده آمده است، علاوه بر این، در تمام ادیان الهی نیز به خانواده توجه ویژه و برای هدایت آن، قوانینی نیز وضع شده، در آموزه‏‌های اسلامی به دلیل اینکه آخرین و کامل‏‌ترین دین الهی است، توصیه‏، دستورالعمل‏ ها، قوانین محکم، جامع و فراوانی در رابطه با خانواده به دست ما رسیده است.

خداوند در سوره روم آیه 21 درباره آرامش و اطمینان‏‌بخشی خانواده و همسر می‏فرماید:«وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ؛ و از نشانه ‏هاى او اینکه از [نوع] خودتان همسرانى براى شما آفرید تا بدانها آرام گیرید و میانتان دوستى و رحمت نهاد آرى در این [نعمت] براى مردمى که مى ‏اندیشند قطعا نشانه‏ هایى است».

خانواده به دلیل ایجاد حس وظیفه‏ شناسی و مسئولیت‏ پذیری موجب بروز و شکوفایی استعداد همسران می‌شود و آنها را به سوی تلاش، سازندگی و نقش‌پذیری وادار می‏‌سازد، پیامبر گرامی اسلام(ص) درباره تولید نسل و تربیت فرزند می‏‌فرمایند: «ازدواج کنید و خانواده تشکیل دهید تا صاحب فرزند شوید، به درستی که من به زیادی شما در روز قیامت بر امت‏های دیگر افتخار می‏‌کنم».

این نکته بسیار واضح است که پیامبر(ص) به صِرف جمعیت زیاد افتخار نمی‌‏کند، بلکه هدف پیامبر(ص) از این روایت و دلیل افتخار ایشان به جمعیت و افرادی است که بندگی و اطاعت خدا را می‌کنند و به وسیله انجام وظایف دینی و انسانی، به کمالات معنوی نایل می‌شوند، بنابراین خانواده زمانی مایه مباهات است که بستری برای رشد زن و مرد فراهم کند.

انحراف در تشکیل خانواده

هیچ اندیشمندی در تشکیل خانواده شک و شبهه وارد نکرده است مگر اینکه تحت تأثیر محیط پیرامون و مشکلات جامعه خود به تجرد توصیه کرده باشد که نمونه‌هایی از آن در میان انیشمندان غربی دیده می‌شود همچنین انحراف خانواده از مسیر اصلی خود مانند آنچه امروز در غرب دیده می‌شود محصول زندگی مادی صرف است که توسط اندیشمندان و به ویژه رسانه‌های تجاری تبلیغ می‌شود.

در واقع انحلال خانواده به هرشکلی چه به صورت تجردگرایی یا به شکل همجنس‌گرایی یا آنچه اخیراً تحت عنوان ازدواج سفید بیان شده است ناشی از مسئولیت‌گریزی و برای چشیدن مزه بی‌بند و باری است که عمده دلیل این طرز تفکر نیز دوری از عناصر معنوی هر جامعه‌ای است که چنین تفکراتی را در خود می‌پروراند.

فواید ازدواج

از نظر اسلام بنای جامعه در خانواده است و ازدواج مکمل ایمان زوجین محسوب می‌شود فواید ازدواج حتی در شرایط سخت اجتماعی و اقتصادی نسبت به تجردگرایی یا انحراف قابل مقایسه نیست ولی متأسفانه روح تنبلی توجیهات فراوانی برای زیر سؤال بردن خانواده به دست می‌دهد، در فواید خانواده در یک نگاه کلی می‌توان به این موارد اشاره کرد؛ زمینه‏ ساز آرامش روانی، رشد شخصیت، عامل سلامت و امنیت اجتماعی، بهترین بستر برای تقویت و تثبیت نیاز و صفات جنسی است.

دقت در آیات قرآن و روایات نشان می‌‏دهد که خانواده در اسلام به عنوان کانون پدید آوردنده آرامش و مهربانی از اهمیت بسزایی برخورداراست، در این میان نقش والدین و تأثیر خاندان و تأثیرات نسل‏های گذشته، جایگاه ویژه‏ای را به خود اختصاص داده است. این موضوع در رشته‏ها و علوم متعددی از قبیل جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، جرم‌شناسی و  علوم تربیتی مورد توجه است.

همچنین، بررسی اصل ازدواج در آیات و روایات، ما را به اصولی همچون آرامش بخشی ازدواج بر اساس مودت و رحمت، حفاظت از کرامت انسانی، توسعه اقتصادی و برکت، تداوم و استمرار نسل انسان، مصونیت بخشی از احساس گناه یا بهداشت روانی رهنمون ساخته، این موارد اهمیت بیش از پیش ازدواج را نمایان می‌‌کند.

شایسته است با حفظ حریم خانواده و تشویق به ازدواج و پرهیز از بی‏ بندباری و تسهیل ازدواج از تزلزل بنیاد اصیل خانواده و فروپاشی نظام ارزشی جامعه جلوگیری شود و زمینه رشد و تعالی شجره طیبه انسانی فراهم آید تا جامعه از شر شجره خبیثه مصون نگه‌‌داشته شود.

خبرنگار: مهسا شمس کلائی